نظریه مشورتی شماره ۷/۹۶/۱۵۱۰ مورخ ۱۳۹۶/۰۷/۰۲
تاریخ نظریه: ۱۳۹۶/۰۷/۰۲
شماره نظریه: ۷/۹۶/۱۵۱۰
شماره پرونده: ۱۱۲۶-۵۴-۹۶
استعلام:
نظر به اینکه در مواد ۴- ۵- ۸ از قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب ۱۳۸۹در تعیین مجازات رعایت تناسب شرط دانسته شده مثلاً چنانچه فردی به میزان ۳۰ گرم مواد مخدر موضوع ماده ۵ و مقدار یک سانتی گرم موضوع ماده ۸ را حمل و نگهداری نماید مجازات قانونی جرم ارتکابی با رعایت تناسب به ترتیب ۰۰۰/۸۰۰/۱ ریال جریمه نقدی و۳۰ ضربه شلاق و۰۰۰/۶۰۰ ریال جریمه نقدی و۲۶ ضربه شلاق میباشد که این مجازات تناسب یافته در زمرهی درجه ی هفت جرایم تعزیری قرار میگیرد.
س: آیا با رعایت ماده ۳۴۰ قانون آئین دادرسی کیفری۱۳۹۲ دادسرا صالح به رسیدگی به اینگونه موارد میباشد یا موضوع میبایستی به طور مستقیم در دادگاه انقلاب مطرح شود؟
چنانچه جرم دیگری به مانند استعمال موارد مخدر به اتهام حمل و نگهداری اضافه گردد تأثیری در رسیدگی یا عدم رسیدگی مستقیم دادگاه انقلاب به موضوع حمل و نگهداری مواد مذکور دارد یا خیر.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولا رعایت تناسب در تعیین مجازات مرتکب که در مواد ۴، ۵ و ۸ قانون مبارزه با مواد مخدر و روان-گردان با اصلاحات و الحاقات بعدی آمده است، به این معنا است که دادگاه با توجه به میزان مواد مکشوفه در هر بند از سه ماده مذکور، مجازاتی بین حداقل و حداکثر تعیین نماید و این امر بدان معنی نیست که مجازات کسی که مرتکب حمل و نگهداری یک گرم تریاک شده، طبق بند ۱ ماده پنج قانون مزبور، لزوماً یک ضربه شلاق باشد؛ چه اینکه ملاک رعایت تناسب، عرف بوده و در نهایت، اتخاذ تصمیم در این خصوص حسب مورد با قاضی رسیدگی کننده است.
ثانیا طبق ماده ۳۴۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، جرایم تعزیری درجه هفت و هشت به طور مستقیم در دادگاه مطرح میشود؛ بنابراین، چنانچه جرم ارتکابی موضوع قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب ۱۳۶۷ با اصلاحات و الحاقات بعدی از درجه هفت یا هشت باشد، به موجب ماده مذکور به طور مستقیم در دادگاه انقلاب مطرح میشود و ملاک تعیین درجه جرم، مجازات قانونی جرم است که با توجه به شاخص های ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ و تبصره های آن مشخص میگردد. بنابراین در فرض سوال، بزههای اتهامی با هر یک از بندهای موضوع مواد ۴، ۵، ۸ و ۱۹ قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر منطبق باشد، مجازات ذکر شده در آن بندها که همان مجازات قانونی جرم است (صرفنظر از اینکه با رعایت تناسب چه مجازاتی از سوی دادگاه برای متهم تعیین میشود)، ملاک تعیین درجه جرم و اعمال مقررات ماده ۳۴۰ قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ است و متناسب کردن این مجازات توسط دادگاه تأثیری در این امر ندارد. بر همین اساس در هر دو فرض سوال پس از انجام تحقیقات مقدماتی توسط دادسرا، در صورت صدور کیفرخواست، در دادگاه مورد رسیدگی قرار میگیرد.