قابلیت استماع دعوی زوجه به خواسته الزام زوج به تمکین خاص امور زوجیت

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۶/۰۱
برگزار شده توسط: استان خوزستان/ شهر اهواز

موضوع

قابلیت استماع دعوی زوجه به خواسته الزام زوج به تمکین خاص امور زوجیت

پرسش

آیا دعوی زوجه به خواسته الزام زوج به تمکین خاص امور زوجیت قابلیت استماع دارد؟ اگر قابل استماع است، بر مبنای کدام مواد قانونی و چه آثار قانونی دارد؟

نظر هیات عالی

با توجه به اصل ۱۵۹ قانون اساسی دادگستری مرجع عام رسیدگی به شکایات و تظلمات است؛ لذا دعوی زوجه به طرفیت زوج مبنی بر الزام به تمکین خاص و وظایف زوجیت قابلیت استماع دارد؛ زیرا ماده ۴ قانون حمایت خانواده به طور مطلق رسیدگی به عوی تمکین را بیان کرده که شامل تمکین زوجه و تکلیف زوج است و مواد ۱۱۰۲، ۱۱۰۳ و ۱۱۰۴ قانون مدنی، قائل به حقوق و تکلیف متقابل زوجیت برای زوجین است و رابطه زناشویی از جمله این حقوق و تکالیف است و دعوی نیز اگر منجر به صدور حکم الزام زوج شود؛ دارای آثار قانونی است؛ از جمله این که به استناد ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی می‌تواند در طلاق ناشی از عسر و حرج مورد بهر‌ه‌برداری قرار دهد.

نظر اکثریت

دعوی قابل استماع است؛ چون ماده ۴ قانون حمایت خانواده به طور مطلق رسیدگی به دعوی تمکین را آورده است که شامل تمکین زوجه و تمکین زوج است و مواد ۱۱۰۲ و ۱۱۰۳ و ۱۱۰۴ قانون مدنی هم قائل به حقوق و تکلیف متقابل زوجیت برای زوجین است و رابطه زناشویی از جمله این حقوق و تکالیف است. دعوی هم اگر منجر به صدور حکم الزام زوج شود، دارای آثار قانونی است؛ از جمله زوجه می‌تواند به استناد این حکم و عدم تمکین زوج در برابر حکم، عسر و حرج خویش را ثابت و اقامه دعوی طلاق ناشی از عسر و حرج نماید.

نظر اقلیت

دعوی چون فاقد اثر قانونی است، لذا قابلیت استماع ندارد و مصداق بند ۷ ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی و منجر به صدور قرار رد دعوی می‌گردد. اما اینکه اکثریت حاضرین، حق اقامه طلاق عسر و حرج را اثر دعوی مزبور می‌دانند، باید گفت که این اثر غیرمستقیم است و از لوازم ذاتی یا عرضی منطقی {مستقیم} حکم الزام زوج به تمکین نیست و اتفاقاً بند ۷ ماده ۸۴ فوق‌الذکر ناظر به آثار ذاتی و مستقیم دعاوی است نه آثار غیرمستقیم. مضافاً اینکه زوج از لحاظ شرعی هر ۴ ماه بر او واجب است که رابطه زناشویی با همسر داشته باشد و قبول دعوی الزام به تمکین زوج، مستلزم اثبات استنکاف زوج از برقراری رابطه زناشویی برای بیش از ۴ ماه است.