رای شماره ۴۸۸ مورخ ۱۳۸۶/۰۷/۰۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
کلاسه پرونده: ۳۳۴/۸۴
شاکی:آقای رمضانعلی روزپیکر
موضوع:ابطال بخشنامه شماره نب۵۳۰ مورخ ۲۱/۲/۱۳۷۰ بانک مرکزی
تاریخ رای:یکشنبه ۱ مهر ۱۳۸۶
شماره دادنامه: ۴۸۸
مقدمه: شاکی به شرح دادخواست تقدیمی و لوایح تکمیلی اعلام داشته است، در بخشنامه شماره نب۵۳۰ مورخ ۱۳۷۰/۰۲/۲۱ موضوع مصوبه هفتصد و هشتادومین جلسه شورای پول و اعتبار اقدام به تعیین نرخ جریمه تاخیر تادیه نمودهاند و طی آن اعلام داشتهاند «جریمه تاخیر تادیه ضمانتنامههای پرداخت شده از زمان پرداخت وجه تا هنگام تسویه حساب با مضمون عنه در بخشهای مختلف بر مبنای حداکثر نرخ قطعی تعیین شده در بخش مربوطه به علاوه ۶% محاسبه و اخذ گردد.» و بانک صادرات در اجرای این بخشنامه مبالغ زیادی به عنوان دیرکرد اخذ نموده است. در حالی که مطابق قوانین مربوطه و شرع اسلام و حقوق مدنی (ماده ۱۹۰) و تجارت این عمل مخالف قانون اساسی و قوانین جاری کشور بوده و شرعاً جایز نمیباشد. بنابه مراتب تقاضای ابطال بخشنامه شماره نب۵۳۰ مورخ ۱۳۷۰/۰۲/۲۱ موضوع اعلام مصوبه شورای پول و اعتبار را دارم. اداره دعاوی حقوقی بانک مرکزی در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره دح/۱/۴۹۰ مورخ ۱۳۸۵/۰۲/۱۲ اعلام داشتهاند، ۱- بخشنامه مورد شکایت مصوبه مورخ ۱۳۷۰/۰۱/۲۴ شورای پول و اعتبار را ابلاغ نموده است. ۲- موضوع بخشنامه مورد درخواست ابطال، در خصوص ضمانتنامهها میباشد که با توجه به شرح دادخواست فاقد ارتباط موضوعی با شکایت است. ۳- صرفنظر از ایرادات فوق اعلام میدارد با عنایت به اینکه اخذ خسارت تاخیر تادیه از شاکی مبنای قراردادی داشته براساس اصل قرآنی و شرعی «اوفوا بالعقود» شاکی متعهد به اجرای مفاد آن از جمله تادیه خسارت وارده به بانک ناشی از دیرکرد در باز پرداخت آن میباشد. مضافاً به استناد نظریه فقهای محترم شورای نگهبان در جلسه مورخ ۱۳۷۶/۰۵/۲۳ «خسارت تاخیر تادیه ربا نیست و اگر در ضمن اعلام عقد شرط شده باشد بی اشکال است ولی اگر شرط نشده باشد حرام است.» با عنایت به مراتب فوق صدور حکم شایسته مبنی بر رد شکایت شاکی مورد استدعا است. دبیر محترم شورای نگهبان در خصوص ادعای خلاف شرع بودن بخشنامه مورد شکایت طی نامه شماره ۱۸۸۰۴/۳۰/۸۵ مورخ ۱۳۸۵/۱۰/۰۷ اعلام داشتهاند، موضوع بند ۲ مصوبه هفتصدو هشتادمین جلسه مورخ ۱۳۷۱/۰۹/۰۷ شورای پول واعتبار در مورد تعیین نرخ جریمه تاخیر تادیه، در جلسه مورخ ۱۳۸۵/۱۰/۰۶ فقهای شورای نگهبان مورد بحث و بررسی قرار گرفت و نظر شورا به شرح زیر اعلام میگردد، بخشنامه شماره نب/۵۳۰ مورخ ۱۳۷۰/۰۲/۲۱ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مخصوصاً با توجه به توضیحی که اداره دعاوی حقوقی بانک مرکزی داده و در پرونده موجود است، خلاف موازین شرع شناخته نشد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق باحضور روسا و مستشاران و دادرسان علیالبدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
به شرح نظریه شماره ۱۸۸۰۴/۳۰/۸۵ مورخ ۱۳۸۵/۱۰/۰۷ فقهای محترم شورای نگهبان بخشنامه شماره نب/۵۳۰ مورخ ۱۳۷۰/۰۲/۲۱ بانک مرکزی متضمن اعلام و ابلاغ مصوبه شورای پول و اعتبار در خصوص تعیین نرخ جریمه تاخیر تادیه، خلاف احکام شرع شناخته نشده است و نظر به وظایف و مسئولیت های قانونی شورای مزبور در خصوص مورد و این که مدلول مصوبه مورد اعتراض منحصراً مبین لزوم محاسبه و اخذ سود و جریمه تاخیر تادیه مطالبات بانکها بابت ضمانت نامههای پرداخت شده بر حسب نوع و بخش فعالیت مضمون عنه بر اساس بخشنامههای مورد استناد است، بنابراین مصوبه مورد اعتراض مغایر قانون نیز نمیباشد و موردی برای ابطال آن وجود ندارد.
معاون قضایی دیوان عدالت اداری- مقدسیفرد