نظریه مشورتی شماره ۷/۹۷/۲۲۲۷ مورخ ۱۳۹۷/۰۸/۰۲
تاریخ نظریه: ۱۳۹۷/۰۸/۰۲
شماره نظریه: ۷/۹۷/۲۲۲۷
شماره پرونده: ۹۶-۱۲۷/۱-۱۱۷۳
استعلام:
در صورتی که خواسته استرداد یا تحویل عین معینی باشد مثل تحویل مبیع یا استرداد لاشه چک سند و جهیزیه و یا فک پلاک یا هر عین کلی فی الذمه با توجه به اینکه طبق ماده ۳۹ و۴۶ از قانون اجرای احکام مدنی و طبق ماده ۶۳۱ قانون مدنی تصرف مال غیر و استرداد و۳۶۲ (آثار بیع) و۳۶۷ (تسلیم مبیع) و۳۷۶ (اجبار به تسلیم) و۳۸۷ (تلف مبیع قبل تسلیم) و۳۸۹ (تأدیه ثمن عوض مبیع) و۱۰۹۲ و ۱۰۹۸(استرداد عین مهر) و۳۸۰ (بایع حق استرداد دارد) و۴۴۱ (استرداد ثمن بعض مبیع در صورت عدم وجود) و طبق مواد ۱۲۲و۱۲۳ (تأمین خواسته) و ۱۷۵ از قانون آئین دادرسی مدنی و مواد ۲۱۴و ۲۱۵و۵۲۷ از قانون مجازات اسلامی و مواد ۵۲۹ و۵۳۱ از قانون تجارت در صورت عدم وجود عین معین مثل یا قیمت آن وصول میگردد آیا در حین رسیدگی میبایست نسبت به موجود بودن آنها تحقیق نمود تا رأی به استرداد صادر نمود یا اینکه به صرف ادله ابرازی در پرونده بدون تحقیق در خصوص موجود بودن یا نبودن عین مذکور میتوان رأی صادر نمود؟ و در صورت عدم موجود بودن عین آیا قرار رد دعوا صادر میگردد یا خیر.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
در دعاوی مطالبه عین معین مانند استرداد جهیزیه، دادگاه با توجه به ادله ابرازی خواهان باید استحقاق وی به دریافت عین معین را احراز کند و تکلیفی برای تحقیق راجع به موجود بودن عین مال مورد مطالبه ندارد زیرا در صورت تلف نیز با عنایت به ماده ۱ قانون نحوه اجرای محکومیت-های مالی ۱۳۹۴ و ماده ۴۶ قانون اجرای احکام مدنی و مواد ۳۱۱ و ۳۲۸ قانون مدنی باید مثل یا قیمت آن پرداخت شود.