عدم تمکن مالی زوج در پرداخت نفقه مالی زوجه

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۹/۱۶
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر کلاله

موضوع

عدم تمکن مالی زوج در پرداخت نفقه مالی زوجه

پرسش

دادخواست مطالبه نفقه از سوی زوجه مطرح می‌گردد زوج در مقام دفاع بیان داشته تمکن مالی جهت پرداخت نفقه را ندارد به عنوان قاضی رسیدگی پرونده چه تصمیمی اتخاذ می‌کنید؟

نظر هیات عالی

در فرض سوال، ادعای عدم توانائی در مقام دفاع قابل پذیرش نیست، باید در قالب طرح دعوی اعسار یا تقسیط نفقه طرح و رسیدگی شود؛ لذا نظریه اکثریت مطلوب است.

نظر اکثریت

قانون‌گذار در ماده ۱۱۰۲ قانون مدنی اشعار می‌دارد (همین که نکاح به طور صحت واقع شد روابط زوجیت بین طرفین موجود و حقوق و تکالیف زوجین در مقابل همدیگر برقرار می‌شود) و در ماده ۱۱۰۶ اشعار می‌دارد (در عقد دائم نفقه ی زن به عهده‌ی شوهر است.) در اینجا علی الاطلاق قانونگذار گفته است که شوهر باید نفقه زن را در عقد دائم بپردازد و در ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده اشعار می‌دارد (هر کس با داشتن استطاعات مالی، نفقه زن خود را در صورت تمکین او ندهد یا از تادیه نفقه سایر اشخاص واجب النفقه امتناع کند به حبس تعزیری درجه شش محکوم می‌شود.) در مورد نفقه کیفری قانون‌گذار در مقام بیان بوده و جهت مجازات نمودن بابت عدم پرداخت نفقه استطاعت مالی زوج را پیش بینی نموده است لیکن در نفقه حقوقی در قانون مدنی علی الاطلاق بیان نموده است و همچنین قانونگذار در ماده ۱۱۰۷ اشعار می‌دارد (نفقه عبارت است از همه‌ی نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینه‌های درمانی و بهداشتی و خادم، در صورت عادت یا احتیاج به واسطه‌ی نقصان یا مرض) در مورد نفقه زوجه شئون زن را در نظر گرفته نه توان مالی مرد و همچنین در ماده ۱۱۰۸ نفقه زوجه را در مقابل تمکین وی دانسته است نه تمکن مالی زوج و از طرفی در ماده ۱۱۹۸ قانون مدنی در مورد نفقه اقارب تمکن مالی جهت پرداخت نفقه را شرط دانسته اما در مورد نفقه زوجه قانونگذار سکوت کرده است و قانونگذار حکیم است و در نظریه مشورتی شماره ۵۹۴۶ /۷ مورخ ۱۶/ ۶/ ۱۳۷۹ اداره کل حقوقی و تدوین قوانین قوه قضائیه بیان شده زوجه از زمان وقوع عقد ازدواج با توجه به مواد ۱۱۰۲ و ۱۱۰۶ و ۱۱۰۷ قانون مدنی مستحق دریافت نفقه است مگر این که در طول این مدت بدون مانع مشروع از اداء وظایف زوجیت امتناع کرده باشد که در این صورت مطابق ماده ۱۱۰۸ قانون مذکور مستحق نفقه نخواهد بود و به طور کلی نفقه در مقابل تمکین است و هر زمان زوجه حاضر به تمکین گردد از همان زمان مستحق دریافت نفقه خواهد بود. لذا از جمع این مواد برداشت می‌گردد که قانونگذار تمکن مالی را در دادخواست مطالبه نفقه زوجه شرط نمی‌داند و اگر مرد مدعی عدم توانایی مالی در پرداخت نفقه است صرفاً می‌تواند دادخواست اعسار و تقسیط مطرح نماید.

نظر اقلیت

قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ و آخرین اراده قانونگذار است که در ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده صراحتاً تمکن زوج را شرط دانسته است لذا از این ماده باید در رسیدگی به دادخواست‌های مطالبه نفقه نیز ملاک گرفت و تمکن مالی زوج را شرط دانست.