نحوه صدور حکم به تعلیق مجازات

رأی خلاصه جریان پرونده

کارمند رتبه ۱۳ ج.ب. به اتهام اختلاس وجوه دولتی و جعل اسناد دولتی تحت تعقیب دادسرای نظامی قرار گرفته است. بدین توضیح: نام­برده معاون مالی اداری ... بوده، با شیوه‌های مختلف و با دسترسی که به رمز عبور کلیه رایانه‌های کارکنان جمعی امور مالی داشته به راحتی به اسناد مالی وارد می‌شده و بر حسب اقتضاء و با ایجاد تغییراتی در اسناد بعضی یا کل وجوه آن‌ها را به نفع خود برداشت می‌کرد. وی به دو شیوه در وجوه دولتی یا در اختیار دولت دخل و تصرف می‌کرده است: در شیوه اول، از محل فروش‌های فاقد فاکتور چک‌ها را وصول و به حساب خود واریز می‌کرده و در شیوه دوم، از محل بستانکاری شرکت‌ها که در مورد مطالبات خود ادعایی نداشته‌اند، وجوه مورد مطالبه آن‌ها را با امضاء صاحبان اصلی صادر و وجه آن‌ها را برداشت می‌کرده است. وی در تحقیقات معموله به برداشت مبلغ ۷۸۵/۴۹۰/۲۳۳/۵ ریال و جعل در اسناد به منظور سوءاستفاده به مبلغ ۷۲۴/۰۰۰/۰۰۰/۱ ریال اعتراف کرده و قبل از دستگیری مبلغ ۵۶۰/۴۵۱/۲۸۲ ریال به حساب شاکی واریز کرده است. مواردی که متهم برداشت کرده عبارتست از: ۱ـ مبلغ ۲۷۴/۰۰۰/۰۰۰/۱ ریال چک شرکت ... در وجه...... را برداشت کرده و آن را به حساب پیمانکار ن. منظور نموده و اقدام به برداشت آن از محل فروش خودروهای مزایده‌ای به ن. و بعد از تبدیل چک‌های مذکور به چند چک بین بانکی در بانک ... آن‌ها را به حساب شخصی خود واریز کرده است. ۲ـ چک شماره ... مورخ ۱۳۹۰/۱۱/۱۰ به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰/۱ ریال متعلق به ن. (برنده مناقصه خرید خودروهای فرسوده) که در وجه شاکی صادر شده نقد کرده و در بانک ... طی سه فقره چک (به نام ر. و ع.) به نفع خود برداشت کرده است. ۳ـ سه فقره چک به مبالغ ۵۵۰/۰۰۰/۰۰۰ و ۲۰۰/۰۰۰/۰۰۰ میلیون و ایضاً ۲۰۰/۰۰۰/۰۰۰ و ۱۵۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال از حساب شماره ... الف.پ. که در وجه شاکی صادر شده تحویل غ.غ. (پسر دایی خود) کارمند بانک... داده و ایشان آن‌ها را نقد و به حساب وی واریز کرده است. ۴ـ برداشت مبلغ ۵۳۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال از وجوه پرداختی شرکت شن و ماسه ... که به صورت چک‌های خرد مشتریان بوده و به نام شاکی صادر شده نقد کرده و وجوه آن را تصاحب کرده است. ۵ ـ چک شماره ... مورخ ۱۳۹۰/۱۰/۰۴ به مبلغ /۴۵۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال متعلق به شرکت ... که از محل مازاد پرداختی دو فقره چک آن شرکت به شاکی بوده را برداشت و بعد از پشت‌نویسی تبدیل به چک بین بانکی نموده و به نفع خود برداشت کرده است. ۶- چک شماره ... مورخ ۱۳۹۰/۰۶/۲۰ به مبلغ /۴۵۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال متعلق به پروژه .... که در وجه شاکی صادر شده را برداشت و بعد از تبدیل به چک بین بانکی به جای ثبت در حساب درآمدی شاکی به نفع خود برداشت کرده است. ۷- وی اعتراف کرده که مبلغ ۶۶۷/۹۸۱/۶۱۸ ریال از چک‌های (خرد مشتری) شرکت شن و ماسه ... که بابت بدهی شاکی تحویل گردیده برداشت کرده است. ۸- نام­برده مبلغ ۴۱۰/۵۵۴/۶۰۱ ریال وجه شاکی مربوط به حساب آقای ع.س. (الف.ع.) طی سه فقره چک نقد کرده و تبدیل به دو فقره چک بانکی به مبلغ ۳۱۰/۵۵۴/۶۰۱ و ۱۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال نموده و به حساب خود را بانک‌های ص. و پ. واریز کرده است. ۹- واریز وجوه چهار فقره چک مربوط به شن و ماسه .. به مبلغ ۴۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال به حساب خود و برداشت آن. ۱۰- مهرکردن چک شماره ... مورخ ۱۳۹۰/۱۱/۰۲ به مبلغ ۶۴۰/۰۰۰ /۳۷۶ ریال متعلق به شرکت ... به مهر شاکی و تبدیل آن به چک بین بانکی و واریز وجه به حساب شخصی خود. ۱۱- برداشت مبلغ ۱۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال به صورت کارت هدیه از چک شماره ... مورخ ۱۳۹۰/۱۲/۱۳ به مبلغ /۳۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال متعلق به پروژه ... که در وجه شاکی صادر شده‌است . ۱۲- تبدیل چک شماره ... مورخ ۱۳۹۰/۱۱/۱۰ به مبلغ /۲۵۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال متعلق به ن. که از محل خرید خودروهای فرسوده در وجه شاکی صادر شده به چک بین بانکی و برداشت وجه آن به نفع خود. ۱۳- تصاحب مبلغ ۲۰۱/۷۱۴/۵۰۰ ریال مربوط به سند عطف ... با سندسازی و تسویه حساب اجاره مغازه‌ها به مبلغ ۱۵۱/۷۱۴/۵۱۰ ریال بدهی شرکت ... و اعمال /۵۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال بدهی. ۱۴- دریافت مبلغ ۱۴۹/۱۸۸/۴۵۹ ریال اجاره منازل سازمانی کارکنان فرمانداری ... و تصاحب آن به نفع خود. ۱۵- صدور یک فقره چک به شماره ... در تاریخ ۱۳۸۸۷/۱۲/۲۶ به مبلغ /۱۰۹/۲۷۰/۰۰۰ ریال از محل طلب شرکت ... (که آن را پیگیری ننموده) در وجه پسردایی خود به نام غ. و نقد کردن آن و واریز وجه مربوطه به حساب خود. ۱۶- برداشت وجه چک شماره ... مورخ ۱۳۹۰/۰۶/۱۹ به مبلغ /۹۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال متعلق به پروژه .... که در وجه شاکی صادر شده از طریق مهر کردن آن و پشت‌نویسی و واریز وجه آن به حساب شخصی خود. ۱۷- ایضاً برداشت وجه چک شماره ... مورخ ۱۳۹۰/۰۶/۱۹ به مبلغ /۸۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال متعلق به پروژه .... که در وجه شاکی صادر شده از طریق مهر کردن آن و پشت‌نویسی و واریزآن به حساب شخصی خود. ۱۸- برداشت چک شماره ... مورخ ۱۳۸۸/۰۲/۰۴ به مبلغ /۷۷/۰۰۰/۰۰۰ ریال مربوط به شن و ماسه که از محل فروش به شاکی تحویل شده بعد از مهر کردن از طریق پسردایی خود (غ.غ.) و واریز وجه نقد آن به حساب شخصی خود. ۱۹- سه فقره چک به مبالغ ۲۰/۰۰۰/۰۰۰ و ۱۵/۰۰۰/۰۰۰ و ۲۵/۰۰۰/۰۰۰ ریال جمعاً به مبلغ /۶۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال که پیمان‌کاران طرف قرارداد به نام ... صادر کرده‌اند، بعد از مهر نمودن به مهر معاونت مالی شاکی توسط پسردائیش از بانک ... نقد کرده و وجوه آن‌ها و به حساب شخصی خود واریز کرده است. ۲۰- دریافت وجه چک شماره ... مورخ ۱۳۸۹/۰۳/۲۵ به مبلغ /۴۱/۵۹۸/۹۵۰ ریال از حساب مشتریان متفرقه شاکی توسط کارمند ع. و واریز وجه آن به حساب خود. ۲۱- دریافت وجه چک شماره ... مورخ ۱۳۸۹/۱۲/۰۷ به مبلغ ۴۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال صادره از حساب ... شاکی در وجه شرکت ... توسط کارمند ع. برداشت وجه آن. ۲۲- مبلغ ۴۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال از محل پرداخت چک اول پیمان‌کار مهمان‌سرای شاکی را به حساب شخصی خود واریز کرده است. ۲۳- مبلغ /۲۶/۰۸۶/۰۰۰ ریال وجه چک شماره ... مورخ ۱۳۸۹/۱۰/۱۹ را که بابت تسویه حساب کارکنان صادر شده را بعد از نقد کردن توسط کارمند ع. به نفع خود برداشت کرده است. ۲۴- مبلغ ۲۵/۰۰۰/۰۰۰ ریال وجه چک شماره ... را ازحساب شاکی بابت تسویه حساب بدهی دامپروری .. بعد از پشت‌نویسی به یکی دیگر از حساب‌های شاکی واریز و وجه آن را بابت تسویه‌حساب سه نفر از دوستان خود در محل کار منظور و مبالغ مذکور را نقداً از‌ آن دریافت کرده است. ۲۵- مبلغ ۲۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال بدهی مساعده دو نفر از کارکنان شاکی را از محل واریزهای متفرقه تسویه کرده و وجه آن را به صورت نقدی از دو نفر مذکور دریافت و تصاحب کرده است. ۲۶- مبلغ ۱۷/۰۴۴/۷۲۵ ریال وجه چک شماره ... مورخ ۱۳۸۹/۰۹/۰۲ صادره از حساب ... که بابت تسویه‌حساب پیمان‌کاران صادر شده، به نفع خود برداشت کرده است. متهم در شعبه بازپرسی به یکایک موارد برشمرده شده اقرار کرده است. از کارمند ع. و غ.غ. تحقیق شده، وصول مبالغ چک‌های مورد بحث از بانک و تحویل وجه آن به متهم را پذیرفته‌اند. پرونده با صدور قرار مجرمیت و کیفرخواست به دادگاه ارسال و به شعبه ۴ ارجاع شده‌است. دادگاه در تاریخ ۱۳۹۲/۱۰/۳۰ با حضور متهم و نماینده دادستان تشکیل جلسه داده ابتدا کیفرخواست توسط معاون دادستان قرائت شده، به متهم اختلاس مبلغ ۱۶۱/۲۲۰/۵۳۷/۶ ریال و جعل اسناد مالی اعلام شده، اظهار نموده اختلاس را قبول دارد، ولی اتهام جعل را قبول ندارد، چون جعلی انجام نداده است و افراد خودشان امضاء می‌کرده‌اند. از وی سئوال شده: شما مگر مبالغی را جابه‌جا نکرده‌اید؟ پاسخ داده است: من مبلغ ۴۵/۰۰۰/۰۰۰ تومان را به نام بستان‌کاری ... ثبت می‌کردم، به نام بستان‌کاری ... و در سیستم مالی ثبت کردم و در سیستم مالی این جوری ثبت شده و مبلغ ۱۲۵/۰۰۰/۰۰۰ تومان را به جای این‌که به نام شرکت ... ثبت شود به نام خریدار خودرو آقای ن. ثبت شد و یک مبلغ فاکتور ۹۰/۰۰۰/۰۰۰۰ ریال بود به ۳۵۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال تغییر دادم و الباقی مبلغ ۵۵۰/۰۰۰/۰۰۰ را در سال ۱۳۹۰ یعنی یک سال بعد ثبت کردم. (وی اعتراف کرده است که از پیمان‌کارانی که طلب از شاکی داشته‌اند استعلام می‌کرده، موقعی که مطمئن می‌شده آن‌ها دنبال طلب خود نیستند و خیالش راحت می‌شده توسط نماینده مالی در وجه خودش انتقال داده می‌شد) و پشت چک‌ها را امضاء می‌کرده و نماینده مالی به جای گیرندگان امضاء صوری می‌کرده، چک را تبدیل به پول می‌نموده و وجه آن را برداشت می‌کرده است. وی شیوه صدور و دریافت چک‌ها را این‌گونه توضیح داده است که نصف آن‌ها را خود وی به جای افراد ذی‌نفع امضاء می‌کرده و نصف دیگر را به نماینده امور مالی می‌داده که تحت امر وی بوده و به جای گیرندگان واقعی امضاء می‌کرده و چک پشت‌نویس و منتقل به حامل می‌شده و به این طریق وجه آن را دریافت می‌کرده است. وی اظهار نموده: نماینده امور مالی ع.ع. از ماهیت موضوع بی‌اطلاع بوده به او می‌گفته: «پولی را برای هزینه (م.) می‌خواهیم و مجوز نداریم و در صنعت هزینه می‌شود.» و ع. وجه چک‌ها را وصول می‌کرده و به او می‌داده است و در گاوصندوق نگه‌داری می‌کرده تا به موقع هزینه شود، کارشناس مبلغ مورد اختلاس را ۱۶۱/۲۲۰/۵۳۷/۶ ریال اعلام کرده است. در جلسه دوم دادگاه که از وی به تفصیل تحقیق شده ضمن پاسخ‌گویی به سئوالات دادگاه موارد مورد اختلاس را به صورت جزئی بیان کرده است. دادگاه در خاتمه رسیدگی با توجه به گزارش‌های واصله از حفاظت و اطلاعات ...، ملاحظه تصاویر چک‌هایی که متهم با پشت‌نویسی تعدادی از آن‌ها توسط خود یا کارمندان دفتری یا بستگانش وجوه آن‌ها را از بانک‌های مختلف وصول کرده و چک‌ها متعلق به شاکی بوده و به مناسبت انجام وظیفه به وی سپرده شده بوده است، اظهارات کارمندان دفتری آقایان ع.ع. و ع.س. و پسر عمه متهم غ.غ. وصول‌کنندگان چک‌ها (اوراق ۲۱۶، ۲۱۷، ۲۲۲، ۲۲۳، ۲۳۸، ۲۳۹) اقرار متهم در کلیه مراحل رسیدگی و پذیرش نتیجه حسابرسی و استرداد کلیه وجوه اختلاس یافته در چند مرحله قبل از صدور کیفرخواست، بزه­کاری وی را احراز کرده با توجه به تاریخ ارتکاب جرم و حاکمیت قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۰ و اخف بودن (مناسب بودن) شرایط اعمال مقررات تعدد جرم نسبت به قانون لاحق، به استناد بند (ج) ماده ۱۱۹ قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح و تبصره یک آن و مواد ۱۲۱ و ۱۳۱ ناظر بر ماده ۱۰۴ همان قانون و رعایت مواد ۲، ۵، ۷ (بند الف) این قانون و مواد ۱۸، ۲۷ و ۳۸ (بندهای (ب) تا (چ)) قانون مجازات اسلامی و اعمال کیفیات مخففه وی را از لحاظ اختلاس به تحمل دو سال و نیم حبس با پرداخت هفت میلیارد ریال جزای نقدی با اعمال تخفیف و تنزیل دو درجه بدل از خروج از نیروی‌های مسلح و از حیث جعل به پرداخت پنجاه میلیون ریال جزای نقدی بدل از حبس محکوم کرده است. با عنایت به این‌که مبلغ مورد اختلاس را قبل از صدور کیفرخواست مسترد نموده‌است به استناد ماده ۱۲۲ قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح تمام مجازات حبس را (بدون تعیین مدت تعلیق) معلق و وی را از پرداخت جریمه نقدی معاف کرده است، دادنامه در تاریخ ۱۳۹۳/۰۲/۰۲ به وی ابلاغ شده طی لایحه‌ای که عمدتاً بر محور عدم جعل اسناد و فقدان سوءنیت مبتنی است، تقاضای تجدیدنظر کرده است. پرونده به دفتر دیوان‌عالی‌کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده‌است.

رأی شعبه دیوان عالی کشور

اعتراض محکومٌ‌علیه متضمن مطلبی نیست که مستندات و مبانی رأی دادگاه را مخدوش نماید، دادنامه از حیث انطباق موضوع با قانون و رعایت اصول دادرسی فاقد منقصت است. اعتراض وی را مردود اعلام،‌ دادنامه معترضٌ‌علیه را طبق بند یک ماده ۵ قانون تجدید نظر آراء دادگاه‌ها مصوب مرداد ماه ۱۳۷۲ ابرام می‌نماید. با توجه به این‌که دادگاه مدت تعلیق مجازات را تعیین نکرده پرونده به دادگاه صادرکننده رأی ارسال شود که در این مورد رأی اصلاحی صادر نماید.
شعبه ۳۲ دیوان عالی کشور - رئیس و عضو معاون
رضا فرج اللهی - علی علیا