نظریه مشورتی شماره ۷/۹۷/۱۹۴۵ مورخ ۱۳۹۷/۰۶/۲۷
تاریخ نظریه: ۱۳۹۷/۰۶/۲۷
شماره نظریه: ۷/۹۷/۱۹۴۵
شماره پرونده: ۱۶۷۷-۱۳۹-۹۶
استعلام:
مستفاد از ماده ۴۵۴ قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹/۱/۲۱ چنانچه در مرحله تجدیدنظر طرفین با تراضی خواستار ارجاع امر به داوری باشند تکلیف دادگاه تجدیدنظر چیست و راجع به رأی مورد تجدیدنظر خواسته چه تصمیمی باید بگیرد.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
برابر ماده ۴۵۴ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ۷۹ طرفین میتوانند منازعه و اختلاف خود را در هر مرحلهای از رسیدگی به داوری ارجاع دهند. گرچه قانون در خصوص نحوه اقدام دادگاه تجدیدنظر در صورت توافق طرفین در مرحله تجدیدنظر برای ارجاع دعوا به داوری ساکت است، اما با توجه به اینکه اولاً آنچه ارجاع به داوری میشود «دعوا» است نه «تجدیدنظرخواهی از رأی نخستین» و ثانیاً مادامکه رأی بدوی (ولو غیرقطعی) نقض نشده است با عنایت به ملاک ماده ۱۰۳ قانون آیین دادرسی در امور مدنی امکان رسیدگی موازی و صدور رأی احیاناً معارض از سوی داور وجود ندارد و نقض رأی دادگاه به وسیله داور نیز برخلاف موازین است، دادگاه تجدیدنظر باید با نقض رأی بدوی، پرونده را به این دادگاه جهت ارجاع به داوری ارسال دارد؛ همانگونه که در ماده ۴۹۴ قانون یاد شده در موارد ارجاع به داوری در مرحله فرجامی پرونده باید به دادگاه صادرکننده رأی فرجامخواسته ارسال شود. بدیهی است در موارد ماده ۴۹۴ اخیرالذکر نیز ارسال پرونده به دادگاه صادرکننده رأی فرجامخواسته با توجه به اصول و مبانی فوقالذکر و به قرینه «یا مورد از موارد ارجاع به داوری تشخیص داده شود» دیوان عالی کشور رأی مذکور را نقض و سپس پرونده را به دادگاه مزبور ارسال دارد.