رای شماره ۸۶۴ مورخ ۱۴۰۱/۰۵/۰۴ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۸۶۴

تاریخ دادنامه: ۴؍۵؍۱۴۰۱

شماره پرونده: ۰۰۰۲۷۲۰

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای نیما آقا علی

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند ۴ قسمت ۶ جدول ذیل بند ۵-۸ مندرج در صفحه ۱۱ دستورالعمل شرایط و الزامات آموزش های بلند مدت سازمان صنایع هوا فضای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح موضوع بخشنامه شماره ۹۵۲۰۹۶؍۳؍۶۱۳۲۰۵ مورخ ۱۶؍۹؍۱۳۹۵

گردش کار: شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال بند ۴ قسمت ۶ جدول ذیل بند ۵-۸مندرج در صفحه ۱۱ دستورالعمل شرایط و الزامات آموزش های بلند مدت سازمان صنایع هوا فضای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح موضوع بخشنامه شماره ۹۵۲۰۹۶؍۳؍۶۱۳۲۰۵ مورخ ۱۶؍۹؍۱۳۹۵ را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

"احتراماً اینجانب که شاغل در سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع می باشم، به صورت شخصی و با استفاده از مرخصی اقدام به تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد دوره روزانه در سال ۱۳۹۵ نموده ام و اکنون برای اخذ اصل مدرک تحصیلی مطابق قانون نیازمند ارائه سابقه خدمت به وزارت علوم می باشم. لکن معاونت منابع انسانی سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع بدون ارائه هرگونه مستندی اعلام می‌نماید که معاونت قبلی منابع انسانی سازمان هوافضا طی بخشنامه ای اعلام نموده‌اند که هرگونه مکاتبه با دانشگاه ها و وزارت علوم برای افرادی که به صورت شخصی اقدام به ادامه تحصیل می نمایند ولو اینکه قصد اعمال مدرک تحصیلی در سازمان را نداشته باشند ممنوع است. معاونت منابع انسانی کنونی سازمان هوافضا نیز با استناد به این بخش نامه از ارائه گواهی سابقه خدمت به اینجانب جهت اخذ اصل مدرک تحصیلی سرباز می زند. خواهشمند است سازمان فوق را ملزم به ابطال بخش نامه مذکور نموده و زمینه ارائه گواهی خدمت جهت اخذ اصل مدرک تحصیلی را فراهم نمایید. مصوبه مورد شکایت مغایر با اصل ۳۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مواد ۶۱ و ۶۲ قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۸۶ می‌باشد."

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:

"دریافت مدرک تحصیلی

........

۴- صدور گواهی اشتغال به کار به منظور دریافت مدرک تحصیلی جهت کارکنانی که بعد از اشتغال به کار و بدون هماهنگی با سازمان ادامه تحصیل داده اند مجاز نمی‌باشد."

در پاسخ به شکایت مذکور، معاون حقوقی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح به موجب لایحه شماره ۱۸۵۱ مورخ ۱۷؍۱۲؍۱۴۰۰ توضیح داده است که:

"در راستای اجرای مواد ۴۴ تا ۶۳ قانون آجا و ۳۴ تا ۷۱ قانون سپاه، نظام جامع آموزش وزارت دفاع ابلاغی از سوی معاونت تربیت و آموزش ودجا طی نامه شماره ۱۶؍۲۲۲۹؍۹۱؍۲۰۶۰-۳؍۱۱؍۱۳۹۱، ابلاغیه شماره ۴۵۴؍۲؍۹۵؍۲۰۱۰؍۹۲۹-۱۳؍۵؍۱۳۹۵ معاوت منابع انسانی ودجا (تفویض اختیار شورای بورس وزارت) نامه معاونت منابع انسانی سازمان صنایع هوافضا به شماره ۹۵۸۸۷۴؍۵؍۲؍۶۱۲۰-۳۱؍۶؍۱۳۹۵ به منظور ایجاد وحدت رویه در حوزه آموزش های بلند مدت در کلیه مراحل تصمیم گیری مرتبط با حوزه در کلیه سطوح سازمان هوافضا و تعیین ملاک ها، معیارها و چارچوب های تصمیم گیری در راستای اجرای سیاست ها و تدابیر ابلاغی مرتبط با حوزه آموزش های بلند مدت، دستورالعمل شرایط و الزامات آموزش های بلند مدت سازمان تدوین گردیده است.

با عنایت به بند ۵-۸ دستورالعمل فوق صدور گواهی اشتغال به کار برای کارکنان سازمان جهت شرکت در آزمون های مقطع دانشگاهی برابر مقررات و مطابق با جدول امکان پذیر می‌باشد که عبارتند از:

الف- در صورتی که فرد متقاضی به سازمان تعهدی (خدمتی یا تحصیلی) نداشته باشد صدور گواهینامه جهت دریافت مدرک تحصیلی هر مقطعی بلامانع است.

ب- صدور گواهی اشتغال به کار به منظور دریافت مدرک تحصیلی جهت کارکنانی که قبل از استخدام تحصیلات خود را به پایان رسانده اند بلامانع است.

ج- صدور گواهی اشتغال به کار به منظور دریافت مدرک تحصیلی جهت کارکنانی که بعد از اشتغال به کار و بدون هماهنگی با سازمان ادامه تحصیل داده اند مجاز نمی‌باشد.

با عنایت به این که شاکی در دوره تحصیلات تکمیلی در مقطع روزانه دانشگاه های دولتی فارغ التحصیل گردیده و بر اساس قوانین ادامه تحصیل در دانشگاه های دولتی یاد شده می‌بایست به میزان مدت تحصیل در دانشگاه، تعهد خدمت داشته و ارائه اصل مدرک تحصیلی پس از انجام تعهد خدمت و استهلاک وام دریافتی خواهد بود.

با توجه به این که ارائه گواهی اشتغال به خدمت به نامبرده به منزله پذیرش ضمنی تعهد تحصیلی مشارالیه از سوی این سازمان می‌باشد که با موارد اشاره شده در بند ۳ مغایرت دارد.

دستورالعمل شرایط و الزامات آموزش های بلند مدت سازمان همانگونه که در مواد ۵۸ قانون آجا و ۵۳ قانون سپاه اشاره شده باید به گونه ای برنامه ریزی و اجرا گردد که نیاز سازمان مربوط را به بهترین نحو مرتفع نموده و آجا و سپاه را به سمت خودکفائی سوق دهد و در زمان صلح نیز، پرسنل از عهده انجام وظایف مقرر در اصل ۱۴۷ قانون اساسی برآیند."

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۴؍۵؍۱۴۰۱ به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

با توجه به اینکه براساس آرای متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله رای شماره ۲۰۳ مورخ ۱۵؍۸؍۱۳۸۳ این هیات، سلب حقوق اشخاص مستلزم تجویز قانونگذار است و با عنایت به اینکه در قوانین و مقررات موجود، هیچ حکمی در خصوص جواز عدم صدور گواهی اشتغال به کار جهت کارکنانی که بعد از اشتغال به کار و بدون هماهنگی با سازمان متبوع خود ادامه تحصیل داده‌اند، وضع نشده است و صدور گواهی مذکور تعارضی با تعهدات مستخدم نسبت به دستگاه متبوع خود ندارد، بنابراین حکم مقرر در بند ۴ از قسمت ۶ جدول ذیل بند ۵-۸ دستورالعمل شرایط و الزامات آموزشهای بلندمدت سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلّح که براساس آن اعلام شده است صدور گواهی اشتغال به کار به منظور دریافت مدرک تحصیلی جهت کارکنانی که بعد از اشتغال به کار و بدون هماهنگی با سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلّح ادامه تحصیل داده‌اند ممنوع است، خارج از حدود اختیار و خلاف قانون بوده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می‌شود./

مهدی دربین

هیات عمومی دیوان عدالت اداری

معاون قضایی دیوان عدالت اداری