رای وحدت رویه شماره ۷۴۳ تا ۷۴۵ مورخ ۱۳۸۴/۱۱/۰۳۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسمه تعالی
کلاسه پرونده: ۱۵۳، ۱۶۴، ۷۴۴/۸۴
شاکی: آقای حمیدرضا بهمنی
موضوع: اعلام تعارض آراء صادره از شعب ۲، ۳، ۵، ۸، ۹و ۱۰ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری
تاریخ رای: یکشنبه ۳۰ بهمن ۱۳۸۴
شماره دادنامه: ۷۴۳ الی ۷۴۵
مقدمه:الف-۱- شعبه سوم در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۲/۸۲۹ موضوع شکایت آقای حمیدرضا بهمنی به طرفیت شرکت سهامی پشتیبانی امور دام استان فارس به خواسته الزام طرف شکایت به تبدیل وضعیت استخدامی از قرار دادی به رسمی به شرح دادنامه شماره ۵۵۰ مورخ ۱۳۸۳/۰۳/۰۳ چنین رای صادر نموده است، با توجه به ماده ۷۹ قانون استخدامی شرکتهای دولتی مصوب سال ۱۳۵۸ و ماده ۲۶ مصوبه شماره ۲۳۳۸۰/ت۷۲۳۹ مورخ ۱۳۷۱/۰۶/۰۸ هیات وزیران موضوع اساسنامه شرکت سهامی تهیه و تولید و توزیع علوفه «کلیه کارکنانی که در تاریخ تصویب این اساسنامه در شرکت به خدمت اشتغال دارند (سال ۷۱) مشمول امر تبدیل و تطبیق فصل ۸ مقررات استخدامی شرکتهای دولتی و اصلاحیههای بعدی آن میباشند.همچنین در ماده ۷۴ اساسنامه شرکت سهامی پشتیبانی امور دام کشور (مصوبه شماره ۵۵۲۸۲/ت۸۸۰۱۲ مورخ ۱۳۷۶/۰۳/۱۱) هیات وزیران قید گردیده سایر موضوعها و مواردی که در اساسنامه پیش بینی نگردیده است تابع قوانین و مقررات مربوط به شرکتهای دولتی و قانون تجارت میباشد علیهذا شکایت موجه تشخیص و رای به ورود شکایت و الزام مشتکیعنه به تامین خواسته شاکی وفق مقررات مربوط صادر میگردد.الف-۲- شعبه نهم تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه ت۹/۸۳/۶۶۴ موضوع تقاضای تجدیدنظر در دادنامه شماره ۵۵۰ مورخ ۱۳۸۳/۰۳/۰۳ صادره از شعبه سوم دیوان به شرح دادنامه شماره ۱۱۴۱ مورخ ۱۳۸۳/۰۷/۲۸ چنین رای صادر نموده است، تجدیدنظر خوانده مشمول ماده ۷۹ قانون استخدام شرکتهای دولتی نیست زیرا اصلاحیه این ماده در تاریخ ۱۳۵۸/۰۳/۱۷ بوده و در این سال مشارالیه اشتغال به کار نداشته است. ثانیاً استناد به ماده ۲۶ اساسنامه شرکت سهامی تهیه تولید و توزیع علوفه مصوب سال ۱۳۷۱ هیات وزیران نیز با توجه به اینکه وی در پایان سال ۱۳۷۱ خود را بازخرید کرده و از ۱۳۷۲/۰۱/۰۱ به صورت قراردادی موقت یک ساله به خدمت ادامه داده است فاقد وجاهت قانونی میباشد. مضافاً به اینکه نامبرده شرط بند (و) ماده ۸ قرارداد را مبنی بر عدم تعهد شرکت نسبت به استخدام وی را پذیرفته و ذیل آن را امضا نموده است. بنا به مراتب مارالذکر اعتراض تجدیدنظر خواه نسبت به دادنامه تجدیدنظر خواسته وارد است. ضمن فسخ دادنامه معترض عنه رای به رد شکایت وکیل شاکی با خواسته مطروحه در دادخواست مرحله بدوی صادر میگردد.ب-۱- شعبه چهارم بدوی در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۲/۱۱۰۱ موضوع شکایت آقای اسحاقعلی بشکوفه به طرفیت، شرکت پشتیبانی امور دام به خواسته، ابطال حکم اخراج و تبدیل وضعیت استخدامی به رسمی به شرح دادنامه شماره ۲۵۴۲ مورخ ۱۳۸۲/۱۱/۱۱ چنین رای صادر نموده است، نظر به اینکه نامبرده از سال ۱۳۷۰ در شرکت تهیه و تولید و توزیع علوفه اشتغال داشته است و با تصویب اساسنامه شرکت مذکور مصوب ۱۳۷۱/۰۵/۱۱ هیات وزیران طبق ماده ۲۶ آن مقرر میشود (کلیه کارکنانی که در تاریخ تصویب این اساسنامه در شرکت به خدمت اشتغال دارند مشمول امر تبدیل و تطبیق فصل هشتم مقررات استخدامی شرکتهای دولتی و اصلاحیههای بعدی آن) باشند. بنابراین اعتراض نامبرده موجه و خواسته قانونی میباشد. لذا حکم به ابطال حکم مذکور و اعاده به خدمت و تبدیل وضعیت استخدامی از قراردادی به رسمی صادر میگردد.ب-۲- شعبه دوم تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه ت۲/۸۳/۲۳۸ موضوع تقاضای تجدیدنظر شرکت پشتیبانی امور دام کشور به خواسته تجدیدنظر در دادنامه ۲۵۴۲ مورخ ۱۳۸۲/۱۱/۱۱ شعبه چهارم دیوان در پرونده کلاسه ۸۲/۱۱۰۱ به شرح دادنامه شماره ۱۹۷۴ مورخ ۱۳۸۳/۱۲/۱۸ چنین رای صادر نموده است، مطابق ماده ۲۶ اساسنامه شرکت سهامی تهیه، توزیع و تولید علوفه مصوب ۱۳۷۱ کارکنانی که در تاریخ تصویب اساسنامه مذکور در شرکت مزبور اشتغال داشتهاند مشمول امر تبدیل و تطبیق فصل هشتم مقررات استخدامی شرکتهای دولتی و اصلاحیههای بعدی آن میباشند و با توجه به اینکه تجدید نظر خوانده از سال ۱۳۷۰ لغایت ۱۳۷۲ با شرکت علوفه به صورت قرارداد کارگری همکاری داشته و در سال ۱۳۷۲ با رضایت کتبی و دریافت حق بازخریدی، بازخرید از خدمت شده است و از سال ۱۳۷۲ لغایت ۱۳۸۲ به صورت قراردادی در شرکت مذکور مجدداً اشتغال ورزیده است و بدین ترتیب در تاریخ تصویب اساسنامه مذکور در سال ۱۳۷۱ تجدیدنظر خوانده تحت عنوان کارگر اشتغال داشته و کارمند قراردادی نبوده است.با عنایت به ماده ۷۹ الحاقی به مقررات استخدامی شرکتهای دولتی مصوب ۱۳۵۸ و ماده ۲۶ اساسنامه فوق الاشاره وضعیت استخدامی کارکنان شرکت تجدید خواه را به آن معطوف داشته است. صرفاً شامل وضعیت مستخدمین قراردادی شاغل در تاریخ تصویب اصلاحیه مذکور در سال ۱۳۵۸ میباشد و مقررات آن قابل تسری به مستخدمین قراردادی بعد از تصویب اصلاحیه مذکور در سال ۱۳۵۸ میباشد و مقررات آن قابل تسری به مستخدمین قراردادی بعد از تصویب اصلاحیه فوقالاشاره نمیباشد. بنا به مراتب مذکور و با عنایت به اینکه دادنامه تجدیدنظر خواسته بدون توجه به موارد مذکور صادر گردیده است، مخدوش تشخیص و با فسخ آن حکم به رد شکایت تجدیدنظر خوانده صادر میگردد.ج-۱- شعبه سوم در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۲/۴۹۱ موضوع شکایت آقای اسد توکلی به طرفیت شرکت پشتیبانی امور دام کشور وابسته به وزارت جهاد کشاورزی به خواسته، ابطال حکم اخراج و اعاده به کار به شرح دادنامه شماره ۵۶۲ مورخ ۱۳۸۳/۰۳/۰۴ چنین رای صادر نموده است، نظر به ماده ۷۹ قانون استخدام شرکتهای دولتی مصوب ۱۳۵۸ و مصوبه شماره ۲۳۳۸۰ت۲۳۹ه- مورخ ۱۳۷۱/۰۶/۰۸ هیات وزیران (ماده ۲۶ اساسنامه شرکت سهامی تهیه، تولید و توزیع علوفه و ماده ۷۴ اساسنامه شرکت سهامی پشتیبانی امور دام کشور موضوع مصوبه شماره ۵۵۲۸۲/ت۱۸۰۱۲ مورخ ۱۳۷۶/۰۳/۱۱ هیات وزیران شکایت به کیفیت مطروحه موجه تشخیص و رای به ورود شکایت و لغو حکم اخراج مورخ ۱۳۸۱/۱۲/۱۴ و اعاده و اشتغال مجدد شاکی به کار سابق خود با پست مشابه و استخدام رسمی وی وفق مقررات صادر و اعلام میگردد.ج-۲- شعبه دهم تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۳/۴۶۵ موضوع تقاضای تجدیدنظر شرکت پشتیبانی امور دام کشور به خواسته تجدیدنظر در دادنامه شماره ۵۶۲ مورخ ۱۳۸۳/۰۳/۰۴ شعبه سوم دیوان به شرح دادنامه شماره ۱ مورخ ۱۳۸۴/۰۱/۰۸ چنین رای صادر نموده است. نظر به اینکه رابط استخدامی تجدیدنظر خوانده با شرکت تجدیدنظر خواه براساس قراراداد همکاری موقت یک ساله بوده که به موجب بند الف ماده ۷ قرارداد منعقده شرکت میتواند با یک ماه اعلام قبلی به همکاری طرف قرارداد خاتمه دهد.بنابه مراتب مذکور اقدام شرکت تجدیدنظر خواه در خاتمه خدمت تجدیدنظر خوانده وفق بند (الف) ماده ۷ قرارداده بوده و تخلفی از قوانین و مقررات مشهود نمیباشد و لذا موجبی برای اجابت خواسته که همانا لغو حکم اخراج و اعاده به کار میباشد وجود نداشته، با پذیرش تجدیدنظر خواهی ضمن فسخ دادنامه شعبه بدوی حکم به رد شکایت تجدیدنظر خوانده صادر میگردد.د-۱- شعبه دهم در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۲/۱۸۷۹ موضوع شکایت آقای محسن اسلامی به طرفیت شرکت پشتیبانی امور دام کشور به خواسته ابطال حکم اخراج مورخ ۱۳۸۲/۰۴/۲۹ و الزام به استخدام رسمی و اعاده به خدمت به شرح دادنامه شماره ۲۲۰۴ مورخ ۱۳۸۲/۱۰/۰۴ چنین رای صادر نموده است، ماده ۲۶ اساسنامه شرکت که در تاریخ ۱۳۷۱ به تصویب هیات وزیران رسیده و مورد تایید شورای نگهبان نیز قرار گرفته است مقرر داشته، کلیه کارکنانی که در تاریخ تصویب این اساسنامه در شرکت به خدمت اشتغال دارند مشمول تبدیل و تطبیق فصل هشتم مقررات استخدامی شرکتهای دولتی و اصلاحیههای بعدی آن میباشد.در فصل هشتم مذکور در ماده ۷۹ مقرر داشته، شرکتهای دولتی مشمول این مقررات مکلفند بر اساس مشاغل مستمر مصوب خود مستخدمین قراردادی و همچنین کارکنانی را که برای انجام خدمت تمام وقت در مقابل دریافت دستمزد به کار گماردهاند و در تاریخ تصویب این اصلاحیه ۱۷/۳/۵۸ در خدمت دارند بنابه درخواست آنان با حفظ سابقه خدمت دولتی به استخدام ثابت در آورند گرچه ماده ۷۹ مذکور ناظر به کارکنان شرکتهای دولتی موقت بوده است لیکن با عنایت به اینکه ماده ۲۶ اساسنامه که سال ۱۳۷۱ تصویب شده است همان مقررات را در مورد کارکنان شرکت لازمالاجراء دانسته است.اجرا ماده ۷۹ به سال ۱۳۷۱ معطوف میشود و شامل کارکنان سال ۱۳۷۱ شرکت پشتیبانی امور دام کشور میگردد و از طرفی در قانون برنامه سوم اقتصادی و نیز قانون بودجه سال ۱۳۸۱ و ۱۳۸۲ تصریح شده است که کارکنان قراردادی وزارت جهاد کشاورزی میتوانند درخواست بازخریدی نمایند و این حکایت از این دارد که مقنن معتقد است کارکنان قراردادی وزارت جهاد کشاورزی را نمیتوان به صرف قراردادی بودن اخراج و با آنان تسویه حساب نمود و الا لزومی نداشت در مورد آنان نیز مقررات بازخریدی را وضع و آنان را تشویق به بازخرید نماید و میتوانست اعلام نماید به محض تمام شدن مدت قرارداد مجدداً با آنها قرارداد منعقد نشود و با آنان تسویه حساب به عمل آید. لذا شکایت شاکی وارد تشخیص و شرکت مشتکی عنه مکلف است ضمن اعاده نمودن شاکی به کار سابق خود یا پست مشابه نامبرده را استخدام رسمینماید.د-۲- شعبه پنجم تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه ت۵/۸۳/۲۰۲ موضوع تقاضای تجدیدنظر شرکت پشتیبانی امور دام کشور به خواسته تجدیدنظر در دادنامه شماره ۲۲۰۴ مورخ ۱۳۸۲/۱۰/۰۴ شعبه دهم دیوان به شرح دادنامه شماره ۱۰۸۳ مورخ ۱۳۸۳/۱۱/۲۰ دادنامه بدوی را عیناً تایید نموده است.ه--۱- شعبه ششم در رسیدگی به پرونده کلاسه ۷۹/۶۰۳ موضوع شکایت آقای سیدعبدالحسین مظهری موسوی به طرفیت شرکت پشتیبانی امور دام کشور به خواسته ابطال حکم برکناری و الزام به استخدام رسمی به شرح دادنامه شماره ۱۳۳۴ مورخ ۱۳۷۹/۰۶/۲۹ حکم بر ابطال حکم برکناری شاکی و الزام مشتکی عنه به استخدام رسمی شاکی صادر نموده است.ه--۲- شعبه سوم تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه ۷۹/۱۷۲۶ موضوع تقاضای تجدیدنظر شرکت پشتیبانی امور دام به خواسته تجدیدنظر در دادنامه شماره ۱۳۳۴ مورخ ۱۳۷۹/۰۶/۲۹ شعبه ششم دیوان در پرونده کلاسه ۷۹/۶۰۳ به شرح دادنامه شماره ۱۹۱۴ مورخ ۱۳۷۹/۱۲/۱۸ با رد تجدیدنظر خواهی دادنامه بدوی را عیناً تایید نموده است.و-۱- شعبه بیست و یکم در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۲/۷۵۳ موضوع شکایت آقای عارف طبرستانی به طرفیت شرکت پشتیبانی امور دام کشور به خواسته اعاده به کار و تبدیل وضعیت از قراردادی به رسمی و مطالبه کلیه حقوق و مزایای قانونی ایام بیکاری به شرح دادنامه شماره ۱۰۶۵ مورخ ۱۳۸۲/۱۱/۳۰ چنین رای صادر نموده است. شاکی موصوف هیچگونه تمایل به بازخریدی نداشته است و در زمان تصویب اساسنامه در شرکت اشتغال داشته که بر طبق ماده ۲۶ اساسنامه فوق التوصیف کلیه کارکنانی که در تاریخ تصویب این اساسنامه در شرکت به خدمت اشتغال دارند مشمول تبدیل وضع و تطبیق فصل هشتم مقررات استخدامی شرکتهای دولتی و اصلاحیههای بعدی آن میباشند.از طرفی در قانون برنامه سوم اقتصادی و نیز قانون بودجه سال ۱۳۸۱ و ۱۳۸۲ تصریح شده است که کارکنان قراردادی وزارت جهاد کشاورزی میتوانند درخواست بازخریدی نمایند و این حکایت از جواز دارد نه لزوم و نمیتوان کارکنان قراردادی را به صرف قراردادی بودن اخراج و با آنان تسویه حساب نمود. لذا بنابه مراتب فوقالاشعار و با توجه به مدرک تحصیلی شاکی و پست کارشناسی نامبرده و اعلام نیاز از سوی سازمان جهاد کشاورزی استان مازندران شکایت شاکی در حد ابقاء به کار و تبدیل وضعیت از قراردادی به رسمی صادر و اعلام میدارد و در خصوص تقاضای شاکی حقوق ایام بیکاری نظر به اینکه مزد درقبال فعالیت و اشتغال پرداخت میشود که بنا به اظهارات خوانده فعالیت در شرکت طرف شکایت نداشته است، لذا دعوی وی در این قسمت محکوم به رد است.و-۲- شعبه هشتم تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه ت۸/۸۳/۱۳۶ و ۷۷ موضوع تقاضای تجدیدنظر شرکت پشتیبانی امور دام کشور به خواسته تجدیدنظر در دادنامه شماره ۱۰۶۵ مورخ ۱۳۸۲/۱۱/۳۰ شعبه ۲۱ دیوان عدالت اداری به شرح دادنامه شماره ۱۲۲۸ و ۱۲۲۷ مورخ ۱۳۸۳/۱۰/۲۹ با رد تجدیدنظر خواهی دادنامه بدوی را عیناً تایید نموده است.ز-۱- شعبه چهارم در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۲/۵۲۷ موضوع شکایت آقای عبدالرسول جلیلیان به طرفیت شرکت سهامی پشتیبانی امور دام کشور به خواسته برگشت به کار به شرح دادنامه شماره ۱۱۹۲ مورخ ۳۰/۴/۸۲ چنین رای صادر نموده است، شکایت بدواً برابر ماده ۱۵۷ قانون کار در هیاتهای تشخیص و حل اختلاف اداره کار مطرح و رسیدگی شود. بنابراین چون شکایت متوجه مشتکی عنه مذکور نمیباشد. لذا استناداً به بند (ب) ماده ۲۰ آیین دادرسی دیوان قرار رد شکایت صادر میگردد.ز-۲- شعبه دهم تجدیدنظر در رسیدگی به تقاضای تجدیدنظر آقای عبدالرسول جلیلیان به خواسته تجدیدنظر در دادنامه شماره ۱۱۹۲ مورخ ۱۳۸۲/۰۴/۰۳ شعبه چهارم دیوان به شرح دادنامه شماره ۴۳۶ مورخ ۱۳۸۳/۰۵/۰۵ چنین رای صادر نموده است، تجدیدنظر خوانده مدعی است تجدیدنظر خواه هیچگونه رابطه استخدامی با شرکت پشتیبانی امور دام ندارد و کلیه حقوق و مزایای نقدی و غیر نقدی مشارالیه مورد تعهد در فرم شرکت خدماتی هدایت کاران ایلام است. با توجه به حکم کارگزینی شماره ۲۵/۳۵/۱/۳۹ مورخ ۱۳۸۰/۰۴/۳۰ صادره از شرکت سهامی پشتیبانی امور دام ادعای تجدیدنظر خوانده مسموع نیست. زیرا اولاً، حکم کارگزینی شماره فوقالذکر حکایتی از تعهدات شرکت خدماتی هدایت کاران ندارد. ثانیاً قرارداد همکاری منعقده بین شرکت پشتیبانی دام کشور و آقای عبدالرسول جلیلیان به شماره ۱۶۹۱۶/۳۹ مورخ ۱۳۸۳/۰۴/۰۱ حاکی از انعقاد قرارداد همکاری در مدت معین است. مضاف به اینکه تاریخ قرارداد تغییر یافته و مخدوش است. بنابراین با احراز رابطه استخدامی مستقیم بین تجدیدنظر خواه و تجدیدنظر خوانده و با توجه به مخدوش شدن مدت قرارداد و اینکه بند (الف) ماده ۷ (خاتمه همکاری) اعمال نگردیده در این حد حکم به ورود شکایت و فسخ دادنامه بدوی صادر و اعلام میگردد.ح-۱- شعبه پانزدهم در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۲/۶۳۱ موضوع شکایت آقای مصطفی کاظمی به طرفیت، شرکت پشتیبانی و امور دام کشور به خواسته، تبدیل وضعیت از قراردادی به رسمی به شرح دادنامه شماره ۷۰۵ مورخ ۱۳۸۲/۰۷/۲۶ چنین رای صادره نموده است، نظر به اینکه شاکی از کارکنان صندوق عمران مراتع که یک شرکت دولتی بوده و متعاقباً با حدوث تغییرات شرکت سهامی تهیه و توزیع علوفه ایجاد گردید و مواد ۲۶ و ۲۷ اساسنامه شرکت سهامی تهیه و توزیع علوفه مبین تغییر وضعیت کارکنان شاغل در آن شرکت از قراردادی به رسمی است و در مانحن فیه به این تکلیف قانونی عمل نشده است. شعبه به این اساس شکایت شاکی را ثابت و موجه تشخیص و رای به ورود شکایت و الزام اداره طرف شکایت در مورد تبدیل وضعیت از قراردادی به رسمی را صادر مینماید.ح-۲- شعبه پنجم تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۲/۸۱۸ و ۸۲/۹۲۷ موضوع تقاضای تجدیدنظر شرکت پشتیبانی امور دام کشور به خواسته تجدیدنظر در دادنامه شماره ۷۰۵ مورخ ۱۳۸۲/۰۷/۲۶ شعبه پانزدهم دیوان به شرح دادنامه شماره ۱۰۸۲-۱۰۸۱ مورخ ۱۳۸۳/۱۱/۲۰ با رد تجدیدنظر خواهی دادنامه بدوی را عیناً تایید نموده است.هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسای شعب بدوی و روسا و مستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادر به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
در ماده ۲۶ اساسنامه شرکت پشتیبانی امور دام کشور تصریح شده است که کلیه کارکنانی که در تاریخ تصویب اساسنامه مذکور در شرکت به خدمت اشتغال دارند مشمول تبدیل وضع و تطبیق فصل هشتم مقررات استخدامی شرکتهای دولتی و اصلاحیههای بعدی آن میباشند.نظر به اینکه مدلول حکم مزبور مفید الزام شرکت فوقالاشعار به تبدیل وضع کارکنان واجد شرایط شرکت، به مستخدم ثابت میباشد، امتناع شرکت از انجام مسئولیت قانونی مذکور به عنوان اخراج مستخدم واجد شرایط که به میل و اراده خویش خواستار خرید خدمت و قطع رابطه همکاری با شرکت نبوده جواز قانونی نداشته است. بنابراین دادنامههای شماره ۱۰۸۳ مورخ ۱۳۸۳/۱۱/۲۰، ۱۰۸۲، ۱۰۸۱ مورخ ۱۳۸۳/۱۱/۲۰ شعبه پنجم تجدید نظر، شماره ۱۹۱۴ مورخ ۱۳۷۹/۱۲/۱۸ شعبه سوم تجدیدنظر، شماره ۱۲۲۸ و ۱۲۲۷ مورخ ۱۳۸۳/۱۰/۲۹ شعبه هشتم تجدیدنظر، شماره ۴۳۶ مورخ ۱۳۸۳/۰۵/۰۵ شعبه دهم تجدیدنظر دیوان در حدی که متضمن این معنی است موافق اصول و موازین قانونی شناخته میشود. این رای به استناد قسمت اخیر ماده ۲۰ اصلاحی قانون دیوان برای شعب دیوان و سایر مراجع مربوط در موارد مشابه لازمالاتباع است.