چک و تحویل آن برای ضمانت و موارد تبدیل تعهد
صورتجلسه نشست قضایی
کد نشست: ۱۳۹۹-۶۹۷۲
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۸/۰۲/۱۶
برگزار شده توسط: استان خراسان رضوی/ شهر خواف
موضوع
چک و تحویل آن برای ضمانت و موارد تبدیل تعهد
پرسش
فردی بابت حسن انجام کار یا تضمین تحویل اجناس یک فقره چک تحویل دیگری می دهدکه پس از انجام کار یا تحویل کالا به ایشان مسترد گردد حال چنانچه دارنده چک قبل از اتمام کار یا پس از انجام کار و تحویل کالا حسب مورد اقدام به برگشت چک نماید. آیا جرمی واقع شده است ؟ در صورت مثبت بودن عنوان مجرمانه چیست؟
نظر هیئت عالی
نظریه شماره ۷/۹۶/۵۶۸ مورخ ۱۳۹۶/۳/۹ اداره حقوقی قوه قضاییه به شرح زیر مورد تایید اعضای هیات عالی است و نظریه اتفاقی در حد استنتاج مرقوم تایید می گردد؛ در فرض سوال که چکی بابت تضمین حسن اجرای قرارداد در اختیار شخصی قرار گرفته و بنا بر این بوده که پس از اجرای قرارداد آن را به صادر کننده مسترد نماید اما وی این چک امانی را به بانک محال علیه ارایه نموده و به دلیل عدم موجودی گواهی عدم پرداخت اخذ نموده است "استعمال" محقق شده است و چون صرف صدور گواهی عدم پرداخت برای صاحب حساب ضرر( اعم از مادی یا غیر مادی ) دارد لذا با حصول سایر شرایط امکان تحقق بزه خیانت در امانت مذکور در ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۵ وجود دارد که تشخیص آن بر عهده مرجع قضایی رسیدگی کننده است. نظر اتفاقی: اسناد تجاری صرفا وسیله پرداخت هستند و مال محسوب نمی شوند و عقود ضمانی امانت ایجاد نمی کنند و امانت قانونی و شرعی مورد حمایت کیفری قانون گذار نیست و چه بسا از عنصر امانت در عرف این است که هر موقع مورد امانت از امین مطالبه شود قابل استرداد باشد در حالی که در این مورد چک تضمینی قبل از اجرای مر تعهد قابل مطالبه و استرداد نیست و مراجع کیفری صلاحیت بررسی حسن انجام کار یا اجرای تعهد را ندارد و موضوع بایستی از سوی مراجع حقوقی پیگیری شود لذا وقوع جرم قابل تصور نیست نظریه اتفاقی قضات خواف بر این است که با توجه به اینکه چک تضمینی پس از اجرای تعهدات در ید دارنده امانت تلقی می شود لذا در صورت اقدام مالکانه بر روی چک تضمینی موضوع خیانت در امانت محسوب می شود.