نقض رای دادگاه بدوی در دادگاه تجدیدنظر به دلیل عدم رعایت مفاد ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی
صورتجلسه نشست قضایی
کد نشست: ۱۳۹۷-۵۵۲۴
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۵/۰۷/۱۳
برگزار شده توسط: استان قم/ شهر قم
موضوع
نقض رای دادگاه بدوی در دادگاه تجدیدنظر به دلیل عدم رعایت مفاد ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی
پرسش
ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی شرایطی را برای تغییر نحوه دعـوا و یـا خواسـته بیـان داشته است. هرگاه دادگاه بدوی بدون در نظر گرفتن شرایط مذکور تغییر خواسته را بپذیرد و براساس آن رای صادر نماید: اولا آیا دادگاه تجدیدنظر میتواند با توجه به اشکال در پذیرش تغییر خواسته رای بدوی را نقض نماید؟
نظر هیئت عالی
اقـدام انجـام یافتـه متضـمن دو بخـش اسـت: ۱. اسـترداد خواسته اول ۲. طرح خواسته جدید. براین اسـاس چـون رای مـاهیتی از سـوی دادگاه بدوی صادر شده است که این رای مطابق خواسته نبوده و تغییـر خواسـته بـرخلاف مقررات صورت گرفته است دادگاه تجدیدنظر رای بدوی را نقض و در خصوص خواسـته اول وفق ماده ۱۰۷ قانون مدنی آیین دادرسی مدنی مبادرت به صدور قرار میکند.
نظر اکثریت
براساس ماده ۷ قانون آیین دادرسی مدنی تا زمانی که در مرحله نخستین درباره دعوایی حکمی صادر نشده است نمیتوان به ماهیت آن در مرحله بالاتر رسیدگی کرد. دادگاه بدوی نباید بهتغییر خواسته ای که برخلاف مقررات ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی درخواست شده ترتیب اثر بدهـد بلکـه بایـد طبق خواسته اول نسبت به دعوا تعیین تکلیف نماید و هرگاه خواهان از رسیدگی به آن منصرف شد با قرار مقتضی پرونده را مختومه کند. بنابراین در فرض سوال که دادگـاه بـدوی بـرخلاف مقـررات قانون طبق خواسته دوم رای صادر کرده دادگاه تجدیدنظر مکلف است رای دادگاه بدوی را در مورد خواسته دوم نقض و قرار رد آن را صادر و چون خواهان از خواسته دوم در واقع انصراف داده است دادگاه بدوی تکلیفی برای رسیدگی ندارد و لذا دعوا به آن ارجاع نمیشود.
نظر اقلیت
بر اساس بند (ه) ماده ۳۴۸ قانون آیین دادرسی مدنی اگر رای دادگاه بـدوی مخـالف مقـررات قانونی باشد هریک از طرفین میتوانند نسبت به آن اعتراض و درخواسـت تجدیـدنظر کننـد و ماده ۳۵۸ قانون مذکور مقرر داشته در صورتی که دادگاه تجدیدنظر ادعای تجدیدنظرخوانـده را موجه تشخیص دهد رای دادگاه بدوی را نقض و رای مقتضی صادر مینماید. وقتی که دادگـاه بدوی دعوا را ماهیتا رسیدگی و درباره آن حکـم مـاهوی صـادر نمایـد و ایـن حکـم مخـالف مقررات قانونی باشد دادگاه تجدیدنظر باید با نقض آن حکم مـاهوی مطـابق خواسـته قـانونی صادر نماید و نمیتواند پس از نقض رسیدگی را به دادگاه بدوی ارجاع دهد.