نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۸۳۷ مورخ ۱۴۰۴/۰۴/۱۱

شخصی اقدام به خرید یک دستگاه خودرو در ده سال قبل نموده است؛ اما بدون تعویض پلاک، خودرو را در این مدت در اختیار داشته است؛ با مراجعه بعدی وی به مراکز تعویض پلاک مشخص شده است خودرو دارای عیوب بسیاری است؛ مانند آنکه اتاق خودرو تعویضی بوده و به همین سبب بهای آن در زمان بیع بسیار کمتر از ثمن معامله بوده است و در حال حاضر تعویض پلاک خودرو امکانپذیر نیست. در چنین فرضی با توجه به اینکه مدت زیادی از عقد بیع سپری شده و قیمت مبیع دستخوش تغییرات بسیاری شده است، ارش چگونه محاسبه می‌شود؟ آیا باید قیمت زمان بیع محاسبه شود و یا آنکه ارش به نسبت قیمت حال و زمان انعقاد بیع محاسبه شود؟

در فرض سؤال که خریدار پس از مدت زمانی طولانی از بیع خودرو (مدت ده سال) با مراجعه به مراکز تعویض پلاک خودرو متوجه عیوب متعدد در خودرو؛ از جمله تعویضی بودن اتاق آن شده است، قانونگذار ایران در خصوص قیمت ملاک برای محاسبه ارش (زمان معامله، زمان تسلیم کالا و یا زمان اطلاع از وجود عیب) تصریحی ندارد؛ اما مشهور فقهای امامیه قیمت کالا در زمان انعقاد قرارداد را ملاک عمل دانسته‌اند؛ هرچند این قیمت در فاصله بین معامله و مطالبه ارش تغییر کرده باشد؛ از حکم ماده ۴۲۷ قانون مدنی نیز این دیدگاه مستفاد است؛ بر این اساس، در فرض سؤال قیمت زمان انعقاد قرارداد، ملاک مطالبه و محاسبه ارش است.