رای شماره ۷۴۵ مورخ ۱۴۰۱/۰۴/۲۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۷۴۵
تاریخ دادنامه: ۲۱؍۴؍۱۴۰۱
شماره پرونده: ۹۹۰۱۹۹۳
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال دستورالعمل چگونگی محاسبه و پرداخت حق مسئولیت به شماره (۰۲۷-IN -MK) مورخ ۱۸؍۵؍۱۳۹۴، دستورالعمل کمک های رفاهی به شماره (۰۲۳-IN-MK) مورخ ۲۰؍۱؍۱۳۹۴ و دستورالعمل نحوه محاسبه و پرداخت پاداش (۰۰۴-IN-MK) مورخ ۱۸؍۶؍۱۳۹۴ شهرداری رشت
گردش کار: معاونت حقوقی، امور مجلس و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره ۱۹۴۴۷۹؍۳۰۰-۱۶؍۷؍۱۳۹۹ اعلام کرده است که:
" ۱- شهرداری رشت به موجب « دستورالعمل چگونگی محاسبه و پرداخت حق مسئولیت» به شماره (۰۲۷-IN- MK) مورخ ۱۸؍۵؍۱۳۹۴ اقدام به پرداخت حق مسئولیت به کارکنان شهرداری نموده است. در حالی که اولاًدستورالعمل مذکور پس از تجویز شورای اسلامی شهر مبنی بر تهیه آن توسط شهرداری بدون تصویب نهایی شورای اسلامی شهر رشت اجرایی شده است. ثانیاً- تایید شورای اداری و استخدامی کشور را نیز اخذ ننموده و ابلاغ های صادره بر اساس آن نیز خارج از عناوین واحدهای سازمانی، مصوب در ساختار سازمانی شهرداری رشت بوده است.
ثالثاً- طبق بند ۹ تبصره ۴ ماده ۷۱ وظایف شورای اسلامی شهر تصویب آییننامه های پیشنهادی شهرداری پس از رسیدگی به آنها با رعایت دستورالعمل های وزارت کشور امکان پذیر خواهد بود و به موجب بند ۵ بخشنامه ۷۵۰۰۳-۱۴؍۶؍۱۳۹۵ وزیر کشور صراحت دارد که پرداخت حقوق و مزایا به کارکنان بر اساس پست های سازمانی است و هرگونه پرداخت به آنان خارج از عناوین پست های سازمانی مصوب در ساختار سازمانی شهرداری و سازمان های وابسته فاقد وجاهت قانونی است. لذا استمرار اجرای دستورالعمل موصوف با دستورالعمل اخیرالذکر وزیر کشور نیز در تغایر است.
۲- شهرداری رشت بر اساس دستورالعمل کمک های رفاهی شهرداری رشت به شماره ۰۲۳-IN-MK مورخ ۲۰؍۱؍۱۳۹۴ آیتم هایی (از جمله حق ناهار و شام، پاداش آموزش و تسهیلات پروانه ساختمان هر یک از کارکنان برای یک بار درطول خدمت جهت اخذ پروانه ساخت از تخفیفی ۰۰۰؍۰۰۰؍۱۰۰ ریالی برخوردار می گردند) و... را خارج از سقف اعلامی از سوی هیات وزیران در فیش های ماهیانه کارکنان شهرداری لحاظ و پرداخت نموده است. در حالی که دستورالعمل مذکور پس از تجویز شورای اسلامی شهر مبنی بر تهیه آن توسط شهرداری بدون تصویب نهایی شورای اسلامی شهر رشت اجرایی شده است.
۳- شورای اسلامی شهر موصوف در بند ۹۲ راهبردها و سیاست ها از ضوابط حاکم بر بودجه سال ۱۳۹۴ که بر اساس بخشنامه بودجه ابلاغی از سوی سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور تهیه گردیده در بودجه سال ۱۳۹۴ مصوب نموده است: «پرداخت پاداش به کارکنان بر اساس دستورالعملی خواهد بود که توسط شهرداری تهیه و پس از تایید شهردار ابلاغ میگردد.» به عبارت دیگر شورای اسلامی شهر مسئولیت تهیه دستورالعمل پاداش را طبق تفویض اختیاری به شهردار واگذار نمود، لیکن شورای اسلامی شهر در بند ۳ سیاست های هزینه ای بودجه جاری چنین مصوب نمود: «پیش بینی و پرداخت هرگونه پاداش جهت تشویق کارکنان میبایست با تهیه دستورالعمل مربوطه و رعایت مواردی همچون کارایی و ارزیابی فعالیت ها و عملکرد در همه سطوح کار و همچنین با رعایت تبصره ۴ ماده ۳۵، ۳۶ و ۳۷ آییننامه استخدامی کارکنان شهرداری ها مصوب سال ۱۳۸۱ در چارچوب بودجه مجاز صورت گیرد».
شهرداری رشت به استناد مجوزهای صادره از سوی شورای اسلامی شهر (که صرفاً مجوز تهیه و تدوین دستورالعمل میباشد) در سال ۱۳۹۴ اقدام به تدوین دستورالعملی تحت عنوان « دستورالعمل نحوه محاسبه و پرداخت پاداش» تحت کد فرم ۰۰؍۰۱-fo-mk- ۱۸؍۶؍۱۳۹۴ نموده و این دستورالعمل با تصویب و ابلاغ شهردار وقت مبنای پرداخت پاداش به کارکنان شهرداری قرار گرفته است. در حالی که اولاً: مطابق بند ۹ ماده ۷۱ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران یکی از وظایف و مسئولیت های شورای اسلامی شهر «تصویب آییننامه های پیشنهادی شهرداری پس از رسیدگی به آنها با رعایت دستورالعمل های وزارت کشور» میباشد. دستورالعمل مذکور پس از تجویز شورای اسلامی شهر مبنی بر تهیه آن توسط شهرداری بدون تصویب نهایی شورای اسلامی شهر رشت اجرایی شده است. ثانیاً: دستورالعمل نحوه محاسبه و پرداخت پاداش که توسط شهرداری تدوین و اجرا گردیده است با قوانین و مقررات حاکم مغایرت داشته و تبصره ۴ ماده ۳۵، ۳۶ و ۳۷ آییننامه استخدامی کارکنان شهرداری ها مصوب سال ۱۳۸۱ که مورد تاکید قانونگذار و حتی شورای اسلامی شهر بوده و نیز ماده ۷۴ قانون مدیریت خدمات کشوری رعایت نشده است. در دستورالعمل موصوف، ۵ نوع پاداش موردی، پاداش وقایع طبیعی، پاداش تحقق بودجه درآمدی (فصلی)، پاداش ۱% درآمد (تبصره ۴ ماده ۳۵ آییننامه استخدامی) و پاداش شش ماهه (مواد ۳۶ و ۳۷ آییننامه استخدامی) پیش بینی شده که ۳ نوع از پاداش های مربوط مغایر آییننامه استخدامی بوده است، با این توضیح که با توجه به عدم تحقق بودجه مصوبات شهرداری اساساً پاداش موضوع تبصره ۴ ماده ۳۵ آییننامه استخدامی شهرداری ها نیز قابلیت پرداخت نداشته است. بنا به مراتب ابطال دستورالعمل های مورد شکایت با لحاظ ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مورد تقاضا میباشد. "
متن دستورالعمل های مورد شکایت شامل دستورالعمل چگونگی محاسبه و پرداخت حق مسئولیت (۰۲۷-IN- MK)، دستورالعمل کمک های رفاهی شهرداری رشت ۰۲۳-IN-MK، دستورالعمل نحوه محاسبه و پرداخت پاداش در شهرداری رشت ۰۰۴-IN-MK میباشد.
علیرغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن تا زمان صدور رای در هیات عمومی پاسخی از طرف شکایت واصل نشده است.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۱؍۴؍۱۴۰۱ به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
براساس بند ۹ ماده ۸۰ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال ۱۳۷۵ با اصلاحات بعدی، تصویب آییننامههای پیشنهادی شهرداری پس از رسیدگی به آنها با رعایت دستورالعمل های وزارت کشور از وظایف شوراهای اسلامی شهر است. با توجه به حکم قانونی مذکور، دستورالعمل چگونگی محاسبه و پرداخت حق مسئولیت (به شماره ۰۲۷-IN - MK مورخ ۱۸؍۵؍۱۳۹۴) و دستورالعمل کمک های رفاهی (به شماره ۰۲۳- IN - MK مورخ ۲۰؍۱؍۱۳۹۴) و دستورالعمل نحوه محاسبه و پرداخت پاداش (به شماره ۰۰۴-IN - MK مورخ ۱۸؍۶؍۱۳۹۴) که توسط شهرداری رشت صادر شدهاند، از جهت عدم تصویب توسط شورای اسلامی این شهر خارج از حدود اختیار و خلاف قانون بوده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال میشوند./
مهدی دربین
هیات عمومی دیوان عدالت اداری
معاون قضایی دیوان عدالت اداری