وکالت وکلای غیررسمی
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۷۹/۰۹/۰۷
برگزار شده توسط: استان زنجان/
موضوع
وکالت وکلای غیررسمی
پرسش
آیا کسانی که پروانه وکالت رسمی دادگستری ندارند می توانند در دادگاه ها حضور یافته و از موکل خود دفاع نمایند؟
نظر هیئت عالی
با توجه به اصل ۱۶۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ماده ۸ قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب و ماده ۳ قانون آیین دادرسـی مدنی دادگاه های مزبور قضات دادگاه ها موظفند موافق قوانین به دعـاوی رسـیدگی کـرده حکم مقتضی صادر و یا فصل خصومت نمایند و در صـورتی کـه قـوانین موضـوعه کامـل یا صریح نبوده یا متعارض باشند یا اصلا قانونی در قضیه مطروحه وجـود نداشـته باشـد بـا استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوی معتبر و اصول حقوقی که مغـایر بـا مـوازین شـرعی نباشد حکم قضیه را صادر نمایند. با حفظ این مقدمه در مورد مسـاله مطروحـه لازم اسـت خاطر نشان شود که به موجب ماده واحده مصوب ۱۳۷۰/۷/۱۱مجمع تشـخیص مصـلحت نظام در خصوص انتخاب وکیل توسط اصحاب دعوا تصریح شـده: اصـحاب دعـوا حـق انتخاب وکیل دارند و کلیه دادگاه هایی که به موجب قـانون تشـکیل مـی شـوند مکلـف بـه پذیرش وکیل می باشند... در متن این مصوبه عنوان وکیل بدون اتصاف و تقید به وصف و یا قید خاص ذکر شده و ماده ۱۸۵ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری هم مشعر است بر اینکه طرفین دعوا مـی تواننـد وکیـل یـا وکـلای مـدافع خـود را انتخاب و معرفی کنند لکن به قرینه ماده ۱۸۶ قانون مزبور و اینکـه وفـق مـاده ۳۳ قـانون آیین دادرسی مدنی دادگاه های عمومی و انقلاب مصوب ۱۳۷۹/۱/۲۱وکلای متداعین بایـد دارای شرایطی باشند که به موجب قوانین راجع به وکالت در دادگاه ها برای آنان مقرر شده است در مورد مساله مطروحه باید به قوانین راجع به وکالت در دادگاه ها مراجعه کرد.
نظر اکثریت
وکیل باید قدرت شرعی و عقلی لازم برای حضور در دادگاه را داشته باشد کـه شـرایط آن در قانون و از جمله مواد ۳۲ و ۳۳ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی و مواد ۱۸۶ و ۱۸۷ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری آمده است و به این ترتیب بدون دارا بودن پروانه وکالت کسی نمی تواند در دادگاه به دفاع از موکل خـود بپردازد.
نظر اقلیت
از نظر شرعی وکیل برای دفاع از موکل خود نیازی به پروانه رسمی ندارد و منع از آن خلاف عقل و شرع و آزادی اشخاص است. در ماده ۱۵ قانون امور حسبی هم تصریح شده اسـت کـه افراد عادی هم مجاز به وکالت هستند.