نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵/۱۸۲ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۴

منظور از کلاهبرداری رایانه‌ای موضوع ماده ۷۴۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی (ماده ۱۳ قانون جرایم رایانه‌ای مصوب ۱۳۸۸) چیست؟ آیا به مانند ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری مصوب ۱۳۶۷، انجام مانور متقلبانه در تمامی فروض مذکور در ماده صدرالذکر ضروری است؟

اولاً، تبیین تفاوت میان رکن مادی جرم کلاهبرداری موضوع ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری مصوب ۱۳۶۷ و کلاهبرداری موضوع ماده ۷۴۱ قانون مجازات اسـلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی از وظایف اداره کل حقوقی قوه قضاییه خارج است و استعلام‌کننده محترم می‌توانند با مراجعه به منابع و کتب علمی مربوط، مفاهیم مورد اشاره در استعلام را مقایسه و تفاوت‌های آن را به دست آورند. ثانیاً، ملاک تحقق بزه موضوع ماده ۷۴۱ قانون مجازات اسلامی این است که «وجه یا مال یا منفعت یا خدمات یا امتیازات» با استفاده غیر مجاز از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی و با ارتکاب اعمالی از قبیل وارد کردن، تغییر، محو، ایجاد، متوقف کردن داده‌ها یا مختل کردن سامانه‌ها تحصیل شود؛ چنانچه کسی بدون ارتکاب چنین اعمالی؛ اما با استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی موجب فریب فرد یا افرادی شود و مالی از آنان تحصیل کند، از مصادیق کلاهبرداری موضوع ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری مصوب ۱۳۶۷ است؛ مانند آنکه فردی با استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی به قصد فریب با امیدوار کردن مردم به امور واهی، افراد شرکت‌کننده در قرعه‌کشی موهوم را فریب دهد و از این طریق وجوه آنها را تصاحب کند؛ در هر صورت، تشخیص مصداق بر عهده قاضی رسیدگی‌کننده است.