نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۶۳۰ مورخ ۱۴۰۴/۱۰/۲۴

با توجه به نظریات مشورتی متعدد آن اداره کل که ملاک تعیین صلاحیت را تاریخ تقدیم دادخواست و صلاحیت محاکم صلح را از نوع صلاحیت نسبی میداند، خواهشمند است به پرسش زیر پاسخ دهید: در خصوص دعاوی مربوط به اموال غیر منقول که وفق ماده ۶۱ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ و ماده ۶۴ قانون مالیات‌های مستقیم مصوب ۱۳۶۶ با اصلاحات و الحاقات بعدی، هزینه دادرسی این قسم دعاوی بر اساس قیمت منطقه‌ای محاسبه و وصول و بهای خواسته نیز توسط خواهان تعیین میشود، چنانچه دعوایی به خواسته فوق مطرح و بهای ارزیابی شده در حدود صلاحیت دادگاه صلح باشد که رأی آن قابل تجدیدنظر خواهی است، آیا اعتراض خواهان به بهای خواسته در دادگاه صلح که دارای صلاحیت نسبی است و تأثیری در تجدید نظرخواهی از حکم صادره ندارد، قابل استماع است؟ از آنجا که تغییر بهای خواسته از حیث مرجع تجدید نظر و فرجامخواهی تأثیری ندارد، آیا صدور قرار عدم صلاحیت از سوی دادگاه صلح به شایستگی دادگاه حقوقی صحیح است؟

عدم تصریح به مؤثر ‌بودن اختلاف طرفین در بهای خواسته در امر صلاحیت دادگاه در ماده ۶۳ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، بر خلاف ماده ۸۸ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۱۸ و ماده ۲۷ قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی مصوب ۱۳۵۸، به دلیل آن بوده است که قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ ناظر بر دادگاه‌های عمومی حقوقی بوده و در زمان تصویب این قانون دادگاه‌هایی با صلاحیت نسبی (به معنای اخص) برای رسیدگی به دعاوی حقوقی وجود نداشته است؛ در حال حاضر با اصلاح قانون شورهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ و تشکیل دادگاه‌های صلح و با لحاظ نصاب مقرر برای صلاحیت دادگاه‌های اخیرالذکر، در فرض سؤال ایراد به صلاحیت قابل پذیرش به نظر می‌رسد و بهای تعیین شده طی فرآیند اعتراض موضوع ماده ۶۳ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ ملاک صلاحیت است و صدور قرار عدم صلاحیت در این فرض صحیح است.