نظریه مشورتی شماره ۷/۹۲/۱۴۱۴ مورخ ۱۳۹۲/۰۷/۲۲

تاریخ نظریه: ۱۳۹۲/۰۷/۲۲
شماره نظریه: ۷/۹۲/۱۴۱۴
شماره پرونده: ۹۲-۷۶-۱۰۴۴

استعلام:

...

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:

تفاوت موضوع مبیع در ماده ۳۸۴ قانون مدنی با موضوع مبیع در ماده ۳۸۵ این قانون فقط مربوط به تجزیه مبیع است، در ماده ۳۸۴ مبیع قابل تجزیه است بدون ورود ضرر، به همین دلیل مشتری مختاراست در صورت کم بودن مبیع درزمان تحویل معامله را فسخ و یا با گرفتن ثمن مربوط به مقدار کسری مبیع را قبول نماید. اما در ماده ۳۸۵ به لحاظ اینکه مبیع بدون ورود ضرر قابل تجزیه نیست، مشتری فقط حق دارد معامله را فسخ نماید و یا اگر بیشتر باشد فروشنده حق فسخ دارد.
امّا موضوع مبیع درمواد ۴۴۱ و ۴۴۲با موضوع مواد ۳۸۴ و ۳۸۵ به طور کلّی متفاوت است، زیرا در مواد ۴۴۱و۴۴۲صحبت از کم بودن مبیع یا زیاد بودن آن نیست بلکه صحبت از آن است که معامله نسبت به مقداری از مبیع به جهتی از جهات قانونی باطل است و لذا فروشنده و خریدار امکان توافق نسبت به آن مقدار که بیع آن باطل است ندارند و ناگزیر خریدار یا باید بیع را نسبت به قسمت صحیح بیع با استرداد ثمن مربوط به قسمت باطل بیع قبول کند یا بیع را فسخ نماید. بنابراین موضوع مواد قانونی مورد اشاره متفاوت از یکدیگر است و هر یک در جای خود قابل اعمال است.