مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص طرح ویژه مربوط به شرح خدمات تهیه طرح امکان سنجی، مکانیابی و احداث باغستانهای کشور مصوب ۱۳۸۹/۰۵/۰۴

به استناد بند الف مصوبه مورخ ۱۳۸۸/۱۲/۱۷ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران شرح خدمات تهیه طرح امکان سنجی، مکانیابی و احداث باغستانهای کشور، که در سلسله مراتب طرح های توسعه و عمران کشور موضوع آیین‌نامه نحوه بررسی و تصویب طرح های توسعه و عمران و. .. (مصوب ۱۳۷۸)، طرح ویژه محسوب گردیده، به شرح ذیل در جلسه مورخ ۱۳۸۹/۵/۴ به تصویب شورای عالی رسید:

الف - اهداف طرح:
- پاسخ به نیازهای فراغتی مردم و بهره مندی از مزایا و مواهب جذاب طبیعی.
- استفاده از مناطق ییلاقی و ارزشمند پیرامون شهرها و روستاها و جلوگیری از مداخله ناسازگار و بهم خوردن تعادل زیست محیطی در مناطق مذکور.
- بهره برداری بهینه از عرصه های مستعد ملی، دولتی و غیردولتی و حفاظت از این عرصه ها.
- جلوگیری از دست اندازی به اراضی دولتی و ساخت و سازهای بی رویه و ممانعت از تخریب اراضی پیرامون شهرها و روستاها.
- جهت دهی به گرایشات موجود در زمینه اقامت در مناطق خوش آب و هوای پیرامون شهرها.
- برنامه ریزی در جهت احداث پارکهای اضطراری برای اسکان جمعیت در زمان وقوع حوادث غیرمترقبه.
- ایجاد منابع درآمدی در اجرای قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن.

ب - مراحل تهیه طرح

مرحله اول: مکانیابی و امکان سنجی

۱) مطالعات پایه
۱ - ۱ - مطالعه طرح های فرادست و توصیف و تبیین محدوده باغستان و موقعیت و جایگاه آن در طرح های فرادست.
۱- ۲ - سیر تحول کالبدی منطقه مورد مطالعه.
۱ - ۳ - بررسی روند تحولات اقتصادی، اجتماعی منطقه.
۱-۴- بررسی طرحهای بالادست.
۱-۵- جمع بندی.

۲) مطالعات جغرافیایی و زیست محیطی
۲ - ۱ - موقعیت محدوده مورد مطالعه.
۲ - ۲ - جغرافیایی طبیعی محدوده مورد مطالعه.
۲ -۳ - مطالعات اقلیمی محدوده.
۲ -۳ -۱ - ریزش های جوی شامل: بارندگی (ماهیانه، فصلی و...) منشا بارش ها، برف، تگرگ و...
۲ -۳ - ۲ - دمای هوا شامل: میانگین حداقل / حداکثر / ماهیانه، حداقل مطلق، تغییرات فصلی، رطوبت نسبی.
۲ -۳ - ۳ - باد شامل: رژیم بادهای منطقه، رژیم بادهای محلی، تحلیل پهنه های اقلیمی.
۲ -۳ -۴- پوشش ابری و ساعات آفتابی.
۲ -۳ -۵- وضعیت یخبندان.

۳) مطالعات توپوگرافی و فیزیوگرافی محدوده
۳ -۱ - توپوگرافی شامل: طبقات ارتفاعی (خطوط تراز)، کوهستان، کوهپایه و دامنه.
۳ -۲ - فیزیوگرافی شامل: بررسی وضعیت شیب، بررسی پستی و بلندی، واحدهای شکل زمین، حوزه های آبخیز و مسیل ها.

۴) مطالعات هیدرولوژی و منابع آب
۴ -۱ - بررسی وضعیت منابع آب اعم از سطحی و زیرزمینی.
۴ -۲ - بررسی وضعیت بهره برداری از منابع آب اعم از سطحی و زیرزمینی.
۴ -۳ - بررسی میزان کمبود یا مازاد منابع آب در افق طرح.
۴ -۴ - بررسی وضعیت رودخانه و مسیل.
۴ -۵ - تعیین روش های آبیاری (بخصوص استفاده از روش های نوین آبیاری).

۵) مطالعات زمین شناسی و ژئومورفولوژی محدوده
۵ -۱ - زمین شناسی
۵-۲- گسل های موجود
۵-۳- زمین لغزش و لرزه خیزی
۵-۴- رانش زمین

۶) مطالعات پوشش گیاهی
۶ -۱ - پوشش گیاهی طبیعی
۶ -۲ - پوشش گیاهی مصنوع (فضای سبز)
۶ -۳ - جنگل کاری (دست کاشت)

۷) مطالعات خاک شناسی محدوده

۸) بررسی نواحی با ارزش و یا حفاظت شده زیست محیطی و مناظر طبیعی

۹) آلاینده ها و منابع تهدید کننده زیست محیطی
۹-۱- آلودگی هوا
۹-۲- آلودگی صوتی
۹-۳- آلودگی بصری (منظر)
۹-۴- وضعیت فاضلابهای خانگی و صنعتی (در صورت وجود سکونتگاه و یا صنایع در همجواری باغستان)
۹-۵- وضعیت فاضلابهای خانگی و صنعتی (در صورت وجود سکونتگاه و یا صنایع در همجواری باغستان)
۹-۶- وضعیت گورستان (درصورت وجود در همجواری باغستان)

۱۰) مطالعات اجتماعی و فرهنگی
۱۰-۱- مطالعات جمعیتی
۱۰-۱-۱- بررسی جمعیت، تراکم جمعیتی و تشخیص نحوه توزیع آن در مراکز جمعیتی منطقه.
(شهری و روستایی) در طول دوره های آماری.
۱۰-۱-۲- بررسی جمعیت، تراکم جمعیتی، تشخیص نحوه توزیع آن در منطقه
۱۰ -۱ -۳ - مطالعات شاخص های جمعیتی.
۱۰ -۱ -۴ - پیش بینی تحولات جمعیتی در منطقه مورد مطالعه در ۵ و ۱۰ سال آینده.
۱۰ -۱ -۵- جمع بندی
۱۰-۲) مطالعات فرهنگی
۱۰-۲-۱- بررسی شرایط اجتماعی منطقه و سنجش تعاملات اجتماعی به ویژه با مراکز زیستی پیرامون (با تاکید بر میزان تناسب آن با ایجاد باغستان، امنیت اجتماعی، تفاوتها و تباینات قومی و فرهنگی)
۱۰- ۲ - ۲- بررسی سیاست های موجود در زمینه امور فرهنگی در راستای گذران اوقات فراغت.
۱۰ -۲ -۳ - تحلیل گروه های اجتماعی (برحسب سن، جنس، وضعیت تحصیلی و برحسب روابط اجتماعی خانواده) در منطقه مورد مطالعه.
۱۰ -۲ -۴ - جمع بندی.

۱۱) مطالعات اقتصادی
۱۱ -۱ - بررسی وضعیت مالکیت اراضی در محدوده مورد مطالعه.
۱۱ -۲ - بررسی توجیه اقتصادی ایجاد باغستان (با تاکید بر سرمایه گذاری، با بررسی مواردی نظیر قیمت و ارزش زمین و گرایش سرمایه گذاران، هزینه و فایده طرح).
۱۱ -۳ - بررسی و تحلیل گزینه های فنی انتخاب مکان باغستان.
۱۱ -۴ - بررسی و تحلیل اولویت بندی گزینه های انتخابی و روش های مربوطه.
۱۱ -۵ - تحلیل مالی و اقتصادی گزینه های مختلف در زمینه مکان های انتخابی، برنامه زمانی اجراء منابع مالی، هزینه ها و درآمدها، میزان جذب سرمایه.
۱۱ -۶ - تحلیل حساسیت هر یک از امکان سنجی ها و مکانیابی ها نسبت به تغییرات قیمتها، مسافت از محدوده های سکونتی، طولانی شدن دوره اجراء، تغییرات قابلیت دسترسی.
۱۱ - ۷- تحلیل و ارزیابی آثار و پیامدهای اجتماعی ناشی از اجرای طرح.
۱۱ -۸ - تهیه گزارش اولویت بندی امکان سنجی و مکانیابی.
۱۱ -۹ - تعیین گزینه های مطلوب با توجه به جمیع شاخص های اجتماعی - اقتصادی و ارزیابی های انجام شده.
۱۱ - ۱۰ - تعیین خط مشی های اجرایی و مدیریتی و زمان بندی طرح در راستای رسیدن به اهداف اصلی طرح.

۱۲) مطالعات کالبدی
۱۲ - ۱ - بررسی ویژگی های مکانی (وسعت و یکپارچگی، چشم انداز طبیعی اراضی باغستان و...)
۱۲ -۲ - بررسی وضعیت اراضی مناطق و حرایم مشمول مکانیابی در ارتباط با محدوده مورد مطالعه.
۱۲ -۳ - بررسی کانونهای جمعیتی و سایر عناصر کالبدی مستحدثات مهم پیرامونی (با تاکید بر فاصله، و اثرات و عدم قرارگیری در توسعه راههای آتی آنها).
۱۲ -۴ - بررسی شبکه های راههای مواصلاتی و دسترسی در محدوده و منطقه پیرامونی.
۱۲ - ۵- بررسی وضعیت تاسیسات و تجهیزات زیربنایی در محدوده و منطقه پیرامونی و امکان بهره مندی از آنها در باغستان (آب و گاز، تلفن و...).
۱۲ -۶ - بررسی وضع موجود کاربری اراضی محدوده مورد مطالعه.
۱۲ - ۷- جمعبندی نقاط قوت و ضعف فرصتها و تحدیدهای ابعاد کالبدی گزینه های موردنظر.

۱۳) نتایج امکان سنجی و مکانیابی
۱۳ - ۱ - تشریح و ارزیابی روشهای برنامه ریزی مدلهای مکانیابی و انتخاب مدل مناسب در زمینه امکان سنجی استقرار و مکانیابی باغستان و تدقیق معیارها و شاخص های مکانیابی (براساس مطالعات انجام شده).
۱۳ -۲ - انتخاب و تدقیق موقعیت مکان مناسب طراحی باغستان در محدوده مورد مطالعه.
۱۳ -۳ - جمع بندی نقاط قوت و ضعف، فرصتها و تهدیدهای محیط طبیعی، مولفه های اقتصادی و اجتماعی و ابعاد کالبدی مربوط به مکان منتخب.
۱۴- ۳ - تدوین اصول و ملاحظات کلی مورد استفاده در طراحی (متناظر با جمع بندی فوق).

مرحله دوم: طرح آماده سازی

۱۴) ارزیابی و نیازسنجی طراحی باغستان
۱۴ -۱ - بررسی وضع موجود کاربری اراضی باغستان.
۱۴- ۲ - بررسی وضعیت مستحدثات و ساختمان های موجود در داخل و مجاورت اراضی باغستان (در صورت وجود).
۱۴ -۳ - بررسی وضع موجود شبکه معابر و دسترسی ها، سطح مفید، مقاطع عرضی جهت و درصد شیب، در داخل اراضی باغستان و حجم عبور و مرور در معابر اصلی محدوده مورد مطالعه و مناطق اطراف آن.
۱۴ -۴ - بررسی حریم ها و ضوابط مربوطه اعم از راهها، عوارض طبیعی (نظیر رودخانه و مسیل) شبکه های زیربنایی، بناها و محوطه های تاریخی و فعالیت های نظامی، انتظامی و... واقع در داخل و مجاورت اراضی باغستان.
۱۴ -۵ - بررسی وضعیت گسل های احتمالی موجود و پیشنهاد لازم در جهت کاهش مخاطرات آن.
۱۴-۶- بررسی حریم مناطق حفاظت شده طبیعی (در صورت وجود).
۱۴ - ۷- بررسی و تعیین محدوده های در معرض سوانح طبیعی در محدوده طراحی.
۱۴ -۸- بررسی و تحلیل ویژگی های توپوگرافی و عوارض ارتفاعی موجود در زمین در جهت اصلاح و استفاده بهینه از آنها در جانمایی هرچه بهتر باغستان.
۱۴ -۹ - بررسی زاویه تابش خورشید، سایه و بادهای مناسب و سایر عوامل اقلیمی موثر در طراحی باغستان.
۱۴- ۱۰ - بررسی و تعیین باغستان (براساس بند «د» ضوابط کلی مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران) و برآورد نیازهای باغستان به خدمات عمومی و تاسیسات زیربنایی.
۱۴ -۱۱ - تدوین اصول و مبانی طراحی محیط و بررسی تاثیرهای استقرار و جهت بهینه آن در رابطه با خصوصیات اقلیمی، چشم انداز و مزیت های طبیعی و فرهنگی در باغستان موردنظر.
۱۴ -۱۲ - بررسی ضوابط فضاهای باز، بسته و نیمه باز، نحوه ارتباط با گذر، فضاهای همسایگی و نفوذپذیر بافت.
۱۴ -۱۳ - بررسی و استخراج اطلاعات مربوط به امکان تامین آب، برق و فاضلاب باغستان.
۱۴- ۱۴ - شناسایی و معرفی مواهب طبیعی و چشم اندازهای باغستان.
۱۴ - ۱۵ - بررسی و شناخت مناسبترین مکان های امدادرسانی در مواقع عادی و اضطراری در زمان حوادث غیرمترقبه.
۱۴ - ۱۶ - بررسی و امکان سنجی انتقال جمعیت سایر مناطق به باغستان و یا مکانیابی مناطق اضطرار (پارکهای اضطراری) بسته زمان حوادث غیرمترقبه.
۱۴ -۱۷- تعیین سطح و سرانه کاربری های پیشنهادی.

۱۵) ارائه طرح
۱۵ -۱- تدقیق اصول و ملاحظات طراحی کاربری ها و شبکه معابر و طرح تفکیک اراضی با توجه به اهداف ایجاد باغستان و شرایط و ویژگی های محلی و منطقه (با تاکید بر لزوم ایجاد جاذبه از طریق ویژگی ها و مطلوبیت های خاص نظیر بکارگیری اصول شهرسازی و معماری بومی و سنتی ایرانی و اسلامی).
۱۵- ۲ - ارائه گزینه های طرح کاربری ها، شبکه معابر، تفکیک اراضی و تعیین نقاط و فضاهای عمومی نیازمند طراحی ویژه و انتخاب گزینه برتر.
۱۵ -۳ - ارائه ضوابط و مقررات ساخت وساز و تفکیک اراضی، سیما و منظر و نمای ساختمان هاو...

۱۶) سازمان اجرایی
۱۶ - ۱ - بررسی شیوه های مدیریت ساخت.
۱۶ - ۲- بررسی روشهای مناسب فنی و اقتصادی برای استفاده از انواع مصالح ساختمانی با توجه به شرایط اقلیمی و امکانات اقتصادی، فنی و سنتی با اولویت استفاده از مصالح بومی.
۱۶ -۳ - بررسی مدیریت های مختلف ساخت در منطقه اعم از انفرادی، شرکت های خصوصی و دولتی و تجزیه و تحلیل آن.
۱۶ -۴ - بررسی روشها و تکنیک های مرسوم ساخت در منطقه.
۱۶ - ۵ - بررسی روش های مختلف ساخت نقاط قوت و ضعف هر یک از روش ها و پیشنهاد روش انتخابی.
۱۶ -۶ - برآورد مصالح قابل تامین در منطقه و بررسی راهها و روشهای تهیه یا تامین کسری آنها.
۱۶- ۷ - بررسی پیشنهاد منابع اعتبار احداث باغستان.
۱۶ -۸ - ارائه مدیریت ساخت و مرحله بندی اجرای طرح همراه با پیش بینی زمان طراحی لازم برای اجرای مراحل مختلف باغستان.
۱۶ -۹ - تنظیم برنامه حفظ، نگهداری و بهسازی آتی باغستان.
۱۶ - ۱۰ - تعیین اولویتهای اجرایی.

۱۷) طرح اجرایی عملیات آماده سازی
۱۷-۱- تهیه طرح آماده سازی در مقیاس ۲۰۰۰:۱
۱۷ -۲ - تهیه نقشه تفکیک قطعات با مقیاس ۵۰۰:۱
۱۷- ۳- تعیین ابعاد قطعات تفکیک زمین با توجه به مطالعات و مصوبه شورای عالی.
۱۷ - ۴- طراحی هندسی پلان معابر، تقاطعها، نشانه ها و نقاط و فضاهای عمومی خاص با توجه به مبانی ترافیکی طرح در مقیاس ۱۰۰:۱
۱۷- ۵- تهیه پروفیلهای طولی، عرضی و طراحی خط پروژه معابر طرح.
۱۷ -۶ - طراحی ابنیه فنی لازم.
۱۷ -۷ - طراحی مقاطع عرضی معابر و تقاطع ها.
۱۷- ۸- طراحی سیستم شبکه هدایت و دفع آبهای سطحی با توجه به میزان بارش و شدت جریان روان آبها.
۱۷ -۹ - طراحی شبکه زیربنایی (آب، فاضلاب، برق، گاز و مخابرات).
۱۷ - ۱۰ - تهیه طرح فضاهای عمومی مانند میادین، خیابانها، فضای سبز مجاور معابر، پارکینگ ها و خط کشی معابر.
۱۷ -۱۱ - تهیه نقشه های مقدماتی مراکز عمومی نمونه که همزمان با عملیات آماده سازی اجرا خواهد شد.
۱۷ -۱۲ - تهیه الگوهای حجمی از الگوهای باغ مسکونی و سایر کاربریها.
۱۷ -۱۳ - برآورد احجام عملیات اجرایی و اعتبار موردنیاز و برنامه ریزی مالی اجرای طرح.
۱۷-۱۴- ارزیابی کلیه اعتبارات و هزینه های مورد نیاز طرح.
۱۷ -۱۵ - برآورد مقدماتی هزینه های اجرای طرح.
۱۷ -۱۶- برنامه ریزی مالی اجرای طرح.
۱۷-۱۷- تعیین و اولویت بندی پروژه ها.
۱۷- ۱۸ - ارائه برنامه زمان بندی اجرای پروژه ها و فهرست نیروی انسانی و ماشین آلات لازم.

معاون وزیر و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران - میرمحمد غراوی