صلاحیت محلی در فرض خوانده بودن زوجه
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۷/۲۰
برگزار شده توسط: استان خراسان رضوی/ شهر مشهد
موضوع
صلاحیت محلی در فرض خوانده بودن زوجه
پرسش
با توجه به ماده ۱۲ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ و ماده ۱۰۰۵ قانون مدنی و ماده ۱۱ قانون آیین دادرسی مدنی در صورتی که زوجه منزل مشترک (اقامتگاه تعیین شده توسط شوهر) را ترک نموده و در منزل پدری که در حوزه قضایی دیگری غیر از حوزه قضایی اقامتگاه طرفین است سکونت نموده باشد در دعوای الزام به تمکین یا از قبیل آن که زوجه خوانده دعوا است کدام حوزه قضایی (اقامتگاه محل زندگی مشترک یا محل سکونت زوجه) صالح به رسیدگی است؟ مقتضی است مستند و مستدل پاسخ دهید.
نظر هیات عالی
در فرض سوال، به استناد ماده ۱۲ قانون حمایت از خانواده، دادگاه خانواده محل سکونت زوجه، صالح به رسیدگی است و نظریه اکثریت مورد تایید هیات عالی است.
نظر اکثریت
برابر ماده ۱۲ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ ملاک صلاحیت دادگاه محل سکونت زوجه است نه محل اقامت وی و این دو اصطلاح با هم مترادف نیستند و در مواردی که زوجه اقامتگاه مشترک با شوهر را ترک نموده و در شهر دیگری سکونت نموده الزام زوجه به طرح دعوی در محلی جز محل سکونت خویش با ماده یاد شده منافات دارد و چنانچه در فرض سئوال زوج قصد اقامه دعوی به طرفیت زوجه داشته باشد با توجه به اینکه هدف از تصویب ماده ۱۲ قانون یاد شده نوعی تسهیل و عدم تحمیل مشقت برای زوجه در رفت و آمد است و از سویی طبق ماده ۱۱ قانون آیین دادرسی مدنی خواهان باید در محل اقامت خوانده اقامه دعوا نماید در این فرض نیز دادگاه محل سکونت زوجه که استثنایی بر ماده ۱۰۰۵ قانون مدنی است صلاحیت رسیدگی به موضوع را دارد. و ماده ۱۰۰۵ قانون مدنی ناظر به مواردی است که اختلافی بین زوجین وجود نداشته و در یک محل زندگی مینمایند.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه ماده ۱۲ قانون حمایت خانواده صرفاً ناظر به مواردی است که زوجه در محل سکونت خود اقامه دعوا مینماید و مواردی که زوج قصد اقامه دعوا به طرفیت زوجه را دارد شامل نمیشود و با توجه به ماده ۱۰۰۵ قانون مدنی تنها در سه مورد زوجه میتواند اقامتگاه شخصی علیحده از شوهر داشته باشد که یا با رضایت شوهر خود یا با اجازه محکمه بوده و یا زنی که شوهر او اقامتگاه معلومی نداشته باشد و فرض سئوال منصرف از موارد سه گانه است و دادگاه محل اقامت شوهر، صالح به رسیدگی است.