ضبط اعیانی احداثی به نفع دولت
صورتجلسه نشست قضایی
کد نشست: ۱۳۹۷-۴۸۸۵
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۰۵/۱۶
برگزار شده توسط: استان آذربایجان شرقی/ شهر تبریز
موضوع
ضبط اعیانی احداثی به نفع دولت
پرسش
با توجه به ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۵ آیا قسمت اخیر تبصره یک ماده ۵۵ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع در خصوص ضبط اعیانی احداثی به نفع دولت نسخ شده است یا خیر؟
نظر هیئت عالی
با تصویب ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۵ ماده ۵۵ و تبصره الحاقی قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع اصلاحی ۱۳۴۸ نسخ ضمنی شده بنابراین نظریه اکثریت قضات محترم دادگستری شهرستان تبریز استان آذربایجان شرقی در حدود فوق الذکر مورد تایید است.
نظر اکثریت
قانونگذار در ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۵ در مقام بیان و با وجود تبیین و اعلام تصرف منابع طبیعی تکلیف به رفع تصرف و تعیین مجازات نموده و نسبت به ضبط اعیانی تصریحی ندارد و شورای نگهبان نیز در نظریه شماره ۲۶۵۰ مورخ ۶۷/۰۷/۰۴ ضبط اعیانی را خلاف موازین شرعی بیان نموده است. همچنین در رای وحدت رویه شماره ۷۴۹ مورخ ۹۵/۰۱/۲۴ دیوان نیز در خصوص قاچاق چوب های جنگلی موضوع را مشمول قانون جدید دانسته و جریمه و قاچاق را از صلاحیت مراجع قضایی خارج و در صلاحیت سازمان تعزیرات حکومتی قرار داده است.
نظر اقلیت
در خصوص اخف بودن مجازات در قانون جدید طبق ماده ۱۰ قانون مجازات اسلامی نسبت به جرایم سابق قانون اخف اعمال می شود. اما سوال مطروحه مرتبط با این موضوع نیست زیرا فرض بر این است که در حال حاضر هر دو قانون موجود است و می خواهیم بدانیم کدامیک از قوانین عام یا خاص قابل اعمال است. در خصوص نسخ دو قانون عام و خاص دلیل بر نسخ وجود ندارد زیرا قانون جدید صرفا موضوع را مسکوت گذاشته و در مورد ضبط اعیانی حکمی ندارد. ماده ۶۹۰ در خصوص عرصه و ماده ۵۵ در خصوص اعیانی حکم نموده و مغایرتی با قانون قبلی نداشته و تعارضی وجود ندارد. در خصوص نظر شورای نگهبان به نظر می رسد شورای نگهبان کل ماده ۵۵ و مجازات آن را خلاف شرع می داند و ناظر به احیا و تصرفات قبل از انقلاب است. لذا شرایط نسخ و اعمال ماده ۱۰ قانون مجازات اسلامی وجود ندارد.