نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵۱۲۷ مورخ ۱۴۰۵/۰۵/۱۸

چنانچه وقوع بزه قتل عمدی محرز باشد؛ اما اولیای دم متوفی شناسایی نشود و یا دسترسی به آنان حاصل نشود و در اجرای ماده ۳۵۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ رئیس قوه قضاییه متقاضی قصاص قاتل باشد و دادگاه بر اساس قرائن و امارات ظنیه موضوع را از مصادیق لوث تشخیص دهد: با توجه به قائم به شخص بودن سوگند و عدم دسترسی به مدعی خصوصی (ولی دم)، تشریفات قانونی و قسامه بر اساس موازین فقهی و قانون مجازات اسلامی، چگونه اعمال و اجرا می‌شود؟

مدعی که مطابق قانون اقامه قسامه می‌نماید، ولی دم مقتول است. در فرض سؤال که اولیای ‌دم شناسایی نشده یا به آن‌ها دسترسی نیست، وفق ماده ۳۵۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، دادستان در صورت تفویض اختیار توسط رئیس قوه قضاییه (با استیذان از مقام رهبری)، قائم‌مقام ولی دم است و نه خود ولی دم؛ بر این اساس، در چنین فرضی اقامه قسامه موضوعاً منتفی است؛ اما دادستان می‌تواند قسم را به منکر واگذار کند.