نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۶۲۲ مورخ ۱۴۰۳/۰۹/۱۱

با توجه به احکام قانونی راجع به تعدد جرایم و مجازات‌ها و بویژه حکم مقرر در بند «ث» ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی، اگر یک نفر به اتهامی مانند ارتشاء هم به جزای نقدی درجه ۴ و هم به تحمل حبس درجه ۵ یا ۶ محکوم شود، در این صورت آیا هر دو کیفر قابل اجرا هستند و یا اینکه جزای نقدی که از درجه بالاتر است، باید اجرا و حبس منتفی شود؟

مطابق بند «الف» ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی اصلاحی ۱۳۹۹، هرگاه جرایم ارتکابی مختلف نباشد، فقط یک مجازات و آن هم شدیدترین مجازات در میان آن‌ها تعیین می‌شود؛ لذا اگر موضوع سؤال ناظر بر ارتکاب چند جرم ارتشاء باشد، بر اساس بند «الف» ماده یاد‌شده فقط یک مجازات تعیین می‌شود (مجازات مربوط به جرم ارتشایی که قانوناً دارای مجازات شدید نسبت به سایر جرایم ارتکابی است). بدیهی است در مواردی که مجازات قانونی جرمی متعدد است؛ مانند جرم ارتشاء دادگاه باید همه انواع مجازات‌ها را در حکم تعیین کند؛ زیرا مجموع آن‌ها (مجازات‌های متعدد) مجازات قانونی جرم است و در این‌صورت کل مجازات‌های تعیین‌شده به عنوان «مجازات اشد» قابل اجرا است؛ به عبارت دیگر در تعدد جرایم تعزیری مشابه (غیر مختلف) مجازاتی که بر اساس بند «الف» ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی اصلاحی ۱۳۹۹ تعیین می‌شود در واقع همان مجازات اشد موضوع بند «ث» این ماده می‌باشد و در صورتی که این مجازات تعیین‌شده با توجه به عنصر قانونی جرم مجموعه‌ای از چند نوع مجازات باشد، همه آن‌ها به عنوان «مجازات اشد» قابل اجرا است.