نظریه مشورتی شماره ۷/۹۶/۲۸۱۳ مورخ ۱۳۹۶/۱۱/۱۶
تاریخ نظریه: ۱۳۹۶/۱۱/۱۶
شماره نظریه: ۷/۹۶/۲۸۱۳
شماره پرونده: ۹۶-۱۶۸/۱-۱۰۲۰
استعلام:
با عنایت به ذیل ماده (۵۶۰) قانون آیین دادرسی کیفری و ماده (۵۶۴) قانون مذکور، آیا هزینههای اشاره شده در ماده (۵۶۰) که از طرف دولت پرداخت شده است مثل هزینه کارشناسی که با دستور مرجع قضایی انجام شده است پس از محکومیت متهم از وی قابل مطالبه است، چنانچه قابل مطالبه است آیا رسیدگی و صدور رأی نسبت به آن منوط به طی تشریفات آیین دادرسی مدنی از جمله تقدیم دادخواست، ابطال تمبر... پس از محکومیت قطعی است یا در ضمن رسیدگی در دادگاه به همان اتهام وی باید مطالبه شود؟ دادخواست نیز توسط چه کسی باید داده شود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
- در کمیسیونهای آئین دادرسی کیفری این اداره کل دو نظر متفاوت راجع به این سوال ارائه شده است.
نظر نخست:
با عنایت به ماده ۵۶۰ قانون آئین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ به ویژه ذیل آن که مقرر می دارد:«در هر صورت از متهم هیچ هزینهای اخذ نمی شود» و قانونگذار در خصوص الزام متهمی که محکومیت حاصل کرده است، به پرداخت هزینههائی که در جریان تحقیقات و محاکمه و از اعتبارات قوه قضائیه پرداخت شده است، مقرراتی وضع نکرده است، لذا محکومعلیه الزام قانونی مبنی بر پرداخت هزینههای مزبور ندارد و ماده ۵۶۴ این قانون به قرینه ذکر آن بعد از ماده ۵۶۳ این قانون، ناظر به هزینههائی است که از سوی شاکی یا مدعی خصوصی پرداخت شده است و ماده ۵۶۲ قانون یاد شده نیز حاوی حکم کلی است که باید با توجه به مواد دیگر همین قانون، آن را تفسیر کرد.
نظر دوم:
گرچه متهم با توجه به رعایت اصل برائت نباید در فرایند دادرسی هزینه ای پرداخت کند، اما اگر محکوم گردید با استناد به اصل تسبیب و اطلاق ماده ۵۶۰ قانون آئین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ پرداخت هزینههای دادرسی به عهده او است و شیوه محاسبه و صدور حکم به پرداخت آن نیز در ماده ۵۶۲ همان قانون تعیین شده است.
۲ و ۳- با توجه به آنچه در پاسخ بند یک گفته شد پاسخ به این سوالها منتفی است.