ماهیت حقوقی شرط انفساخ در بیع

صورتجلسه نشست قضایی
کد نشست: ۱۳۹۸-۵۷۰۰
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۰۴/۰۷
برگزار شده توسط: استان قم/ شهر قم

موضوع

ماهیت حقوقی شرط انفساخ در بیع

پرسش

در قرارداد بیع ملکی مقرر می شود بخشی از ثمن معامله به صورت چک وعده دار پرداخت شود و در قرارداد قید می شود اگر چک پاس نشد معامله منفسخ است. سوال این است: اولا ماهیت حقوقی شرط مذکور (شرط انفساخ) چیست؟

نظر هیئت عالی

شرط ذکر شده در پرسش از نوع شرط نتیجه ی معلق و منفی است و با هیچ یک از شروط باطل و مبطل تطبیق ندارد و با توجه به مفاد مواد ۱۰ و ۲۳۴ قانون مدنی چنین شرطی صحیح است و برای انحلال قرارداد نیاز به اعمال اراده ی انشایی وجود ندارد؛ به علاوه تعلیق شرط انفساخ نیز ضرری به صحت عقد وارد نمی کند زیرا شرط عرفا التزام جداگانه ای است و آثار و توابع خاص خود را دارد؛ به همین جهت قایلین به بطلان عقد معلق شرط معلق را صحیح دانسته اند. نظر اتفاقی: اولا شرط انفساخ از حیث حقوقی متفاوت با شرط فسخ می باشد و به محض تحقق شرط عقد خود به خود منفسخ می شود و وقوع انفساخ احتیاج به انشای بعدی و یا حتی اعلام ندارد؛ البته انحلال عقد از زمان حصول شرط انفساخ می باشد نه از زمان وقوع عقد و طبیعتا منافع و نماات حاصله از زمان انفساخ متعلق به مالک می باشد نه مشتری.