ماده ۲۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری راجع به سقف بازداشت موقت
صورتجلسه نشست قضایی
کد نشست: ۱۳۹۷-۴۷۸۲
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۰۷/۱۸
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر گرگان
موضوع
ماده ۲۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری راجع به سقف بازداشت موقت
پرسش
مفاد ماده ۲۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری در خصوص سقف بازداشت موقت در صورتی که قرار اولیه تامین توسط قضات دادسرا صادر شده باشد نسبت به دادگاه های مجری است یا خیر؟ به عبارت دیگر در صورتی که قرار تامین بدوا مثلا توسط شعبه بازپرسی صادر شده باشد و با وصف ارسال پرونده به دادگاه بعد از گذشت مدت دو سال در جرایم موجب سالب حیات و یکسال در سایر جرایم قاضی دادگاه مکلف به رعایت سقف اعلامی است یا باید قرار تخفیف تامین صادر نماید تا موجبات آزادی متهم فراهم گردد و یا اینکه تکلیفی در این خصوص ندارد؟
نظر هیئت عالی
نظریه اکثریت قضات محترم دادگستری شهرستان گرگان استان گلستان که مستدل و مستند است مورد تایید می باشد.
نظر اکثریت
وفق مقررات جاریه و اصول کلی حقوقی اصل بر عدم بازداشت متهم می باشد؛ در مواردی که شک کردیم که بازداشت متهم باید ادامه پیدا کند یا خیر باید اصل عدم را جاری نماییم و در مقام شک باید به نفع متهم تفسیر نمود. در خصوص موضوع سوال با عنایت به مفاد تبصره یک ماده ۲۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری صراحتا مقرر می دارد که نصاب حداکثر مدت بازداشت شامل مجموع قرارهای صادره در دادسرا و دادگاه است و سایر قرارهای منتهی به بازداشت متهم را نیز شامل می شود؛ اگر مفاد تبصره به این شکل صراحتا در خصوص قضیه اظهار نظر نمی کرد شاید می توانستیم عقیده کسانی را که معتقدند برای متهمی که در دادسرا بازداشت موقت شده رعایت سقف زمانی اعلامی ضرورت ندارد را پذیرفت ولیکن با عنایت به صراحت تبصره فوق الذکر باید بپذیریم که در موردی که پرونده با کیفرخواست و با صدور قرار بازداشت موقت اصداری از دادسرا به دادگاه ارسال گردیده در هر صورت دادگاه مکلف به رعایت سقف اعلامی مدت دو سال در جرایم سالب حیات و یک سال درجرایم غیر سالب حیات می باشد که البته بعد از مدت یکسال و دو سال امکان ادامه بازداشت متهم با قرارهای کفالت یا وثیقه وجود دارد؛ ولیکن در هر صورت ادامه بازداشت متهم نباید از حداقل مجازات حبس مقرر در قانون برای آن جرم تجاوز کند که موید این استدلال نظریه مشورتی اداره حقوقی به شماره ۹۱۷/۹۴/۷-۱۰/۷/۹۴ می باشد که صراحتا اعلام می نماید ((... لازم به ذکر است که بند یک ماده ۲۴۲ صرفا ناظر به نحوه محاسبه مدت بازداشت متهم در دادسرا و دادگاه و نیز محاسبه مدت بازداشت موقت و سایر قرارهای منتهی به بازداشت در هر یک از فروض فوق است و متضمن حکم جداگانه ای نمی باشد...))
نظر اقلیت
مفاد ماده ۲۴۲ من جمله سقف اعلامی مدت یک سال و دو سال در ذیل ماده مرقوم ناظر به پرونده هایی است که در دادسرا مطرح شده و برای متهم قرار بازداشت موقت صادر شده و متعاقبا پرونده در دادگاه مطرح شده است در اینجا دادگاه مکلف به رعایت سقف زمانی نمی باشد؛ چرا که اولا در صدر ماده صراحتا قید شده پرونده متهم منتهی به تصمیم نهایی در دادسرا نشده باشد و ثانیا اینکه به استناد ماده ۲۴۶ قانون آیین دادرسی کیفری پرونده های موضوع ماده ۳۰۶ و ۳۴۰ که مستقیما در دادگاه مطرح می شوند یا با کیفرخواست غیابی در دادگاه مطرح می شوند در این صورت اگر دادگاه برای متهم قرار بازداشت موقت مطرح نماید قانونگذار مقرره دیگری مطرح نموده و صرفا قابل اعتراض در دادگاه تجدیدنظر استان می باشد.