رای شماره ۲۶۸۴ مورخ ۱۴۰۱/۱۱/۱۸ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۲۶۸۴

تاریخ دادنامه: ۱۸؍۱۱؍۱۴۰۱

شماره پرونده: ۰۰۰۳۹۵۲

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای علی ناظریان جزی و علیرضا طغیانی خوراسگانی

موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه شماره ۳۰۳۹؍۰۰؍۲۸-۱۳؍۹؍۱۴۰۰ شورای اسلامی شهر اصفهان

گردش کار: شاکیان به موجب دادخواست واحدی ابطال بندهای موضوع (ب) و (ج) مصوبه شماره ۳۳۰۳؍۹۳؍۲۸-۱۱؍۸؍۱۳۹۳ و مصوبه شماره ۳۰۳۹؍۰۰؍۲۸-۱۳؍۹؍۱۴۰۰ شورای اسلامی شهر اصفهان را خواستار شده اند و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده اند:

" در دو مصوبه معترض عنه، اعطاء تخفیف یا معافیت از پرداخت عوارض به شهرداری به صورت غیرقانونی تصویب شده است و به لحاظ مغایرت با مواد قانونی مذکور ذیل خارج از حدود اختیارات قانونی طرف شکایت می‌باشد. لذا بر اساس بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۱۳ قانون دیوان عدالت اداری تقاضای ابطال دو مصوبه مورد اعتراض را از تاریخ تصویب درخواست می نماییم:

الف- دو مصوبه مورد اعتراض مذکور با تبصره ۳ ماده ۵۰ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۷؍۲؍۱۳۸۷ که طی آن قوانین و مقررات مربوط به اعطاء تخفیف یا معافیت از پرداخت عوارض یا وجوه به شهرداری ها و دهیاری ها ملغی گردیده است مغایرت دارد. در تبصره ۳ ماده ۵۰ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۷؍۲؍۱۳۸۷ ملغی شدن قوانین و مقررات مربوط به معافیت یا اعطاء تخفیف پرداخت وجوه به شهرداری ها علاوه بر عوارض مورد تاکید قرار گرفته است.

ب- دو مصوبه مورد اعتراض مذکور با بند ۹ اصل ۳ قانون اساسی که رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه، در تمام زمینه های مادی و معنوی را از وظایف حاکمیت شمرده است، مغایرت دارد.

ج- در آرای متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله دادنامه های شماره ۱۲۶۲-۲۰؍۱۱؍۱۳۹۴، ۶۲۷-۴؍۷؍۱۳۹۷ و ۲۶-۱۵؍۱؍۱۳۹۶ اعطاء تخفیف و یا معافیت از پرداخت عوارض یا مواردی از این قبیل مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات دانسته شده و ابطال گردیده است. از طرفی در دادنامه شماره ۸۱۶-۲۵؍۶؍۱۳۹۹ و بند (ب) دادنامه شماره ۲۱۴۴-۲۰؍۷؍۱۴۰۰ با در نظر گرفتن حقوق افراد تضییع شده در اثر اجرای این گونه مصوبات، مصوبات ناظر بر اعطاء تخفیف و یا معافیت از پرداخت عوارض یا مواردی از این قبیل را از تاریخ تصویب ابطال نموده است. "

متن مصوبه مورد شکایت به شرح زیر است:

" مصوبه شماره ۳۰۳۹؍۰۰؍۲۸-۱۳؍۹؍۱۴۰۰:

شهردار محترم اصفهان

موضوع: مصوبه شورای اسلامی

لایحه شماره ۸۶۹۲؍۰۰؍س-۱؍۸؍۱۴۰۰ معطوف به بند (ب) از مصوبه شماره ۳۳۰۳؍۹۳؍۲۸-۱۱؍۸؍۱۳۹۲ در خصوص اعطای تخفیف تا میزان ۵۰% عوارض ناشی از حذف درختان در مسیر اماکن و محدوده احداث ساختمان‌ها با تایید هیات مدیره سازمان پارک ها و فضای سبز، در راستای حفظ حداکثری درختان و کاهش خسارت های جبران‌ناپذیر به فضای سبز شهر اصفهان و نیز ایجاد هم افزایی کلیه مناطق و مدیریت ‌ها و سازمان‌ های زیر مجموعه شهرداری اصفهان و یا خارج از آن حاکی از پیشنهاد تعلق تخفیف مذکور در خصوص جابه جایی درختان در مسیر پروژه های عمرانی با تایید هیات مدیره سازمان پارک ها و فضای سبز در جلسات کمیسیون سلامت محیط زیست و خدمات شهری منتهی به جلسه علنی مورخ ۷؍۹؍۱۴۰۰ مورد بررسی قرار گرفت و اعمال ضریب ۵۰% به عوارض ناشی از جابه جایی درختان در مسیر پروژه های عمرانی و... با تایید هیات مدیریه سازمان مذکور به تصویب رسید. مراتب بر اساس مفاد بند ۱۶ از ماده ۸۰ قانون تشکیلات شوراهای اسلامی و مندرجات آیین‌نامه اجرایی نحوه وضع و وصول عوارض... جهت صدور دستور انجام اقدامات قانونی بعدی اعلام می‌گردد.- رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان"

در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان به موجب لایحه شماره ۱۵۰۴؍۰۱؍۲۸-۷؍۴؍۱۴۰۱ اعلام کرده است:

" اولاً: برابر مقررات آیین‌نامه اجرایی اصلاح لایحه قانونی حفظ و گسترش فضای سبز، از جمله تبصره ۱ ماده ۵ آن، مودی عوارض مذکور کلیه دستگاه های ارائه دهنده خدمات شهری از قبیل آب، فاضلاب، گاز، برق، مخابرات و غیره می‌باشد.

ثانیاً: با استناد به وحدت ملاک حاصل از قوانین و مقررات متعدد از جمله ماده ۲ قانون مالیات های مستقیم که الف: وزارتخانه ها و موسسات دولتی، ب: دستگاه های عمومی که بودجه آنها به وسیله دولت تامین می‌شود. ج: شهرداری ها را از شمول مقررات قانون فوق الذکر و به تبع پرداخت مالیات موضوع این قانون خارج نموده است.

ثالثاً: ماده ۶۷ قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور که بیان می دارد: «در راستای اصلاح نظام اداری کشور همه تکالیف و مجوزهای قانونی دریافت وجه برای ارائه خدمات و پاسخ استعلامات دستگاه های اجرایی با یکدیگر لغو می‌شود» و نیز لایحه معافیت دستگاه های دولتی از پرداخت هزینه دادرسی.

رابعاً: نظر به جایگاه امر خدمات رسانی دستگاه های اجرایی در راستای انجام پروژه های عمرانی و مباحث مربوط به حقوق عمومی و نیز اینکه انجام پروژه های عمرانی در جهت عمران، آبادانی و احیاء امری غیرقابل اجتناب بوده و منافع آن متوجه تمامی شهروندان می‌باشد، لذا اقدام شورای اسلامی شهر در اعمال ضریب ۵۰% مبلغ تعیینی عوارض برای قطع درختان در مسیر پروژه های عمرانی متناسب با سیاست های عمومی کشور و قوانین و مقررات بوده و مغایرتی با آنها ندارد. کما اینکه مصوبه فوق الذکر همان گونه که از متن آن به خوبی برمی آید و برخلاف ادعای مطروحه از سوی شکات به هیچ عنوان شمول تخفیف عوارض نبوده بلکه به صورت وضع عوارض در خصوص جابه جایی درختان واقع در مسیر پروژه های عمرانی است که ضریب آن به صورت ۵۰% عوارض مصوبه قبلی تعیین گردیده است.

خامساً: همچنین با توجه به اینکه موضوع مصوبات مورد اعتراض در خصوص تخفیف عوارض حذف و جابه جایی درختان مربوط به زمان احداث ساختمان توسط مالکین و یا اجرای طرح های عمرانی توسط دستگاه های اجرایی می‌باشد و حذف یا جابه جایی درختان در این گونه موارد (برخلاف موارد تخریب و یا آسیب عمدی که مشمول جرایم و مجازات های قانونی می‌گردد) غیر قابل اجتناب بوده همچنین از سوی دیگر نمی توان به سبب حفظ درختان مالکین را از اعمال حقوق مالکانه و یا دستگاه های اجرایی را از اجرای پروژه های عمرانی منع نمود و اشخاص یاد شده جهت اجرای حقوق قانونی خود به نوعی ناچار از حذف و یا جابه جایی درختان می‌باشند و در مورد تصادفات نیز با توجه به اینکه وقوع حوادث نوعاً به صورت غیرعمدی است لذا مصوبات شورای اسلامی شهر اصفهان علاوه بر مطابقت با قوانین و مقررات با در نظر گرفتن واقعیت موجود و اصول حقوقی تنظیم گردیده است، لذا مشخص نیست که شکات چه هدفی را از ابطال مصوبات مذکور دنبال می نمایند که بدین ترتیب شکایت مطروحه از این جهت نیز دارای اشکال بوده و پذیرفته نیست. "

پرونده در اجرای ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی سال ۱۳۹۲ به هیات تخصصی شورای اسلامی دیوان عدالت اداری ارجاع شد و این هیات به موجب دادنامه شماره ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۸۳۵-۱۹؍۱۰؍۱۴۰۱ بندهای (ب) و (ج) مصوبه شماره ۳۳۰۳؍۹۳؍۲۸-۱۱؍۸؍۱۳۹۳ مصوب شورای اسلامی شهر اصفهان را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد. رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت.

رسیدگی به تقاضای ابطال ابطال شماره ۳۰۳۹؍۰۰؍۲۸-۱۳؍۹؍۱۴۰۰ شورای اسلامی شهر اصفهان در دستورکار هیات عمومی قرار گرفت.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۸؍۱۱؍۱۴۰۱ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

با توجه به اینکه در قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها و آیین‌نامه «قانون اصلاح قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها مصوب سال ۱۳۵۹ شورای انقلاب» مصوب ۱۳؍۵؍۱۳۸۸ مجمع تشخیص مصلحت نظام برای جابه‌جایی درختان مجوزی برای اخذ عوارض پیش بینی نشده است، بنابراین مصوبه شماره ۳۰۳۹؍۰۰؍۲۸ مورخ ۱۳؍۹؍۱۴۰۰ شورای اسلامی شهر اصفهان که متضمن اخذ عوارض مذکور است، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال می‌شود./

حکمتعلی مظفری

رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری