نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۱۸۵ مورخ ۱۴۰۳/۰۶/۲۵
تاریخ نظریه: ۱۴۰۳/۰۶/۲۵
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۳/۱۸۵
شماره پرونده: ۱۴۰۳-۱۸۶/۱-۱۸۵ک
استعلام:
عمده پروندههای مربوط به اجرای احکام دادسرای امور جنایی، پروندههای قصاص نفس میباشد که بخشی از این پروندهها به لحاظ عدم اقدام اولیای دم در راستای ماده ۴۲۹ قانون مجازات اسلامی به حبس تعزیری (اعمال ماده ۶۱۲ قانون مجازات اسلامی کتاب تعزیرات) محکوم میگردند و پرونده تا پایان حبس به اجرای احکام اعاده تا پس از پایان حبس، جهت فراز پایانی ماده ۴۲۹ قانون مجازات اسلامی (تعیین وثیقه) مجدد به دادگاه ارسال شود. در این بازه زمانی (که عمدتاً دادگاههای کیفری یک محکومعلیه را به تحمل حداکثر یعنی ده سال حبس محکوم مینمایند) محکومعلیه تقاضای اعمال ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی (پس از سپری شدن مدت معلوم مندرج در قانون) و اعطای مرخصی را مینماید.اولاً، آیا اساساً در این مدت استفاده از آزادی مشروط یا مرخصی برای محکومان امکانپذیر است؟ ثانیاً، در برخی موارد (پس از صدور حکم در راستای اعمال ماده ۶۱۲ قانون مجازات اسلامی) دادگاه اعمال مقررات ماده ۵۱۰ قانون آیین دادرسی کیفری و حتی احتساب ایام بازداشت قبلی را با این استدلال که محکومیت به حبس در راستای ماده ۴۲۹ قانون مجازات اسلامی محکومیت تعزیری صرف نمیباشد و همچنان محکومیت نامبرده قصاص بوده، رد مینماید. وظیفه اجرای احکام در این موارد چیست؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
۱- مجازات تعزیری موضوع ماده ۶۱۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵، که در راستای اجرای ماده ۴۲۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، توجهاً به ماده ۴۴۷ این قانون تعیین میشود، مجازات جدا و مستقلی است که به لحاظ اخلال در نظم عمومی و صیانت و امنیت جامعه و یا بیم تجری مرتکب یا دیگران تعیین میشود و مشمول عمومات مقرر در قانون برای مجازات تعزیری؛ از جمله بهرهمندی از نهاد ارفاقی آزادی مشروط موضوع ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ است؛ یعنی با حصول شرایط مقرر در این ماده صدور حکم آزادی مشروط محکوم به حبس موضوع ماده ۶۱۲ قانون پیشگفته و نیز اعطای مرخصی به چنین محکومی با رعایت شرایط و ضوابط اعطای مرخصی به زندانیان و با رعایت شرایط مذکور در قسمت اخیر ماده ۴۲۹ قانون پیشگفته (اخذ وثیقه مناسب و تایید رئیس حوزه قضایی و رئیس کل دادگستری استان) بلامانع است.۲- با توجه به اطلاق اصطلاح «تعزیر» در ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی اصلاحی ۱۳۹۹ حکم این ماده شامل تعزیر مقرر در ماده ۴۲۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، ناظر به ماده ۶۱۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵ نیز میباشد؛ بنابراین چنانچه شخصی همزمان با ارتکاب قتل عمد، مرتکب جرم تعزیری درجه یک تا شش شود و متعاقباً پس از قطعیت محکومیت به قصاص نفس یا اعمال ماده ۴۲۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ به تعزیر موضوع ماده ۶۱۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵ حکم شود، تعزیر تعیینشده در این خصوص تابع عمومات حاکم بر محکومیتهای تعزیری است و در صورت فراهم بودن شرایط مندرج در مواد ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲یا ۵۱۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، حسب مورد اجرای صرف مجازات اشد یا صدور حکم واحد بلامانع است؛ زیرا مجازات قصاص نفس با اعمال ماده ۴۲۹ قانون مجازات اسلامی ماهیت تعزیری یافته و به همین جهت قانونگذار برای آن تعزیر مقرر کرده است؛ مستفاد از ماده ۲۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ این است که پس از صدور حکم قطعی لازمالاجرا مدتی را که فرد پیش از صدور حکم به علت اتهام یا اتهاماتی که در پرونده مطرح بوده بازداشت بوده است در اجرای حکم وی محاسبه شود؛ لذا در فرض سوال نیز در محکومیت به حبس موضوع ماده ۶۱۲ قانون یادشده باید مدتی را که محکوم در بازداشت بوده است، مورد محاسبه قرار گیرد و دلیلی بر عدم محاسبه مدت بازداشت قبلی وجود ندارد و اجرای احکام نیز در هر مورد باید به وظیفه خود عمل کند.