رای شماره ۴۳۰ مورخ ۱۳۹۰/۱۰/۰۵ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۴۳۰

تاریخ دادنامه: ۱۳۹۰/۱۰/۰۵

کلاسه پرونده: ۸۸/۴۷۷

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای داود براتی

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند ۱۱-۲ آیین‌نامه شماره ۹۴۹۵/ت۲۴۴۶۵ه--۱۳۸۱/۰۳/۰۵ هیات وزیران

گردش کار: جدول پیوست مصوبه شماره ۹۴۹۵/ت۲۴۴۶۵ه--۱۳۸۱/۰۳/۰۵ هیات وزیران تحت عنوان " آیین‌نامه طرح ترویج فرهنگ ایثار و شهادت و بزرگداشت یاد شهیدان و تجلیل از ایثارگران حماسه دفاع مقدس و اعطای تسهیلات فرهنگی و هنری به خانواده‌های معظم شاهد و ایثارگران " که شرح فعالیتهای طرح ترویج فرهنگ ایثار و شهادت موضوع بند د ماده ۱۵۹ قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران را ذکر کرده و در بند ۱۱-۲ آن مقرر شده است که: " حفظ و نگهداری و ساماندهی امور گلزارهای شهدا و دفاتر و واحدهای فرهنگی دفاع مقدس از طریق عمران و آبادی، تکمیل شناسنامه فرهنگی، ثبت نشان ویژه بر روی نقشه‌های جغرافیایی و تابلوهای شهری و بین شهری و ایجاد واحدهای فرهنگی در محل گلزارها " آقای داود براتی به موجب دادخواست تقدیمی، ابطال بند ۱۱-۲ از جدول پیوست مصوبه به شرح مذکور را خواستار شده است و ادعا می‌کند که این بند از مصوبه از حدود اختیارات هیات وزیران خارج است و باعث تخریب قبور شهدا، سنگ نوشته‌ها و همچنین تابلوهای منصوب بر سر قبور شهداست و با موازین شرعی نیز مغایرت دارد و ابطال آن را خواستار شده است. در پاسخ به شکایت شاکی، مشاور و مدیرکل دفتر امور حقوقی دولت به موجب لایحه شماره ۲۵۱۷۹۵/۶۵۰۵-۱۳۸۸/۱۲/۱۷ توضیح داده است که: " ۱- به موجب ماده ۳۸ قانون دیوان عدالت اداری « ذکر موارد مغایرت مصوبه با شرع یا قانون یا خروج از اختیارات در درخواست ابطال مصوبات ضروری است. در حالی که در دادخواست تقدیمی، از طرفی ابطال کل « آیین‌نامه طرح ترویج فرهنگ ایثار و شهادت...» تقاضا شده و ماده یا مواد خاص، مورد اشاره قرار نگرفته است و از سوی دیگر هیچ مستند قانونی که مصوبه دولت مغایر با آن باشد ذکر نشده است. ۲- در مورد بند ۱۱-۲ جدول ضمیمه آیین‌نامه یاد شده که به لحاظ مفاد آن با درخواست تقدیمی مرتبط است لازم به ذکر است که از یک طرف این بند در اجرای حکم قانونی موضوع بند (د) ماده (۱۵۹) قانون برنامه سوم توسعه به تصویب هیات وزیران رسیده است و از طرف دیگر اساساً مفاد این بند که ناظر بر انجام پاره‌ای اقدامات اجرایی است مغایرتی با قوانین ندارد. ۳- نکته قابل توجه آن که استمرار اجرای طرح یاد شده به صراحت بند (ک) ماده (۱۰۶) قانون برنامه چهارم توسعه... مورد تاکید قانونگذار قرار گرفته است. ۴- با عنایت به مفاد شکایت و نیز دفاعیات بنیاد شهید و امور ایثارگران و سوابق مربوط، ایراد و اعتراض شاکی ناظر بر عملیات و اقدامات اجرایی است که در بهشت زهرا (س) در مورد تعدادی از قبور شهدا صورت گرفته و از این جهت لازم است به طرق قانونی مربوط غیر از راهکار تقاضای ابطال مصوبه اقدام کنند. " قائم مقام دبیر شورای نگهبان قانون اساسی نیز به موجب نامه شماره ۴۰۰۵۱/۳۰/۸۹-۱۳۸۹/۰۷/۲۱ اعلام کرده است که: " موضوع بند ۱۱-۲ از مصوبه شماره ۹۴۹۵/ت۲۴۴۶۵ مورخ ۱۳۸۱/۰۳/۰۵ هیات وزیران، در جلسه مورخ ۱۳۸۹/۰۷/۱۴ فقهای شورای نگهبان مورد بحث و بررسی قرار گرفت و نظر فقهای معظم به شرح زیر اعلام می‌شود: اصل ساماندهی که در مصوبه آمده است خلاف موازین شرع شناخته نشد. اما اقدام اشخاص و دستگاهها نسبت به تخریب سنگ قبور شهداء و تعویض آن در صورت عدم رضایت صاحبان آنها خلاف موازین شرع می‌باشد. " هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ یاد شده با حضور روسا، مستشاران و دادرسان علی‌البدل شعب دیوان تشکیل شد. پس از بحث و بررسی، با اکثریت آراء به شرح آینده به صدور رای مبادرت می‌کند.

رای هیات عمومی

اولاً: نظر به این که قائم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره ۴۰۰۵۱/۳۰/۸۹ مورخ ۱۳۸۹/۰۷/۲۱ اعلام کرده است که « اصل ساماندهی که در مصوبه آمده خلاف موازین شرع شناخته نشد. اما اقدام اشخاص و دستگاهها نسبت به تخریب سنگ قبور شهدا و تعویض آن در صورت عدم رضایت صاحبان آنها خلاف موازین شرع می‌باشد.» بند ۱۱-۲ مصوبه شماره ۹۴۹۵/ت۲۴۴۶۵ه- -۱۳۸۱/۰۳/۰۵ هیات وزیران با توجه به فراز اول نظریه فقهای شورای نگهبان قابل ابطال تشخیص داده نمی‌شود. بدیهی است با توجه به فراز دوم نظریه مذکور، اقدام اشخاص و دستگاهها نسبت به تخریب سنگ قبور شهدا و تعویض آن در صورت عدم رضایت صاحبان آنها خلاف موازین شرع است. ثانیاً: نظر به این که به موجب بند د ماده ۱۵۹ قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۷۹/۰۱/۱۷، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی موظف شده است به منظور ترویج فرهنگ ایثار و شهادت و بزرگداشت یاد شهیدان و تجلیل از ایثارگران و حماسه دفاع مقدس و اعطای تسهیلات ویژه در فعالیتهای فرهنگی هنری به خانواده‌های معظم شاهد و ایثارگران با همکاری بنیاد شهید انقلاب اسلامی و بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی و بنیاد حفظ آثار و ارزشهای مقدس، طرح مناسبی را تهیه و به هیات وزیران ارائه کند و در همین راستا هیات وزیران به موجب مصوبه شماره ۹۴۹۵/ت۲۴۴۶۵ه--۱۳۸۱/۰۳/۰۵ آیین‌نامه طرح ترویج فرهنگی ایثار و شهادت و بزرگداشت یاد شهیدان و تجلیل از ایثارگران حماسه دفاع مقدس و اعطای تسهیلات فرهنگی و هنری به خانواده‌های معظم شاهد و ایثاگران را به تصویب رسانده است و در ماده ۶ آیین‌نامه، فعالیتهای مورد نظر به موارد مذکور در جدول پیوست تصویب‌نامه موکول شده است و بند ۱۱-۲ از جدول شرح فعالیتهای طرح ترویج فرهنگ ایثار و شهادت به حفظ و نگهداری و ساماندهی امور گلزار شهدا و دفاتر و واحدهای فرهنگی دفاع مقدس از طریق عمران و آبادی تصریح شده است و از سویی در بند ک ماده ۱۰۶ قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال ۱۳۸۳ دولت مکلف شده است، اقدام لازم در جهت استمرار اجرای طرح ترویج فرهنگ ایثار و شهادت معمول دارد، بنا به مراتب فوق بند ۱۱-۲ از آیین‌نامه مورد اعتراض، در حدود اختیارات هیات وزیران صادر شده است، با قانون مغایرتی ندارد و قابل ابطال تشخیص داده نمی‌شود.

رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری- محمدجعفر منتظری