مطالبه خسارت تاخیر تادیه نسبت به عواید حاصل از سهم الشرکه

رأی خلاصه جریان پرونده

فرجام خواه دادخواستی بطرفیت فرجام خوانده به خواسته الزام خوانده به پرداخت خسارت تأخیر تأدیه عواید ( سود ویژه ) شرکت خوانده از ۸۶/۷/۱ لغایت زمان پرداخت و اجرای دادنامه شماره ۹۸۰ را مقوم به ۵۱ میلیون ریال را تسلیم مجتمع قضائی شهید باهنر تهران نموده و طی آن خلاصتاً اظهار داشته خواهان مالک ۲۰% سهام شرکت میباشد که بلحاظ اراده غیرقانونی مدیرعامل شرکت از سال ۱۳۸۶ ، از استفاده از سود ویژه و عواید مربوطه محروم شده است ، با طرح دعوی در آن خصوص ، شعبه ۱۲۳ دادگاه عمومی حقوقی تهران بموجب دادنامه شماره ۹۸۰-۹۳/۸/۲۰ شرکت خوانده را به پرداخت مبلغ /۱/۱۳۵/۵۱۴/۷۷۱ ریال در حق وی (خواهان) محکوم و رأی صادره قطعی و در مرحله اجرا میباشد ، نظر به اینکه خسارت تأخیر تأدیه عواید شرکت مطالبه نشده و طبق ماده ۲۱ اساسنامه ، درآمد شرکت در پایان هر سال مالی باید بین شرکاء تقسیم میگردید که این امر محقق نشده ، لذا ابتدای زمان درخواست خسارت تأخیر تأدیه ، پایان اولین سال مالی لغایت تا زمان پرداخت و اجرای دادنامه مورد تقاضا میباشد ، درخواست صدور حکم به شرح خواسته مینماید ، خواهان : ۱- کپی کارت ملّی خود -۲- کپی روزنامه رسمی شرکت -۳- سه برگ کپی اظهارنامه های ارسالی خواهان به بازرس اصلی و مدیرعامل و سهامدار و عضو هیئت مدیره شرکت پیرامون شرح خواسته و اعلام و اظهار به هر کدام از آنها -۴- کپی اساسنامه شرکت به شماره ۲۴۴۹۴۳-۸۴/۲/۱۷ -۵- کپی اظهارنظر هیئت سه نفره کارشناسان رسمی در پرونده کلاسه ۹۲۰۳۲۰ شعبه ۱۲۳ حقوقی تهران -۶- کپی از دادنامه شماره ۹۸۰-۹۳/۸/۲۰ صادره شعبه ۱۲۳ دادگاه (عمومی) حقوقی تهران متضمن محکومیت شرکت تولیدی ع. به پرداخت ۱/۱۳۵/۵۱۴/۷۷۱ ریال بابت سود ویژه سهمی خواهان از مهر ماه ۸۶ لغایت پایان سال ۹۰ بابت اصل خواسته و خسارات دادرسی از قبیل حق الزحمه کارشناس و هزینه دادرسی و حق الوکاله و همچنین صدور قرار ردّ دعوی برای سود مطالبه شده بعد از سال ۹۰ در حق آقای م. الف.د. را پیوست عرضحال خود نموده است ، با ارجاع مورّخ ۹۳/۱۱/۲۸ شعبه ۱۱۷ دادگاه عمومی حقوقی تهران عهده دار رسیدگی و طرفین بدادرسی دعوت شده اند ، جلسه مورّخ ۹۴/۷/۱۳ با حضور خواهان و وکیل ایشان آقای ع. ح.خ. و وکیل شرکت منحله ع. با مدیریت تصفیه آقای سیدخ.ب. ( خانم س. س. ) تشکیل و وکیل خواهان مطالب خود را بشرح دادخواست تقدیمی عنوان داشته است ، وکیل خوانده ( خانم س. ) لایحه ای داده و بموجب آن با پیوست کردن کپی روزنامه رسمی متضمن منحل گردیدن شرکت از ۹۲/۹/۱۳ و انتخاب آقای سیدخ. ب. به سمت مدیر تصفیه اجمالاً اظهار داشته بموجب روزنامه رسمی مورّخ ۹۲/۱۲/۴ شرکت منحل گردیده و پس از تاریخ انحلال رسمی شرکت دعوی فعلی بطرفیت آن فاقد محمل قانونی میباشد و با استناد به مادتین ۲ و ۷۶ قانون آئین دادرسی مدنی و تبصره های آن و وحدت ملاک از مواد ۴۱۹ و ۲۰۹ قانون تجارت و با اشاره به نظریه مشورتی ۷/۹۲/۵۵۵-۹۲/۳/۲۶ درخواست صدور قرار ردّ دعوی نموده و ماهیتاً نیز دفاع نموده و خلاصتاً گفته خواسته اصلی خواهان از نوع دین نمی باشد و مشمول خسارت تأخیر تأدیه نیست و بر فرض ناصواب استحقاق دریافت خسارت تأخیر نیز مطالبه آن از تاریخ فوق فاقد مبنای قانونی است، از طرفی سود متعلق به سهم الشرکه خواهان تدریجی حاصل شده و ...... لذا مبنای مطالبه از بدو ورود به شرکت دارای اشکال است و با ایراداتی به رأی مورد استناد به اینکه بدون در نظر گرفتن بند الف ماده ۱۱ اساسنامه و صلاحیت اختصاصی مجمع عمومی عادی سهامداران در تعیین سود و زیان شرکت صادر گردیده ، اضافه نموده خواهان رئیس هیأت مدیره و مسئول دعوت مجمع عمومی بوده و عدم تشخیص سود و زیان و تقسیم آن معلول تقصیر وی بوده است و در پایان گفته در اینخصوص شرکت امتناع موضوع ماده ۵۲۲ قانون آئین دادرسی مدنی را انجام نداده است ، وکیل خواهان در قبال لایحه تقدیمی وکیل خوانده می گوید در قبال لایحه فوق اظهارات خویش را طی لایحه ای تقدیم دادگاه خواهد کرد و وکیل خوانده نیز دفاعیات خود را همسو با مطالب مندرج در لایحه تقدیمی تکرار کرده و در پایان گفته مطالبه خسارت تأخیر تأدیه (سود) از سود مطالبه ربح مرکب و فاقد مبنای قانونی و مخالف نظرات شورای نگهبان و ماده ۵۲۲ بوده و محکوم به ردّ است ، دادگاه بمنظور دریافت لایحه تکمیلی طرفین پرونده را مقید به وقت نظارتی مینماید ، وکیل خواهان ( آقای ع. ح.خ. ) در تاریخ ۹۴/۷/۱۵ لایحه در ۴ برگ به انضمام ۱۳ صفحه کپی را تسلیم شعبه رسیدگی کننده نموده و طی آن اجمالاً و در مورد ایراد شکلی وکیل خوانده گفته ، از تاریخ انحلال شرکت تا خاتمه امر تصفیه ، شخصیت حقوقی شرکت جهت انجام امور مربوط به تصفیه باقی خواهد ماند و طی توضیحاتی که در همین ارتباط داده اظهار داشته دعوی باید به طرفیت اصیل مطرح گردد مگر در جایی که اصیل محجور است و در ماهیت نیز خلاصتاً اینکه پس از ذکر مواردی از نحوه اقدام خوانده در شرکت برای مخفی نگهداشتن سهم موکل از درآمد سالیانه ، چگونگی رسیدگی شعبه ۱۲۳ دادگاه عمومی حقوقی و استحقاق موکلش از سود را تشریح و مدارکی در همین ارتباط پیوست نموده و مدافعات وکیل خوانده در تعلق خسارت تأخیر تأدیه را دارای هیچ خصوصیتی ندانسته است ، دادگاه بدوی در وقت فوق العاده پرونده را تحت نظر قرار داده و با اعلام ختم دادرسی رأی خود را طی شماره ۱۱۰۱-۹۴/۸/۲۶ انشاء نموده است ، بموجب دادنامه مذکور دادگاه پس از ذکر مشخصات طرفین و مقدمات رأی ، با نظر به اینکه در دادنامه استنادی خواهان میزان سود شرکت از مهر ماه سال ۸۶ لغایت پایان سال ۹۰ تعیین و پس از آن بدلیل عدم تصویب اسناد مالی و تنظیم ترازنامه امکان تعیین سود وجود نداشته و در مانحن فیه خواسته خواهان مطالبه خسارت تأخیر تأدیه سود متعلقه بر اساس آن دادنامه میباشد ، و از آنجا که وفق مقررات ماده ۵۲۲ قانون آئین دادرسی مدنی در مطالبه خسارت بر خسارت قابلیت استماع را ندارد و توجهاً به اینکه تاریخ پرداخت سود مشخص نمی باشد ، لذا مستنداً به ماده فوق الذکر و ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی و ماده ۱۹۷ قانون آئین دادرسی مدنی حکم بر بیحقی خواهان صادر و اعلام نموده است ، این رأی در تاریخ ۹۴/۹/۱۴ به وکیل خواهان ابلاغ گردیده است ، آقای ع. ح.خ. به وکالت از آقای م. الف.د. در تاریخ ۹۴/۱۰/۱۴ از این رأی فرجام خواهی مینماید ، دفتر دادگاه بدوی پس از دریافت دادخواست فرجامی و ثبت آن اقدامات قانونی معمول و با دریافت پاسخ فرجام خوانده ( آقای سیدخ. ب. - مدیر تسویه(مدیرتصفیه) شرکت منحله ع. ) به شرح لایحه تسلیمی پرونده را به دفتر کل دیوان عالی کشور ارسال نموده است ، با ارجاع پرونده به شعبه ۲۲ دیوان عالی کشور و ثبت آن به کلاسه ۹۵۰۰۱۱/۲۲ گزارش پرونده بنحو فوق توسط عضوممیز تهیه گردیده است ، مفاد دادخواست فرجامی و لوایح تقدیمی و مدارک ابرازی طرفین همزمان با مشورت مورد مطالعه هیئت شعبه قرار خواهد گرفت . هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای حضرتی عضوممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی میدهد.

رأی متن رأی

در خصوص فرجام خواهی آقای م. الف.د. با وکالت آقای ع. ح.خ. بطرفیت شرکت تولیدی شیمیایی ع. با مسئولیت محدود ( به شماره ثبت ۲۴۴۹۴۳ ) در حال تصفیه با مدیریت تصفیه آقای سیدخ. ع. ب. ی از دادنامه شماره ۱۱۰۱ مورّخ ۹۴/۸/۲۶ صادره شعبه ۱۱۷ دادگاه عمومی حقوقی تهران که بموجب آن دعوی تقدیمی فرجام خواه بطرفیت شرکت تولیدی شیمیایی ع. با مدیریت آقای سیدخ. ع. ب. به خواسته الزام خوانده به پرداخت خسارت تأخیر تأدیه عواید ( سود ویژه ) شرکت خوانده از ۸۶/۷/۱ لغایت زمان پرداخت و اجرای دادنامه بشماره ۹۸۰ منجر به صدور حکم بر بیحقی خواهان گردیده ، بنا به مندرجات پرونده و امعان نظر جامع اوراق آن و توجیهات آتی الذکر وارد و موجه میباشد ، مطالبه خسارت تأخیر در پرداخت مبلغ معیّن ناشی از مطالبه سود ویژه به شرح انعکاس یافته در پرونده در صورت دارا بودن جمیع جهات و سایر شرائط بر اساس مقررات ماده ۵۲۲ قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی بلااشکال میباشد ، سود ویژه (عواید) موضوع سود سهمی خواهان از سهم الشرکه بعنوان سرمایه خواهان در شرکت شیمیایی ع. را نمیتوان در زمره خسارت احتساب نمود ، استدلالی در رأی صادره راجع به اینکه سود مذکور خسارت است مشهود نبوده و بدون توجیهات موجهه از قاعده کلی عدم امکان مطالبه خسارت بر خسارت انشاء رأی صورت پذیرفته است ، وکیل مدافع شرکت فرجام خوانده نیز در لایحه تقدیمی ۹۴/۷/۱۳ عمدتاً رأی استنادی قطعیت یافته را تحلیل و وجه مطالبه شده را ربح مرکب یعنی ربح اندر ربح تعریف و با این توجیه خواهان را مستحق مطالبه ندانسته اند و در صورتیکه وکیل خواهان وجهی ( ربح مرکب ) نخواسته است ، وکیل خوانده در قسمت دیگری از لایحه خود گفته بر فرض ناصواب استحقاق دریافت خسارت تأخیر ، این موضوع منوط به مطالبه دائن و از آن تاریخ میباشد بعبارتی مطالبی راجع به مبدأ استحقاق و عدم استحقاق از تاریخ ادّعایی بیان کرده است ، با نظر به مراتب و جمیع جهات انعکاس یافته در پرونده دادگاه محترم رسیدگی کننده تحقیقاتی در خصوص مورد معمول ننموده است تا مشخص گردد خوانده ای که ملزم شده و به عبارتی اجباراً متعهد به تأدیه مبلغ معین و مقرر در دادنامه استنادی که بنا به ادّعای وکیل خواهان قطعی شده و در جریان اجرا قرار دارد را کلاً یا جزئاً پرداخت ننموده و در اینخصوص آیا وجه مذکور در دادنامه تأدیه گردیده یا خیر و بررسی دقیق و قانونی پیرامون زمان شروع استحقاق معمول نداشته است ، اقتضاء داشت با تعیین وقت دادرسی و دعوت طرفین و وکلاء هر کدام با اخذ توضیحات دقیق از وکیل خواهان در احتساب زمان و منشأ مطالبه اخذ و مدافعات وکیل مدافع خوانده نیز موجهاً دریافت و با در نظر گرفتن عمومات ماده ۲۲۸ قانون مدنی و مقرره در ماده ۵۲۲ قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی دریافت و پرونده استنادی و اجرائی آن مطالبه و خلاصه مفید و قابل بهره برداری از آن تهیه و از اوراق مورد لزوم کپی تهیه و آخرین وضعیت قضائی انعکاس و در ادامه وضعیت اجرای دادنامه دقیقاً روشن و میزان وجهی که باقیمانده تعیین و مبدأ مطالبه خسارت تأخیر موّجهاً بررسی و بنا به تجویز ماده ۱۹۹ قانون اخیرالذکر علاوه بر رسیدگی به دلایل طرفین دعوا ، هر گونه تحقیق یا اقدامی که برای کشف حقیقت لازم باشد را انجام و بواسطه رسیدگی معموله و اقدامات انجام شده و نتایج حاصله از تحقیقات اخیر رأی شایسته صادر گردد ، نظر به اینکه مراتب مذکور در رأی فرجام خواسته رعایت نگردیده مستنداً به بندهای ۵ از ماده ۳۷۱ و الف ماده ۴۰۱ قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ضمن نقض دادنامه فرجام خواسته پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده ( شعبه ۱۱۷ دادگاه عمومی حقوقی تهران ) ارجاع مینماید.
شعبه بیست و دوّم دیوان عالی کشوررئیس شعبه : سعید جنتی عضومعاون : احمد حضرتی