نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۵۵۴ مورخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۶

با توجه به تبصره ماده ۴۵۵ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، ضمانت اجرای تبصره ۲ ماده ۳۰۴ این قانون چیست؟ به عبارت دیگر، چنانچه مرجع صالح کیفری در رسیدگی به اتهام فردی که حین رسیدگی سن وی از هجده سال تمام شمسی تجاوز کرده است، بدون اعمال امتیازات دادگاه اطفال و نوجوانان مبادرت به صدور حکم کند، با تجدید نظرخواهی متهم از این حکم، دادگاه تجدید نظر چه تصمیمی باید اتخاذ کند؟

در صورت عدم رعایت تشریفات قانونی دادرسی؛ مشروط به آن‌که آن تشریفات به درجه‌ای از اهمیت باشد که موجب بی‌اعتباری رأی شود، رأی از سوی شعبه دیوان عالی کشور یا شعبه دادگاه تجدید نظر نقض می‌شود؛ مقصود از «تشریفاتی که موجب بی‌اعتباری رأی شود» آن قسم تشریفاتی است‌ که از یک سو، عدم رعایت آن‌ها در ماهیت رأی دادگاه مؤثر باشد و لازم باشد با نقض حکم از سوی مرجع عالی، آثار و نتایج عدم رعایت آن تشریفات را بر‌طرف و حقوق از بین رفته اصحاب دعوا را احیاء کرد؛ مانند تشریفات متضمن حقوق دفاعی متهم. بر این اساس، در فرض سؤال که دادگاه در خصوص متهمی که سن وی در فرایند رسیدگی از هجده سال تمام شمسی تجاوز کرده است، بر خلاف مفاد تبصره ۲ ماده ۳۰۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، بدون اعمال امتیازات دادگاه اطفال و نوجوانان نسبت به چنین متهمی، مبادرت به صدور حکم کرده است، دادگاه تجدید نظر به استناد قسمت اخیر تبصره ماده ۴۵۵ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، حکم دادگاه نخستین را نقض و پس از رسیدگی با رعایت تشریفات مربوط، حکم مقتضی صادر می‌کند.