ماده واحده - موافقتنامه بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی راجع به همکاری اقتصادی و فنی که در تهران بهتاریخ ۱۵ امرداد ماه ۱۳۴۲ بین نمایندگان مختار طرفین به امضا رسیده و مشتمل بر یک مقدمه و چهارده ماده میباشد تصویب و به دولت اجازه مبادله اسناد مصوب آن داده میشود.
قانون بالا که مشتمل بر یک ماده و متن موافقت نامه ضمیمه است در جلسه روز یکشنبه نوزدهم مهر ماه یکهزار و سیصد و چهل و سه به تصویبمجلس شورای ملی رسید.
رئیس مجلس شورای ملی - مهندس عبدالله ریاضی
قانون فوق در جلسه روز چهارشنبه ۱۳۴۴/۰۱/۲۵ به تصویب مجلس سنا رسیده است
موافقتنامه بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی راجع به همکاری اقتصادی و فنی
دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی نظر به تمایل طرفین برای توسعه روابط بین ایران و اتحاد جماهیر شورویسوسیالیستی با روح دوستی و حسن همجواری و با در نظر گرفتن تمایل متقابل برای بسط و توسعه همکاری اقتصادی و فنی بر اساس اصول تساویحقوق - عدم مداخله در امور داخلی و احترام کامل برای حق حاکمیت ملی هر دو کشور و به منظور مساعدت به ایران در توسعه اقتصاد ملی آنتصمیم گرفتند این موافقت نامه را به شرح زیر منعقد سازند:
ماده ۱ - ایران و اتحاد جماهیر شوروی در کارهای زیر همکاری خواهند کرد:
در ساختمان سدی به ارتفاع در حدود ۳۵ الی ۴۰ متر برای ایجاد مخزن آب به حجم انتفاعی در حدود ۶۰۰ الی ۸۰۰ میلیون متر مکعب آب و کارخانههیدروالکتریک بظرفیت ۴۰ الی ۶۰ هزار کیلو وات در ناحیه نخجوان و سد انحرافی به ارتفاع قریب ۱۰ متر در ناحیه قرادیز در رودخانه ارس که رودمرزی بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی میباشد.
در ساختمان کارخانه پرورش ماهی استورژن بظرفیت سالیانه سه میلیون و پانصد هزار بچهماهی در ایران. در انجام کارهای لاروبی در مرداب پهلوی بحر خزر.
در تنظیم گزارش اقتصادی و فنی راجع بتجدید ذخایر ماهی مورد صید در آبهای ایران در بحر خزر.
در ساختمان ۱۱ انبار غله بظرفیت کل تا ۸۰ هزار تن.
ماده ۲ - طرفین موافقت نمودند که سازمانهای شوروی با شرکت سازمانهای ایران کارهای مربوط به مطالعات مقدماتی و تهیه پروژه و ساختمانتاسیسات هیدروانرژی بر روی رود ارس (سد و کارخانه برق در ناحیه نخجوان و سد در ناحیه فرادیز).
موضوع ماده یک این موافقت نامه را انجام دهند ساختمان تاسیسات مذکور در مدت حداکثر ۶ الی هفت سال از تاریخ امضا این موافقتنامه اجرا خواهدشد.
ضمناً گزارش اقتصادی و فنی با در نظر گرفتن موضوعهای مشترک استفاده از آب و برق برای طرفین ظرف یک سال از تاریخ امضا قرارداد بینسازمانهای طرفین تهیه خواهد شد.
مسائل تفصیلی انجام ساختمان از جمله تعیین قطعات زمین به وسیله طرفین فهرست و ابعاد تاسیسات - محل آنها در خاک طرفین - ترتیب استخراج واستفاده از منابع ریگ و خاک و ماسه و سایر مواد غیر فعال واقع در زمینهای تعیین شده برای ساختمان یا در مسافت کم از این زمینها انواع و حجم خدمات سازمانهای ایران و کارشناسان و کارگران ایرانی ضمن اجرای ساختمان و نیز سایر مسائل ممکنه مورد توافق سازمانهای صلاحیتدار طرفین قرارخواهد گرفت.
ماده ۳ - تادیه مخارج و مطالعه و تهیه پروژه ساختمان تاسیسات هیدرو انرژی موضوع ماده۱ این موافقت نامه از طرف دولت شاهنشاهی ایران و دولتاتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بر اساس شرایط متساوی خواهد بود یعنی هر طرف ۵۰ درصد مخارج مربوط به انجام کارهای فوق را کارسازیخواهد کرد.
دولت اتحاد جماهیر شوری سوسیالیستی به منظور پرداخت ۵۰ درصد مخارج کارهای مطالعاتی و تهیه پروژه و رساندن ماشین آلات و مصالح ازشوروی و نیز به منظور پرداخت خدمات کارشناسان و کارگران شوروی مربوط بساختمان تاسیسات هیدروانرژی در رودخانه ارس اعتباری تا مبلغ ۳۵میلیون روبل (یک روبل محتوی ۹۸۷۴۱۲/۰ گرم طلای خالص میباشد) به دولت شاهنشاهی ایران خواهد داد.
در نظر است که بعد از اینکه سازمانهای صلاحیتدار طرفین پروژه فنی را برای ساختمان تاسیسات تهیه و تصویب نمایند طرفین مبلغ اعتباری را که طبقاین ماده به ایران داده میشود قطعی بنمایند.
ماده ۴ - نظر بحق متساوی هر یک از طرفین برای تمام منابع آب و انرژی قسمتهای مرزی رودخانه ارس: ۱ - طرفین شرایط و ترتیب اداره و بهرهبرداری از تاسیسات هیدروانرژی موضوع ماده یک این موافقت نامه را بعداً مورد توافق قرار میدهند.
۲ - مقارن اتمام ساختمان تاسیسات طرفین ترتیب استفاده از منابع آب و انرژی رودخانه ارس مربوط بوجود تاسیسات هیدروانرژی فوقالذکر را موردتوافق قرار خواهند داد.
۳ - نمایندگان دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوری سوسیالیستی بعد از تنظیم گزارش اقتصادی و فنی درباره ساختمان تاسیسات هیدروانرژی بر روی رود ارس (موضوع ماده دوم این موافقت نامه) و بررسی آن به وسیله سازمانهای صلاحیتدار طرفین در خصوص برنامه و مدتساختمان تاسیسات مراحل بعدی توافق حاصل مینمایند.
ماده ۵ - (۱) - هر یک از طرفین برای مدت مطالعات و ساختمان و تاسیسات هیدروانرژی بر روی رود ارس به اتباع طرف دیگر که مشغول ساختمانهستند حق ورود و اقامت بلامانع در قطعات خاک خود مربوط به انجام ساختمان مذکور خواهد داد.
طرفین ترتیب انجام این حق را مورد توافق قرار خواهند داد.
۲ - طرفین موافقت مینمایند ترتیب فوق را در مورد اشخاصی که مربوط به اداره بهرهبرداری از تاسیسات هیدروانرژی باشند نیز اجرا نمایند. در نظراست که در موقع تعیین شرایط و ترتیب اداره بهرهبرداری از تاسیسات طبق بند ۱ ماده چهار این موافقت نامه این ترتیب نیز بتفصیل تعیین شود.
ماده ۶ - به منظور انجام همکاری در ساختمان کارخانه پرورش بچه ماهی و اجرای کارهای لاروبی مرداب پهلوی و ساختمان انبارهای غله موضوع ماده یک این موافقت نامه.
۱ - سازمانهای شوروی:
کارهای لازمه مربوط بمطالعات مقدماتی و تهیه پروژه را انجام خواهند داد. ماشین آلات و تجهیزات و مصالح ساختمانی را که در ایران وجود ندارند تحویل خواهند داد.
تعداد تا ده هزار بچه ماهی به نام آمور سفید تحویل خواهند داد.
متخصصین شوروی را برای جمعآوری مدارک اولیه - انجام کارهای مطالعاتی نظارت پروژه و مشاوره در موقع ساختمان تاسیسات - تعلیم فنی کارگران و کارشناسان ایرانی - مساعدت در نصب کردن و میزان کردن و به کار انداختن دستگاهها به ایران اعزام خواهند کرد.
کارگران و متخصصین ایرانی را برای تعلیم فنی در کارخانههای شوروی به منظور استفاده بعدی از آنها در تاسیساتی که در این ماده ذکر میشود قبولخواهند کرد.
گزارش فنی و اقتصادی مربوط به تجدید ذخایر ماهی مورد صید در آبهای ایران بحر خزر را با شرکت متخصصین ایرانی ظرف حداکثر یک سال از تاریخامضا قرارداد تنظیم خواهند کرد.
اسناد و مدارک فنی که برای تامین بهرهبرداری عادی تاسیسات موضوع این ماده لازم میباشد در اختیار سازمانهای ایرانی خواهند گذاشت.
در امر تنظیم جریان و تولید و بهرهبرداری از تاسیساتی که طبق این ماده ساخته شده مساعدت فنی خواهند نمود.
۲ - سازمانهای ایران:
آن قسمت از مدارک اولیه را که برای تهیه پروژه لازم است و در ایران موجود میباشد به سازمانهای شوروی میدهند و در تهیه بقیه مدارک لازم باسازمانهای شوروی همکاری میکنند.
پروژههای فنی را ظرف شش هفته بعد از دریافت این پروژهها از سازمانهای شوروی مورد رسیدگی و تصویب قرار خواهند داد.
ساختمان تاسیسات و انجام کارها را طبق پروژهها با مساعدت فنی سازمانهای شوروی به عمل خواهند آورد. ساختمان تاسیسات و انجام کارها از لحاظ نیروی کار و برق و آب و وسایل حمل و نقل و مصالح لازم که در ایران موجود است و ایجاد راهها وتاسیسات فرعی و خطوط مواصلات خارج از محل ساختمان را تامین خواهند کرد.
پرداخت مخارج مربوط به ساختمان تاسیسات و انجام سایر کارها و همچنین منازل و سرویس پزشکی و سرویسهای عمومی و اجتماعی لازمه ووسایل نقلیه برای مسافرتهای اداری در داخله ایران را به طور مجانی برای متخصصین شوروی که برای بذل مساعدت فنی طبق این موافقت نامه به ایراناعزام میشوند تامین خواهند کرد.
ماده ۷ - دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی با تمایل برای کمک به ایران در تربیت کادرهای ملی برای صنایع شیلات موافقت مینماید گروهیاز اتباع ایرانی را به تعداد و شرایطی که مورد توافق سازمانهای صلاحیتدار طرفین خواهد بود برای تحصیل در مدارس متوسطه و عالی اتحاد شورویقبول کند.
ماده ۸ - اعتبار پیشبینی شده طبق ماده سوم این موافقتنامه از قرار ۳/۶درصد بهره در سال به دولت شاهنشاهی ایران داده میشود.
دولت شاهنشاهی ایران هر قسمت استفاده شده از این اعتبار را ظرف دوازده سال به اقساط متساوی سالیانه از تاریخ اول ژانویه سال بعد از سال استفادهاز آن قسمت استهلاک خواهد کرد.
بهره اعتبار از تاریخ استفاده قسمت مربوطه اعتبار حساب خواهد شد و ظرف سه ماهه اول سال بعد از سالی که بابت آن این بهره حساب شده تادیهخواهد گردید. آخرین پرداخت بهره همزمان با آخرین پرداخت قسمت اصلی اعتبار به عمل خواهد آمد. تاریخ استفاده از اعتبار برای پرداخت بهای لوازم و مصالح تاریخ مهر ایستگاه مقصد روی بارنامه راهآهن و در خصوص سایر انواع کارها تاریخ صورتحساب منظور خواهد شد.
پرداختها برای استهلاک اعتبار و تادیه بهره آن وسیله طرف ایران از طریق حواله کردن ریال ایرانی (یک ریال ایرانی محتوی ۰۱۱۷۳۱۶/۰گرم طلای خالص میباشد) به حساب مخصوصی که در بانک مرکزی ایران به نام بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (یا طبق تقاضای آن به نام بانک بازرگانی خارجی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی)باز خواهد شد به عمل خواهد آمد.
تسعیر روبل به ریال بر اساس محتوی طلائی روبل و ریال در روز پرداخت به عمل خواهد آمد و وجوه رسیده به حساب مذکور برای خرید کالا تحتشرایط موافقتنامه بازرگانی موجوده ایران و شوروی و نیز برای سایر پرداختهای موسسات شوروی در ایران استفاده خواهد شد و همچنین طبق درخواست بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (یا بنا بتقاضای آن طبق درخواست بانک بازرگانی خارجی اتحاد شوروی) ممکن است به ارز قابل تبدیل تسعیر شود. تسعیر ریال به ارز قابل تبدیل بر اساس محتوی طلائی ریال ایرانی و ارز قابل تبدیل مربوطه در روز پرداخت به عملخواهد آمد.
ماده ۹ - در صورت تغییر محتوی طلائی روبل موضوع ماده سه این موافقتنامه بانک مرکزی ایران و بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی(یا بنا به تقاضای آن بانک بازرگانی خارجی اتحاد شوروی) در روز تغییر محتوی طلائی روبل باقی مانده وجوه موجوده در حسابهای مربوط به اعتبار راکه مطابق ماده ۱۰ این موافقتنامه باز شده با رعایت تناسب مربوطه تجدید نظر مینماید بهمین ترتیب مبلغ اعتبار استفاده نشده نیز تجدید حسابخواهد شد.
در صورت تغییر محتوی طلایی ریال ایرانی بانک مرکزی ایران و بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (یا بنا بتقاضای آن بانک بازرگانیخارجی اتحاد شوروی) باقی مانده وجوه را طبق حساب علیحده موضوع ماده ۸ این موافقت نامه در روز تغییر محتوی طلائی ریال ایرانی تجدید حسابمینمایند.
ماده ۱۰ - به منظور کنترل استفاده و استهلاک اعتبار - حساب کردن و پرداخت بهره بابت اعتبار که طبق این موافقت نامه داده شده بانک مرکزی ایران وبانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (و یا بنا بتقاضای آن بانک بازرگانی خارجی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی) برای یکدیگرحسابهای مخصوصی مربوط به اعتبار به روبل باز میکنند و متفقاً ترتیب تصفیه حساب را مطابق اعتبار برقرار مینمایند.
ماده ۱۱ - دولت شاهنشاهی ایران مخارج سازمانهای شوروی ناشی از انجام مساعدت فنی در ساختمان تاسیسات و اجرای کارهای موضوع ماده ششاین موافقتنامه را از طریق ماهی - خاویار - فرآوردههای ماهی - سنگ معدن - فلزات رنگین پنبه - پشم و سایر کالاهای ایرانی تحت شرایط موافقتنامه موجوده ایران و شوروی به اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی پرداخت خواهد کرد.
ماده ۱۲ - انجام ساختمان تاسیسات هیدروانرژی بر روی رود ارس و همچنین بذل مساعدت فنی در ساختمان تاسیسات و اجرای کارهای پیشبینی شده در این موافقتنامه بر اساس قراردادهای مورد انعقاد بین سازمانهای صلاحیتدار ایران و شوروی که دارای اختیارات این کار به ترتیب از طرف دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی میباشند به عمل خواهد آمد. قراردادهای مذکور حداکثر ظرف دو ماه از تاریخ تسلیم آنهابه وسیله سازمانهای شوروی باید به وسیله طرفین مطالعه و امضا شود.
قراردادها برای تنظیم گزارش اقتصادی و فنی تاسیسات هیدورانرژی بر روی رود ارس و گزارش اقتصادی و فنی راجع به تجدید ذخائر ماهی مورد صیددر آبهای ایران در بحر خزر و همچنین برای انجام کارهای مطالعات و تنظیم پروژه کارخانه پرورش ماهی استورژن و انجام کارهای لاروبی در مردابپهلوی بحر خزر و ساختمان انبارهای غله که در نوبت اول منعقد خواهد شد در مدت ۲ الی ۳ ماه از تاریخ امضای این موافقت نامه از طرف سازمانهایشوروی تنظیم و تسلیم خواهند شد.
در این قراردادها حجم و مدت و قیمت و سایر شرایط تفصیلی انجام ساختمان و تاسیسات هیدروانرژی و بذل مساعدت فنی موضوع این موافقت نامه به سازمانهای ایرانی تعیین خواهد شد ضمناً قیمتهای لوازم و مصالحی که برای ساختمان تاسیسات هیدروانرژی و سایر تاسیسات به وسیله سازمانهایشوروی طبق این موافقتنامه تحویل خواهد شد با توافق طرفین بر اساس قیمتهای بازار جهانی تعیین خواهد گردید.
به علاوه تعهدات سازمانهای ایرانی در جمعآوری مدارک اولیه - تهیه زمینها برای ساختمان تامین منازل مسکونی دارای وسایل لازمه زندگی وسرویس پزشکی و وسایل نقلیه برای مسافرتهای اداری جهت متخصصین شوروی - مطالعه و به تصویب رساندن پروژه فنی - اختصاص دادن نیرویکار و سایر تعهدات و همچنین مواعد صریح انجام این کارها نیز در قراردادها تعیین خواهد شد.
ماده ۱۳ - بنا به پیشنهاد یکی از طرفین و به منظور رسیدگی بجریان اجرایی این موافقت نامه و نیز به منظور تهیه توصیههای مربوطه - چنانچه اینتوصیهها لازم شناخته شد، نمایندگان طرفین سالی لااقل یکمرتبه ملاقات خواهند نمود این توصیهها برای مطالعه دولتهای طرفین متعاهدین تسلیمخواهد شد.
این ملاقاتها بنوبت در تهران و مسکو به عمل خواهد آمد.
ماده ۱۴ - این موافقت نامه باید بر طبق ترتیب مقرره در هر یک از دو کشور به تصویب برسد. موافقتنامه مذکور در تاریخ امضا آن موقتاً قوت و اعتباریافته و در تاریخ مبادله اسناد تصویب که در شهر مسکو انجام خواهد گرفت قوت و اعتبار قطعی پیدا خواهد کرد.
در شهر تهران به تاریخ پنجم امرداد ماه سال ۱۳۴۲ مطابق با ۲۷ ژوئیه سال ۱۹۶۲ در دو نسخه اصلی هر یک به زبانهای فارسی و روسی که هر دو متندارای اعتبار یکسان میباشند امضا شد.
از طرف دولت شاهنشاهی ایران --- از طرف دولت جماهیر شوروی سوسیالیستی
(مهندس صفی اصفیا) ----- (و-آ.سرگیف)
مدیر عامل سازمان برنامه ------معاون وزارت روابط اقتصادی با کشورهای خارجی
موافقتنامه فوق مشتمل بر یک مقدمه و چهارده ماده ضمیمه ماده واحده موافقتنامه دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شورویسوسیالیستی راجع بهمکاری اقتصادی و فنی میباشد.
رئیس مجلس شورای ملی - مهندس عبدالله ریاضی