مصوبه یکصد و شصت و هفتمین جلسه شورای عالی هماهنگی ترافیک کشور در خصوص بررسی آمار تصادفات نوروز ۱۴۰۰ و هم اندیشی در مورد پروژه تراموا

پیرو دعوت نامه شماره ۳۰۷۶۴ مورخ ۱۴۰۰/۲/۲۹ یکصد و شصت و هفتمین جلسه شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور راس ساعت ۸:۳۰ روز چهارشنبه مورخ ۱۴۰۰/۳/۵ در محل سالن جلسات پیامبر اعظم با حضور اعضای اصلی شورای عالی، جناب آقای نجف زاده، نماینده محترم مجلس شورای اسلامی و عضو ناظر شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور، ریاست محترم شورای اسلامی شهر تهران، معاون محترم حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران، دبیر محترم انجمن ریلی ایران، اساتید دانشگاه و مشاورین حوزه ریلی در کشور و سمن های فعال در زمینه ایمنی ترافیک با دو موضوع ۱ - بررسی آمار تصادفات نوروز ۱۴۰۰ و مقایسه تصادفات سال ۹۹ نسبت به سال ۹۸ و ۲ - هم اندیشی در خصوص امکان سنجی اجرا پروژه تراموا در شهرهای کشور" تشکیل و تصمیماتی به شرح ذیل اتخاذ گردید:

بررسی آمار تصادفات نوروز ۱۴۰۰ و مقایسه تصادفات سال ۹۹ نسبت به سال ۹۸:

بخش اول : بررسی وضعیت تصادفات حوزه درون شهری در نوروز ۱۴۰۰:
در ابتدای جلسه، جناب سرهنگ سلیمی رئیس محترم پلیس ترافیک شهری راهور ناجا، پس از ارایه آمار وضعیت تصادفات کلیه استان ها در نوروز ۱۴۰۰ و مقایسه تصادفات سال ۹۹ نسبت به سال ۹۸ مواردی به شرح ذیل را در حوزه درون شهری عنوان نمودند:
- پوشش تعطیلات سفرهای نوروزی ۱۴۰۰ از ۱۳۹۹/۱۲/۲۸ الی ۱۴۰۰/۱/۱۵ بوده است که پلیس راهور ناجا با بکارگیری ۱۴۹۵۹ نفر و ۴۲۵۴ تیم گشتی اقدام به انجام وظایف نظارتی خود نموده است.
- در طرح نوروزی ۱۴۰۰ جمعاً، ۱۱۶ نفر در تصادفات رانندگی جان خود را از دست داده اند که این میزان نسبت به مدت مشابه سال ۱۳۹۹ (۱۶۴ نفر) حدود ۲۹ % کاهش داشته است.
- در نوروز ۱۴۰۰ استان تهران دارای بیشترین کاهش تلفات تصادفات رانندگی (تهران بزرگ ۶۶ %-، ویژه شرق تهران و غرب تهران ۸۶ %-) و استان های لرستان (۵۰۰ %)، کرمانشاه (۳۰۰ %) و قم (۲۰۰ %) دارای بیشترین افزایش جانباخته تصادفات رانندگی بوده اند.
- نرخ تردد ساعتی وسایل نقلیه در نوروز ۱۴۰۰ نسبت به مدت مشابه سال ۱۳۹۹ در محورهای: جاده فیروزکوه (۲۱۶ %)، آزادراه اصفهان (۱۵۴ %)، آزادراه رشت (۱۰۹ %)، جاده هراز (۱۰۰ %)، جاده مشهد (۹۶ %)، آزادراه تهران - قم (۸۷ %)، جاده چالوس (۷۲ %) و جاده بندرعباس (۴۷ %) افزایش داشته است و در کل کشور نیز به صورت متوسط (۷۷ %) افزایش داشته است.
- تعداد تخلفات اعمال قانون شده در طرح نوروزی ۱۴۰۰ برابر ۳/۹۱۶/۰۰۰ تخلف بوده است که نسبت به مدت مشابه سال ۱۳۹۹ (۵۷۷ /۴۵۷ /۲ تخلف) به میزان ۵۹ % افزایش داشته است. این در حالی است که تعداد تخلفات حادثه ساز اعمال قانون شده در طرح نوروزی ۱۴۰۰ نیز برابر (۲۲۲ /۲۵۰) تخلف بوده است که نسبت به مدت مشابه سال ۱۳۹۹ به میزان ۲۵ % افزایش داشته است.
- در طرح نوروزی ۱۴۰۰ استانهای چهارمحال و بختیاری (۲۶ %-)، خوزستان (۵ %-) و هرمزگان (۳ %-) دارای بیشترین کاهش مجروحین
تصادفات رانندگی و استانهای خراسان شمالی (۱۴۶ %)، یزد (۱۸۰ %) و جزیره کیش (۲۰۰ %) دارای بیشترین افزایش مجروحین بوده اند.
- در طرح نوروزی ۱۴۰۰، درصد عوامل شکل گیری تصادفات رانندگی مشتمل بر سواری (۱ /۷۶ %)، وانت (۶ /۵ %)، موتورسیکلت (۴ /۱۵ %)، کامیون (۴ /۲ %) و مسافربری عمومی نیز (۵ /۰ %) بوده است که بیشترین علل وقوع آن نیز عدم توجه به جلو و عدم رعایت حق تقدم عبور بوده است.
- مهمترین چالشهای ترافیکی طرح نوروزی ۱۴۰۰ مشتمل بر موارد ذیل بوده است:
الف) گره های ترافیک مزمن: شامل پل کلاک تا حصارک کرج (درخواست تسریع در تکمیل بزرگراه شهید همت)، عوارضی آزادراه پردیس، فقدان کنارگذر و کمربندی شهرهای دماوند و گیلاوند، مرزن آباد (درخواست تکمیل آزادراه)، شهر رودبار
ب) عدم تجهیز معابر به سامانه های هوشمند.
ج) ضعف در اجرای کامل ماده ۱۰۸ و عدم تقویت پلیس راهور برخی از کلان شهرها
د) عدم ساماندهی موتورسیکلت سواران در قالب پروژه ملی

بخش دوم : بررسی مقایسه آمار تصادفات در سال ۱۳۹۹ نسبت به سال ۱۳۹۸:
- در سال ۱۳۹۹ جمعاً‌، ۳۹۹۵ نفر در تصادفات رانندگی درون شهری جان خود را از دست داده اند که نسبت به مدت مشابه سال ۱۳۹۸ (۴۱۸۷ نفر) به میزان ۶ /۴ % کاهش داشته است.
- بیشترین کاهش فراوانی تلفات ناشی از تصادفات رانندگی درون شهری سال ۱۳۹۹ نسبت به مدت مشابه سال ۱۳۹۸ مربوط به تهران بزرگ با ۱۲۳ نفر کاهش، استان های آذربایجان شرقی و کرمان با ۳۲ نفر کاهش و از طرفی بیشترین درصد کاهش تلفات ناشی از تصادفات رانندگی درون شهری در سال ۹۹ نسبت به مدت مشابه سال ۹۸ مربوط به استان های چهارمحال و بختیاری (۴۳ %-)، سمنان (۳۹ % -) و یزد (۲۹ %-) بوده است.
- بر اساس آمار سازمان پزشکی قانونی بیشترین افزایش تلفات درون شهری سال ۹۹ نسبت به ۹۸ به ترتیب مربوط به استان های ایلام (۱۲۷ %)، قزوین (۳۲ %)، سیستان و بلوچستان (۳۰ %)، فارس (۱۸ %) و قم (۱۰ %) بوده است و این استانها استان های بحرانی می‌باشند.
- در تلفات درون شهری ناشی از تصادفات رانندگی سال ۱۳۹۹ سهم عابر ۴۳ % و سهم موتورسیکلت ۳۴ % بوده است.
- در سال ۱۳۹۹ تعداد تلفات درون شهری راکبین موتورسیکلت ها (۱۳۲۶ نفر) بوده است که نسبت به مدت مشابه سال ۱۳۹۸ (۱۲۵۴ نفر) به میزان ۷ /۵ % افزایش داشته است. از طرفی ۶۰ % راکبین موتورسیکلت ها به دلیل ضربه به سر جان خود را از دست داده اند.
- در سال های ۱۳۹۹ تعداد تلفات عابرین پیاده در سوانح رانندگی درون شهری ۱۶۴۸ نفر بوده است که نسبت به مدت مشابه سال ۱۳۹۸ (۱۹۴۸ نفر) به میزان ۴ /۱۵ % کاهش داشته است.
- مهمترین علل وقوع تصادفات درون شهری سال ۱۳۹۹ نسبت به مدت مشابه سال ۹۸ عدم توجه به جلو با ۶ /۳۷ % و عدم رعایت حق تقدم عبور با ۱ /۲۵ % بوده است.
- در سال ۱۳۹۹ میزان تلفات درون شهری بر حسب محل فوت به ترتیب ۶۰ % در مراکز درمانی، ۳۴ % سر صحنه، ۵ % حین انتقال و ۱ % نیز در سایر مکان ها بوده است.
- تعداد نقاط حادثه خیز استان ها در سال ۹۹ در حوزه شهری برابر ۲۱۷۲ نقطه بوده است که ۱۱۷۳ تصادف فوتی و ۱۲۴۷ جان باخته تصادفات مربوط به این نقاط می‌باشد. از طرفی درصد وقوع تصادفات در نقاط حادثه خیز استان ها حدود ۸ /۹ % بوده است و ۵ استان بحرانی در حوزه تصادفات به وقوع پیوسته در نقاط حادثه خیز به ترتیب استان های کرمان (۶ /۳۷ %)، سیستان و بلوچستان (۵ /۳۴ %)، چهارمحال و بختیاری (۵ /۳۳ %)، کیش (۸ /۲۷ %) و سمنان (۴ /۲۶ %) بوده است.
- تعداد جلسات شورای راهبری استانهای آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اصفهان، بوشهر، چهارمحال و بختیاری، خراسان شمالی، فارس، قزوین، کهگیلویه و بویراحمد و همدان در طول سال ۱ بار و استان خراسان جنوبی بدون برگزاری جلسه شورای راهبری بوده است.
- بحرانی ترین شهرستان ها از نظر افزایش تعداد تلفات تصادفات رانندگی و وضعیت نامطلوب ایمنی به ترتیب ذیل می‌باشند:
شهرستان های استان ایلام: شهرستان آبدانان
شهرستان های استان قزوین: شهرستان های تاکستان، قزوین، البرز و آبیک.
شهرستان های استان سیستان و بلوچستان: شهرستان های زاهدان، زابل، سیب و سوران، کنارک، هیرمند، خاش و راسک.
شهرستان های استان فارس: شهرستان های مرودشت، بوانات، استهبان، لارستان، شیراز، جهرم و سروستان.
شهرستان های استان قم: شهرستان قم.

تکالیف مقرر در راستای کاهش تصادفات:

۱. با توجه به آنکه بر اساس آمار ارایه شده توسط پلیس راهور ناجا درصد افزایش تعداد تلفات ناشی از تصادفات رانندگی استان های ایلام (۱۲۷ %)، قزوین (۳۲ %)،‌سیستان و بلوچستان (۳۰ %)، فارس (۱۸ %) و قم (۱۰ %) در سال ۹۹ نسبت به مدت مشابه سال ۹۸ افزایشی بوده است و عملکرد حوزه ایمنی این استان ها مطلوب ارزیابی نمی گردد، لذا، مقرر گردید تا زمان کاهش آمار تلفات حوادث رانندگی، به صورت مستمر در تمامی جلسات شورای همتا در کنار دیگر موضوعات، موضوع ایمنی و ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی استان در دستور کار شورای همتا قرار گیرد تا روند صعودی تلفات ناشی از تصادفات رانندگی متوقف گردد و همچنین تعداد جلسات راهبری کاهش تلفات تصادفات رانندگی استان با ریاست استاندار افزایش یافته و بیش از ۲ جلسه در سال تشکیل گردد.

۲. با توجه به آنکه بر اساس آمار ارایه شده توسط پلیس محترم راهور ناجا، شهرستان آبدانان در استان ایلام، شهرستان های تاکستان، قزوین، البرز و آبیک در استان قزوین، شهرستان های زاهدان، زابل، سیب و سوران، کنارک، هیرمند، خاش و راسک در استان سیستان و بلوچستان، شهرستان های مرودشت، بوانات، استهبان، لارستان، شیراز، جهرم و سروستان در استان فارس و شهرستان قم در استان قم در سال ۹۹ نسبت به مدت مشابه سال ۹۸ دارای افزایش تلفات ناشی از تصادفات رانندگی بوده اند و از نظر وضعیت ایمنی مطلوب ارزیابی نمی گردند. لذا، شورای هماهنگی ترافیک استان های ایلام، قزوین، سیستان و بلوچستان، فارس و قم مکلف هستند در اسرع وقت برنامه ریزی و هماهنگی لازم برای آسیب شناسی این موضوع را انجام داده و به منظور کاهش تلفات حوزه شهری در شهرستان های مذکور، ضمن انجام برنامه ریزی های لازم، سیاست های کلان در حوزه ایمنی حمل و نقل را به شهرستان های مذکور ابلاغ و اقدامات آن شهرستان ها را به صورت منظم رصد و پیگیری نمایند و گزارش اقدامات صورت گرفته را در اسرع وقت برای دبیرخانه شورای عالی ارسال نمایند.

۳. پیرو مصوبات شورای عالی و اقدامات صورت گرفته در بخش طرح جامع کاهش تصادفات رانندگی، مقرر گردید شورای همتا استان های ایلام، قزوین، سیستان و بلوچستان، فارس و قم، طرح جامع تلفات تصادفات رانندگی را در اسرع وقت نهایی و اجرایی نمایند به نحوی که مبنای برنامه ریزی ها و اقدامات سال ۱۴۰۰ صرفاً طرح جامع کاهش تصادفات رانندگی استان باشد.

۴. با توجه به آنکه بر اساس گزارشات ارسالی پلیس راهور ناجا در سال ۱۳۹۹ استان های بحرانی در حوزه بیشترین تصادفات به وقوع پیوسته در نقاط حادثه خیز به ترتیب استان های کرمان (۶ /۳۷ %)، سیستان و بلوچستان (۵ /۳۴ %)، چهارمحال و بختیاری (۵ /۳۳ %)، کیش (۸ /۲۷ %) و سمنان (۴ /۲۶ %) می‌باشد لذا، شورای هماهنگی ترافیک استان های کرمان، سیستان و بلوچستان، چهارمحال و بختیاری، هرمزگان و سمنان مکلف هستند در صورت نیاز با برگزاری جلسات مشترک با شهرداری ها، هماهنگی و تعامل لازم را بین شهرداری، پلیس و دیگر دستگاههای اجرایی استان در راستای رفع نقاط پرتصادف با رویکرد اقدامات کم هزینه و زودبازده مهندسی فراهم آورده و گزارش اقدامات صورت گرفته را در اسرع وقت برای شورای عالی ارسال نمایند.

۵. با توجه به لزوم برگزاری جلسات شورای راهبری استانها با حضور استانداران محترم (حداقل سالی ۲ بار) به منظور کاهش موثر تعداد تلفات ناشی از تصادفات رانندگی و با عنایت به گزارش ارسالی پلیس راهور ناجا (مکاتبه شماره ۵ /۴۰۰ /۱ /۲۵ /۱۳ مورخ ۱۴۰۰/۳/۱۷)، در خصوص عدم برگزاری جلسات مذکور به تعداد کافی، دبیرخانه شورای عالی ضمن بررسی گزارش ارسالی، آخرین وضعیت برگزاری جلسات شورای راهبری را جهت ارزیابی استانها به مقام عالی وزارت گزارش نماید.

۶ - با توجه به آنکه بر اساس گزارشات ارسالی پلیس راهور ناجا مهمترین چالشهای ترافیکی طرح نوروزی ۱۴۰۰ مشتمل بر گره های ترافیک مزمن شامل پل کلاک تا حصارک کرج (درخواست تسریع در تکمیل بزرگراه شهید همت)، عوارضی آزادراه پردیس، فقدان کنارگذر و کمربندی شهرهای دماوند و گیلاوند، مرزن آباد (درخواست تکمیل آزادراه) و شهر رودبار می‌باشد لذا مقرر گردید با توجه به آنکه این موضوعات مربوط به حوزه برون شهری می‌باشد در اسرع وقت برای دبیرخانه کمیسیون ایمنی راههای کشور ارسال گردد.

۷. با توجه به آن که بنا بر گزارش ارسالی پلیس راهور ناجا طی مکاتبه شماره ۵ /۴۰۰ /۱ /۲۵ /۱۳ مورخ ۱۴۰۰/۳/۱۷ بخشی از مصوبات شورای راهبری و قرارگاه کاهش تصادفات رانندگی استان ها ارتباطی با موضوعات مرتبط با ایمنی و کاهش تصادفات رانندگی ندارد لذا، تاکید می‌گردد کلیه مصوبات مذکور می‌بایست صرفاً،‌مرتبط با موضوعات ایمنی حمل و نقل و در راستای کاهش تصادفات رانندگی باشد و نظارت بر اجرای صحیح این موضوع بر عهده دبیرخانه شورای هماهنگی ترافیک استان می‌باشد.

۸. با توجه به عملکرد ضعیف استان های ایلام، قزوین، سیستان و بلوچستان، فارس و قم در حوزه ایمنی و افزایش تلفات ناشی از تصادفات رانندگی سال ۱۳۹۹ نسبت به سال ۱۳۹۸ مقرر گردید دبیرخانه شورای عالی با رعایت مصوبات ستاد ملی کرونا نسبت به برگزاری جلسه با استان های مذکور و بررسی علل افزایش تلفات ناشی از تصادفات رانندگی در آن استان ها اقدام نماید.

۹. با توجه به آنکه بانک اطلاعات مصدومین تصادفات رانندگی توسط سازمان اورژانس کشور در حال جمع آوری و بروزرسانی مداوم می‌باشد لذا، مقرر گردید به منظور بهره برداری از اطلاعات مذکور در استان ها، همکاری لازم توسط سازمان اورژانس کشور و دستگاههای تابعه استانی با دبیرخانه شورای هماهنگی ترافیک استان، شهرداری ها و پلیس راهور استان به منظور انتقال اطلاعات در بستر امن صورت گیرد.

۱۰. پیرو مصوبه نشست ۱۱۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۹ کمیسیون ایمنی راههای کشور در خصوص ابلاغ سند دهه اقدام برای ایمنی راهها در دهه ۱۴۰۰ - ۱۴۰۹ توسط وزیر محترم راه و شهرسازی و به منظور برنامه ریزی پیاده سازی سند مذکور، مقرر گردید، در راستای پیشبرد اهداف این سند، مکاتبات و پیگیری لازم از شوراهای هماهنگی ترافیک استانها صورت پذیرد.

هم اندیشی در خصوص امکان سنجی اجرا پروژه تراموا در شهرهای کشور:
نخست مقایسه ای از مشخصات کلی تراموا و اتوبوس تندرو ارایه گردید و در ادامه مقایسه میان تراموا و اتوبوس برقی برای استفاده در شهر از لحاظ زمان بهره برداری و هزینه مربوطه توسط ۲ تن از مشاوران با دیدگاههای موافق و مخالف ارایه شد، که اهم مطالب آن ها شامل موارد زیر می‌باشد.

۱ - بررسی قوانین و مقررات موجود در خصوص سامانه های ریلی.

۲ - بررسی نحوه توزیع سفرهای درون شهری و خطوط مترو در دنیا تا پایان سال ۲۰۱۹ میلادی با ۶۴۲ خط و طول بالغ بر ۱۳۹۰۰ کیلومتر.

۳ - بررسی وضعیت خطوط مترو در داخل کشور شامل ۱۳ خط با طول ۳۲۲ کیلومتر در حال بهره برداری و ۱۳ خط با طول ۲۶۸ کیلومتر در حال احداث و ۲۰ خط به طول ۳۶۷ کیلومتر در حال مطالعه.

۴ - بررسی نحوه توزیع سفرهای درون شهری و خطوط LRT و تراموا در دنیا.

۵ - بررسی و طبقه بندی انواع تراموا از منظر چرخ (فولادی و لاستیکی)، از منظر سیستم انتقال قدرت (بالاسری، زمینی و شارژی)، از منظر ارتفاع سالن (کیفیت بالا و کیفیت پایین)، از منظر نوع بوژی (متداول، فرمان پذیر، چرخ مستقل و مفصلی).

۶ - بررسی آمار و اطلاعات اتوبوس تندور (BRT) در جهان شامل ۱۷۷ شهر و طول ۵۳۳۱ کیلومتر و میزان جابه جایی مسافر روزانه آن.

۷ - انجام مقایسه میان سیستم های انبوه بر از منظر ظرفیت حمل (ظرفیت ناوگان، تعداد ناوگان در هر واحد حمل، ظرفیت واحد حمل و ظرفیت هر خط)، از منظر احداث و بهره برداری (هزینه احداث دو خط، مصرف انرژی، زمان اجرا، صعوبت اجرا و جذابیت های بصری).

۸ - مفروضات مقایسه تراموا و BRT برقی (طول عمر، ظرفیت ناوگان، میزان مسافر در ساعت دو جهت (PPHPD)، هزینه یک ست ناوگان، هزینه استملاک و ساخت و تجهیزات دپو و پارکینگ).

۹ - سرانجام در مقایسه تراموا وBRT برقی در بازه های زمانی ۱۰، ۲۰ و ۳۰ سال ارائه گردید که تراموا تنها در افق بیش از ۳۰ سال نسبت به BRT برقی ارجحیت می یابد و البته با تفاوتی اندک.
و پس از بحث و تبادل نظر توسط اعضا و مدعوین، مشخص گردید که با توجه به توانایی مالی و اجرایی ضعیف اغلب شهرهای کشور و همچنین غیربومی بودن تکنولوژی تراموا، به منظور بررسی و تایید تراموا الزامی است که در مطالعه تفصیلی حمل و نقل همگانی و امکان سنجی حمل و نقل ریلی شهر متقاضی (ضابطه ۷۷۷ سازمان برنامه و بودجه کشور) مطالعه بسیار جامع و دقیق با در نظر گرفتن کلیه شاخص های مقایسه ای و ارزیابی صورت پذیرد. همچنین مقرر شد موارد زیر جهت بررسی های بیشتر مد نظر قرار گیرد.
۱ - تعاریف دقیق از تراموا و LRT و دامنه کاربرد آن ها ارایه شود.
۲ - برای مقایسه شهرها در استفاده از تراموا علاوه بر اتوبوس تندرو با مترو و اتوبوس معمولی نیز مقایسه لازم صورت پذیرد.
۳ - فهرست ضوابط و پیش نیازهای بررسی مطالعات تراموا در شهرها تهیه و ارایه گردد.
۴ - موضوع مجزا بودن مسیر تراموا در مطالعات موجود به دقت مورد توجه قرار گیرد.

مهدی جمالی نژاد - وزارت کشور
رمضانعلی سبحانی فر - وزارت ارتباطات و فن آوری اطلاعات
مسعود تجریشی - سازمان حفاظت محیط زیست
علیرضا احمدی - شورای عالی استان ها
پوریا محمدیان یزدی - دبیرخانه شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور
شهرام آدم نژاد - وزارت راه و شهرسازی
حمیدرضا عدل - سازمان برنامه و بودجه کشور
کمال هادیان فر - نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
غلامرضا جلالی - سازمان پدافند غیرعامل