(۱)- تدلیس در نکاح به واسطه سکوت (۲)- فسخ نکاح به استناد صرع

رأی خلاصه جریان پرونده

پیرو گزارش سابق پرونده (ص۶۴) که نیازی به تکرار آن نیست آقای ع. الف.م. فرزند ر. با وکالت آقای ا.ح. دادخواستی به طرفیت همسرش خانم ف. م.ق.ق. به ولایت ج. م.ق.ق. با خواسته فسخ عقد نکاح به دادگاه عمومی شهرستان درگز تقدیم نموده و ادعا کرده است: علقه زوجیت طرفین در تاریخ اول مهر ۱۳۹۲ برقرار گردیده و عقد نکاح متبایناً بر صحت و سلامت زوجین می باشد و خوانده نیز در جریان مذاکرات اولیه ازدواج اعلام وصف سلامت جسمی نموده ولی ایشان برخلاف این تبانی و وصف، دارای بیماری صرع می باشد. موکل بعد از اطلاع از بیماری، اراده باطنی مبنی بر فسخ نکاح را در حضور شهود به اطلاع خوانده رسانده لذا مستندا به ماده ۱۱۲۸ قانون مدنی تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر فسخ عقد نکاح را دارد. پرونده به شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی ارجاع شده و جلسه دادگاه در تاریخ ۹۳/۰۲/۰۹ با حضور وکلای طرفین تشکیل شده و وکیل خواهان اظهار داشته: خوانده دارای بیماری صرع بوده و پزشک متخصص نیز نامبرده را از ازدواج منع کرده و بدون اینکه بیماری صرع را به موکل اطلاع بدهد اقدام به ازدواج با موکل نموده و برابر ماده ۱۱۲۸ قانون مدنی هرگاه وصف سلامت مزاج در عقد هرچند تصریح نشده ولی عقد مبتنی بر آن واقع شده باشد از موجبات فسخ می باشد. وکیل خوانده نیز اظهار داشته: اصل بر سلامت افراد است و نیاز به قید آن در موقع ازدواج نمی باشد و موکله در موقع ازدواج سالم بوده و الان نیز سالم است و اگر بیماری صرع داشته بهبود یافته است و ماده قانونی استنادی در مورد موکله صادق نیست و موکله باکره نبوده و مدخوله است بنابراین اختیار فسخ نکاح ساقط می باشد و در ماده ۱۱۲۳ قانون مدنی عیوب زن که برای مرد حق فسخ ایجاد می کند احصاء شده و صرع و تشنج در آن نیامده است. دادگاه دستور معرفی زوجه به پزشکی قانونی را صادر نموده و پاسخ واصله از آن مرکز حاکی است ابتلای نامبرده به بیماری صرع مورد تأیید است. (ص۶۲) دادگاه در تاریخ ۹۴/۱۰/۱۹ ختم رسیدگی را اعلام و به موجب دادنامه شماره ۷۵۳ - ۹۴/۱۰/۱۹ با احراز علقه زوجیت طرفین در مورد خواسته زوج با استناد به احصاء بیماری های موجب فسخ نکاح در قانون مدنی و عدم ذکر بیماری صرع در ردیف بیماری های موجب حق فسخ (در ماده ۱۱۲۳) و این که زوج پس از اطلاع از بیماری بلافاصله اقدام به طرح دعوی نکرده است حکم به ابطال دعوی فسخ نکاح صادر نموده است. پس از ابلاغ این حکم وکیل زوج نسبت به آن تجدیدنظر خواهی کرده و پرونده به شعبه ۱۶ دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی ارجاع شده و پس از رسیدگی به موجب دادنامه شماره ۸۲۵ - ۹۴/۱۱/۱۴ ضمن رد تجدیدنظر خواهی، رأی بدوی عیناً تأیید شده است. این رأی نیز پس از ابلاغ مورد فرجام خواهی زوج واقع شده و پرونده به این شعبه (۲۶) دیوانعالی ارجاع شده و پس از رسیدگی دادنامه شماره ۱۴۳ - ۹۵/۰۶/۱۷ صادر شده و فرجام خواهی به دلیل نقص تحقیقات (که مبسوطاً در صفحه ۶۴ ذکر شده) موجه تشخیص و رأی فرجام خواسته نقض شده و به همان شعبه ارجاع شده است که به دادگاه بدوی جهت رفع نقص ارسال شده و جلسه دادگاه در تاریخ ۹۵/۰۹/۱۴ با حضور طرفین تشکیل شده و با پیشنهاد طرفین به منظور صلح و سازش زوجین تقاضای تجدید جلسه رسیدگی شده و یا تجدید آن جلسه مجدد در تاریخ ۹۵/۱۰/۱۲ با حضور طرفین تشکیل شده و وکیل زوج اظهار داشته: زوجه قبل از عقد مبتلا به بیماری صرع بوده و موکل از آن اطلاع نداشته و حاضرم شهود خویش را تعرفه نمایم نظر پزشکی قانونی نیز مؤید این امر است. وکیل زوجه نیز اظهار داشته: با لحاظ نظر دیوان عالی کشور بیماری صرع صفت نیست بلکه یک عیب محسوب است و عیوب در ماده ۱۱۲۳ قانون مدنی احصاء شده نه در ماده ۱۱۲۸ و عیوب از شخص انفکاک ناپذیر و صفت انفکاک پذیر است و با توجه به نظریه پزشکی قانونی موکل در زمان عقد و قبل از آن مبتلا به بیماری صرع نبوده و پزشک معالج عنوان نموده که امکان تشنج وجود دارد و در مذاکرات قبل از عقد صحبتی از صرع نبوده است دادگاه پس از درج اظهارات طرفین قرار استماع شهادت شهود را صادر نموده و جلسه دادگاه در تاریخ ۹۵/۱۱/۱۲ بدین منظور تشکیل و اظهارات شهود صورت جلسه شده (ص۸۳) و وکیل زوجه اظهار داشته: خواهان باید اشخاصی را معرفی نماید که در جلسه خواستگاری حاضر باشند که بنا بر اظهارات اطرافیان موکل آقای م. الف.م. در جلسه خواستگاری نبوده و علاوه بر آن برادر زوج و ذینفع می باشد و از موارد جرح است دادگاه پس از درج کامل اظهارات طرفین پرونده را به مرجع تجدیدنظر اعاده نموده است و دادگاه تجدیدنظر در تاریخ ۹۵/۱۱/۲۸ ختم رسیدگی را اعلام و دادنامه شماره ۱۵۵۸ - ۹۵/۱۱/۳۰ را صادر نموده و به موجب آن چنین استدلال کرده است: اولاً موارد فسخ نکاح در ذیل ماده ۱۱۲۳ قانون مدنی احصاء شده و مریضی صرع از موارد مذکور در آن ماده نمی باشد و ثانیاً این مریضی مشمول مفاد ماده ۱۱۲۸ قانون مدنی نیز نمی گردد و طبق فتوای امام خمینی (ره) در تحریرالوسیله نیز سکوت زوجه یا ولی او از نقصی که در زوجه وجود دارد و اعتقاد زوج هم بر عدم این نقص بوده از تدلیس موجب خیار نمی باشد در غیر عیوب موجب خیار لذا سکوت زوجه و ولی او تدلیس محسوب نمی شود لذا ضمن رد دعوی تجدیدنظر خواهی، رأی بدوی تأیید شده است. این رأی نیز در تاریخ ۹۵/۱۲/۰۲ به وکیل زوج ابلاغ شده لکن وی با اعلام استعفاء از وکالت درخواست ابلاغ رأی به شخص زوج را نموده است و رأی در تاریخ ۹۵/۱۲/۱۴ به زوج ابلاغ شده و در تاریخ ۹۵/۱۲/۲۶ مورد فرجام خواهی زوج واقع شده و پرونده به دیوانعالی کشور ارسال شده و در تاریخ ۹۶/۰۲/۳۱ ثبت دبیرخانه دیوان شده و در تاریخ ۹۶/۰۳/۰۸ به این شعبه ارجاع شده است که پس از بررسی و مشاوره ، اظهار نظر و اتخاذ تصمیم خواهد شد.هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای سیدمجتبی قریشی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده درخصوص دادنامه شماره ۱۵۵۸ - ۹۵/۱۱/۳۰ فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی میدهد.

رأی شعبه دیوان عالی کشور

فرجام خواهی آقای ع. الف.م. به طرفیت خانم ف. م.ق.ق. نسبت به دادنامه شماره ۱۵۵۸ - ۹۵/۱۱/۳۰ صادر شده از شعبه ۱۶ دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی موجه به نظر نمی رسد زیرا دادنامه مذکور براساس مستندات و دلایل موجوده در پرونده و برابر موازین قانونی صادر شده و از حیث رعایت اصول دادرسی نیز ایرادی بر آن وارد نیست و خواسته نامبرده با شقوق ماده ۳۷۱ قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی منطبق نیست لذا با استناد به ماده ۳۷۰ قانون آئین دادرسی موصوف دادنامه فرجام خواسته ابرام میگردد. مقرر است پرونده به دادگاه محترم صادر کننده رأی اعاده شود.
شعبه بیست و ششم دیوانعالی کشور
رضا انصاری (رئیس)
سیدمجتبی قریشی (مستشار)