نظریه مشورتی شماره ۷/۹۶/۷۱۴ مورخ ۱۳۹۶/۰۳/۲۸
تاریخ نظریه: ۱۳۹۶/۰۳/۲۸
شماره نظریه: ۷/۹۶/۷۱۴
شماره پرونده: ۱۲۹۲-۱/۱۸۶-۹۵
استعلام:
چنانچه شخصی بر اساس فراز دوم ماده ۱۸۶ قانون مجازات اسلامی سابق به اتهام هواداری از گروه مسلح محکوم به نفی بلد شود با لازم الاجرا شدن قانون مجازات اسلامی جدید که به موجب ماده ۲۷۹ آن وصف هواداری از گروه مسلح به عنوان جرم منظور نشده است آیا محکوم فوق مشمول ماده ده قانون مزبور میشود یا خیر./
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولا- برابر ماده ۹۹ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، نسخ قانون، تعقیب و اجرای مجازات را موقوف میکند و آثار نسخ قوانین کیفری به شرح مندرج در ماده ۱۰ این قانون است و اطلاق این ماده، فرض سوال را نیز شامل میشود.
ثانیا- گرچه بدون تردید، حدود الهی لایتغیر است، اما نسخ قوانین کیفری راجع به حدود، به معنای تغییر حدود نمیباشد؛ بلکه در این موارد از جمله در فرض سوال، به معنای آن است که مقنن موضوعی را که در گذشته از مصادیق حد میدانسته است، اکنون از آن مصادیق نمیداند و این حالت، زمانی به وجود میآید که در مصادیق برخی حدود اختلاف نظر باشد و مقنن در مقاطع زمانی مختلف، نظرهای متفاوتی را اتخاذ نماید.
ثالثا- مطابق بند (چ) ماده ۴۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، جرم نبودن عمل ارتکابی از موارد اعاده دادرسی است و این امر ناظر به مواردی است که عمل متهم در زمان وقوع، جرم نباشد؛ اما در صورتی که عمل متهم در زمان وقوع، جرم بوده و به موجب قانون لاحق، جرم شناخته نشود، مشمول ماده ۱۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ است.
رابعا- عبارت در مقررات و نظامات دولتی مذکور در ماده ۱۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ که به نوعی تکرار رأی وحدت رویه شماره ۴۵ مورخ ۱۳۶۵/۱۰/۲۵ هیأت عمومی دیوان عالی کشور است، صرفا ناظر به عطف به ما سبق شدن قوانین شرعی (حد، قصاص و دیه) و اجرای این مقررات در خصوص جرایمی است که قبل از تصویب این قوانین وضع شده است./