شرط تشابه امضاء ذیل چک و صاحب حساب در تحقق بزه جعل

صورتجلسه نشست قضایی
کد نشست: ۱۳۹۸-۶۲۰۴
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۰۸/۱۴
برگزار شده توسط: استان سمنان/ شهر بسطام

موضوع

شرط تشابه امضاء ذیل چک و صاحب حساب در تحقق بزه جعل

پرسش

شخصی یک فقره چک را بصورت سفید و فاقد مندرجات پیدا نموده است و با امضا آن و پر کردن مندرجات آن چک را تحویل دیگری داده و اموالی در قبال آن دریافت می کند. از آنجا که امضا ذیل چک با امضا صاحب حساب مشابهت نداشته است؛ آیا در این حالت بزه جعل محقق شده است؟

نظر هیئت عالی

در صورتی که پیدا کننده چک آن را بدون شبیه سازی امضا به عنوان چک متعلق به خود به شخص دیگری در مقابل اخذ وجه واگذار کند اقدام وی کلاهبرداری است و مشمول ماده یک قانون تشدید مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری است؛ بنابراین نظریه ابرازی قضات محترم دادگستری شهرستان بسطام استان سمنان در حدود فوق الذکر مورد تایید است. (ضمنا نظریه مشورتی شماره ۸۱۶/۷ مورخ ۲۰/۲/۱۳۷۲ اداره کل حقوقی قوه قضاییه موید این نظر است.)

نظر اکثریت

با توجه به اینکه چک به امضا متهم رسیده است و از طریق آن اموالی را از شاکی برده است چون توسل به وسایل متقلبانه محرز است بزه کلاهبرداری محقق شده است و از آنجا که امضا چک توسط متهم لازمه کلاهبرداری بوده است و متهم با جعل امضا می توانسته از سند مزبور استفاده نماید؛ لذا بزه جعل نیز محقق است مضافا اینکه در ماده ۵۲۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات های بازدارنده مصوب ۱۳۷۵) شبیه سازی به عنوان شرط لازم جهت تحقق بزه جعل نیامده است. نظر ابرازی: با توجه به اینکه متهم صرفا در چک امضایی نموده است بدون اینکه شبیه به امضا صاحب حساب باشد و از طریق ارایه آن به شاکی اموالی از او را برده است؛ لذا صرفا بزه کلاهبرداری محقق شده است و امضا چک و ارایه آن به شاکی بدون اینکه امضا مندرج در چک شبیه امضا صاحب حساب باشد بکاربردن وسایل متقلبانه محسوب می شود و از مقدمات بزه کلاهبرداری است و جرم مجزایی تحت عنوان جعل محقق نشده است.