نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۳۳۱ مورخ ۱۴۰۴/۱۰/۱۶

چنانچه در پرونده کیفری با موضوع نزاع دسته‌جمعی، متهمان به تحمل یک سال حبس تعزیری محکوم شوند و سپس نسبت به همدیگر اعلام رضایت قطعی کنند، آیا می‌توانند از مزایای ماده ۴۸۳ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ استفاده کنند و یا آنکه محکومان یادشده نسبت به همدیگر شاکی و مدعی خصوصی محسوب نمی‌شوند و مشمول ماده یادشده نمی‌باشند؟

مطابق ماده ۱۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲،‌ شاکی که حق شکایت و انصراف از آن را دارد، بزه‌‌دیده‌ای است که از وقوع جرم متحمل ضرر و زیان شده و تعقیب مرتکب را درخواست می‌کند. جرم شرکت در نزاع جمعی موضوع ماده ۶۱۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵ مستلزم ارتکاب اعمال عمدی از ناحیه تمامی شرکت‌کنندگان است و با توجه به عدم امکان جمع دو وصف مرتکب جرم و بزه‌دیده در شخص واحد، شرکت‌کنندگان در نزاع جمعی حق شکایت و انصراف از این بزه را ندارند؛ اما با توجه به تبصره ۲ ماده ۶۱۵ یادشده، در مورد رفتارهای مجرمانه مستقل از نفس نزاع جمعی؛ مانند ایراد ضرب و جرح، بزه‌‌دیده می‌تواند با لحاظ رأی وحدت رویه شماره ۵۶ مورخ ۲۷/۷/۱۳۵۲ هیأت عمومی دیوان عالی کشور اقدام به شکایت و مطالبه ضرر و زیان کند. بر این اساس، در فرض سؤال، صرفاً بزه‌‌دیده اخیرالذکر می‌تواند پس از قطعیت حکم از شکایت خود صرف‌‌‌نظر کند و محکوم‌علیه نیز به استناد آن از دادگاه صادرکننده حکم قطعی، اعمال ماده ۴۸۳ قانون آیین دادرسی کیفری و تخفیف مجازات تعزیری را درخواست کند.