نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۱۱۲۱ مورخ ۱۴۰۴/۰۷/۰۲

اولاً، با توجه به ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، آیا افزایش خواسته صرفاً ناظر بر کمیت است؛ مانند افزایش مبلغ ریالی در دعاوی مطالبات یا مساحت و غیره است و یا آنکه شامل اضافه نمودن «ارزش خواسته» در خواسته‌های مالی غیر پولی هم می‌شود؛ مانند خواسته خلع ید و الزام به تنظیم سند رسمی در دادخواست به مبلغ یک میلیارد ریال تقویم شده و خواهان در جلسه نخست دادرسی با افزایش خواسته آن را به بیش از این مبلغ تقویم کند. ثانیاً، چنانچه خواهان در دادخواست تقدیمی، خواسته مالی غیر پولی مانند الزام به تنظیم سند رسمی یا خلع ید را وفق بند یک ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ به مبلغ یک میلیارد ریال تقویم کند و در جلسه اول دادرسی رأساً یا در جهت رفع و فاقد اثر شدن ایراد خوانده به تقویم خواسته که در اجرای ماده ۶۳ قانون صدرالذکر مطرح شده است، ارزش خواسته را افزایش دهد؛ مانند آنکه آن را از یک میلیارد ریال به یک میلیارد و دویست میلیون ریال افزایش دهد، آیا دادگاه صلح باید برای ادامه رسیدگی پرونده را به دادگاه حقوقی ارسال نماید و یا آنکه باید تصمیم دیگری اتخاذ کند؟ در این صورت، دادگاه باید چه تصمیمی اتخاذ کند؟

اولاً، خواسته و بهای خواسته دو موضوع متفاوت است؛ حکم مقرر در ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ ناظر بر افزایش خواسته و یا کاهش آن است و از کاهش یا افزایش بهای خواسته منصرف است که صرفاً در بند ۴ ماده ۶۲ و ماده ۶۳ این قانون آمده است. ثانیاً، با توجه به نصاب مقرر در بند یک ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ و از آنجا که صلاحیت دادگاه صلح نسبت به محاکم عمومی حقوقی از نوع صلاحیت نسبی است و با لحاظ ماده ۱۷ همین قانون، چنانچه خواهان در جلسه اول دادرسی خواسته خود را افزایش دهد؛ به‌گونه‌ای که از نصاب صلاحیت دادگاه صلح خارج باشد، باید قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه عمومی حقوقی صادر شود.