نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۹۲ مورخ ۱۴۰۴/۰۴/۰۴

۱- حدود تبعیت دادیار از دادستان چه مقدار است؟ آیا منحصر به قرار است یا شکل تحقیقات را شامل می‌شود؟ به عنوان مثال آیا دادستان می‌تواند بخشی از وظایف دادیاری را خود به عهده گرفته و بخشی را به دادیار واگذار کند؟ یا در تعیین کارشناس شخصاً پذیرش وثیقه را انجام داده و شیوه خاصی را برای تحقیقات مقدماتی به دادیار مکلف کند؟ ۲- در صورتی که دادیار دستور دادستان را مغایر با قانون بداند، تکلیف دادیار چیست؟

۱- مستفاد از ماده ۸۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ این است که انجام وظایف و اختیارات دادستان از سوی دادیار، منوط به ارجاع دادستان و یا در غیاب وی می‌باشد و اساساً دادیار در انجام وظایف و اعمال اختیارات دادستان و از جمله تحقیقات مقدماتی در موارد مذکور در ماده ۹۲ قانون پیش‌گفته، تابع نظر دادستان بوده و تحت نظارت او انجام وظیفه می‌کند. در واقع، ورود و مداخله دادیار در امور فوق‌الذکر، در طول انجام وظایف و اعمال اختیارات دادستان است و نه در عرض آن؛ بنابراین در فرض استعلام، در صورت ارجاع تحقیقات مقدماتی مطابق ماده ۹۲ یادشده از سوی دادستان، دادیار در صدور قرار نهایی و قرار تأمین کیفری منتهی به بازداشت متهم، تابع نظر دادستان بوده و حق اختلاف با وی را ندارد؛ شایسته ذکر است در این خصوص، حق اختلاف یا مرجعی برای حل اختلاف نیز در قانون، پیش‌بینی نشده است. ۲- با عنایت به اصل سلسله مراتب دادسرا که لزوم تبعیت دادیار از دادستان را در پی دارد، در صورت عدم موافقت دادستان با قرارهای دادیار نظر دادستان متبع است و چنانچه مطابق ماده ۹۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، تحقیقات به دادیار ارجاع شده باشد، دادیار تابع نظر دادستان بوده و حق اختلاف با وی را ندارد.