آییننامه اجرایی ریشه کنی بروسلوز
هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۸۳/۱۲/۱۹ بنا به پیشنهاد شماره ۰۱۱/۱۱۸۹۵ مورخ ۱۳۸۲/۱۰/۲۰ وزارت جهاد کشاورزی و به استناد ماده(۲۱) قانون سازمان دامپزشکی کشور - مصوب ۱۳۵۰ - آییننامه اجرایی ریشه کنی بروسلوز دامی را به شرح زیرتصویب نمود:
فصل اول - تعاریف
ماده ۱- اصطلاحاتی که در این آییننامه به کار میرود دارای معانی زیر است:
الف - سازمان: سازمان دامپزشکی کشور.
ب - گاو: گاو و گاومیش به طور اعم در سنین مختلف.
ج - گاوداری: محلی که در آن یک یا چند گاو به صورت صنعتی، نیمه صنعتی و یا سنتی نگهداری شود.
د - گله: گله گوسفند و بز.
ه- - بیماری: بروسلوز دامی یا بیماری سقط جنین واگیر گاو، گوسفند و بز.
و - دام مبتلا به بیماری: گاو، گوسفند یا بزی را گویند که از نمونههای برداشتی از خون، شیر، جفت و جنین سقط شده آن، جرم بروسلا جدا شود و یا آزمون سرمی خون آن ازنظر بروسلوز مثبت (رآکتور) باشد.
ز - آزمایش خون: کلیه آزمایشات سرولوژیکی که مورد تایید سازمان باشد.
ح - ضدعفونی: استعمال مواد پلشت بر یا سوزاندن به وسیله شعله افکن ویا طرق دیگر که برای از بین بردن میکروب مولد بروسلوز به کار میرود.
ط - ریشه کنی: عملیات مبارزه وسیع و پیگیر علیه بیماری تا زمانی که بیماری از بین برود.
ی - منطقه ریشه کنی: استان یامحدوده معین ومشخص جغرافیایی که عملیات ریشه کنی در آن محدوده مطابق با دستورالعمل و ضوابط ابلاغی سازمان انجام میگیرد.
ک - واحد ریشه کنی: یکی از واحدهای تابعه سازمان که مسئولیت تدوین برنامه، هماهنگی ونظارت جهت اجرای ریشه کنی بیماری در سطح کشور را عهده دار میباشد.
فصل دوم - اقدامات اولیه
ماده ۲- سازمان مکلف است با استفاده ازروشهای مقتضی وممکن منطقهای که باید عملیات ریشه کنی در آنجا اجرا شود را به اطلاع عموم برساند.
ماده ۳ - تردد و نقل وانتقال دام درمنطقه تحت پوشش عملیات ریشه کنی باید براساس مفاد این آییننامه انجام شود.
ماده ۴- پس از اطلاع رسانی موضوع ماده (۲) این آییننامه و براساس برنامه زمان بندی، مامورین دامپزشکی جهت ثبت مشخصات، شماره گذاری، تنظیم کارت شناسایی و انجام آزمایش دامها به گاوداریها و محل گله ها مراجعه و عملیات مربوط آغاز خواهد شد. واحد ریشه کنی موظف به اجرای مفاد این ماده و تهیه اوراق و فرمهای مورد نیاز و نحوه انتقال اطلاعات میباشد.
فصل سوم - تشخیص دام مبتلا به بروسلوز
ماده ۵ - تشخیص دام مبتلا به بروسلوز یا رآکتور ازطریق آزمایش خون و یا کشت نمونه های برداشت شده از دام و یا جنین سقط شده آن ویا هرآزمایش علمی دیگری که مورد تایید سازمان باشد صورت میگیرد.
ماده ۶ - در مناطق تحت پوشش، آزمایش خون روی کلیه دامهای بالغ گله و گاوهای از یک سال به بالا اعم از نر و ماده اجباری میباشد.
ماده ۷- از دامهایی که در سنین گوسالگی یا دوران بلوغ برضد بروسلوز مایه کوبی وعلامت گذاری گردیده اند نیز نمونه برداری خواهد شد و نتایج به دست آمده در شناسنامه دام درج میگردد. ولی تفسیر نتایج با توجه به تیتر پادتنی در نمونه برداری قبلی و مستند به روشهای علمی وآزمایشات تکمیلی وبا توجه به شرایط وسوابق آلودگی دامداری منحصراً توسط دامپزشکان مسئول در سازمان صورت گرفته و ملاک عمل برای سایر اقدامات همین تفسیر خواهد بود.
تبصره - معیارهای تشخیص و تفسیر نتایج آزمایشات و فواصل نمونه برداری این قبیل دامها برحسب نوع مایه های مصرفی، روش آزمونها و سایر متغیرهای مربوط، به صورت سالانه و یا حسب مورد از طریق دستورالعملهای سازمان تعیین و در اختیار دامپزشکان خبره و ارشد سازمان قرار خواهد گرفت.
ماده ۸ - دامی که در آزمایش، رآکتور یا مبتلا تشخیص داده شود به وسیله داغ گذاری و یا هر نوع علامت دیگری که آن را متمایز نماید توسط سازمان مشخص خواهد شد.
فصل چهارم - اقدامات بعد از تشخیص
ماده ۹- صاحب گاو و یا گله موظف است دام مبتلای خود را بلافاصله پس از تشخیص تحت نظر اداره ریشه کنی در محلی کاملاً مجزا در دامداری خود نگهداری نموده و بر اساس زمان بندی که از طرف اداره مزبور تعیین میشود به کشتارگاه اعزام نماید.
ماده ۱۰- زمان بندی اعزام دامهای مبتلا به کشتارگاه درمورد دامهایی که سقط جنین نمودهاند حداکثر ۴۸ ساعت پس از تشخیص آزمایشگاهی و درمورد دامهایی که فقط در آزمایش خون واکنش مثبت نشان میدهند با توجه به وضعیت بیماری و شرایط محل نگهداری گله و یا گاو از طرف اداره ریشه کنی تعیین میشود. در هر صورت حداکثر مهلت کشتار دامهای رآکتور سرمی از تاریخ تشخیص و ابلاغ به صاحب دام از ۱۵ روز نباید تجاوز نماید.
ماده ۱۱ - دامهایی که در آزمایش واکنش مشکوک نشان میدهند لازم است در محلی جداگانه و در صورت امکان به طور مجزا از هم نگهداری و پس از مدتی که از سه هفته کمتر و از چهارهفته بیشتر نباشد آزمایش نوبت دوم به عمل خواهد آمد و در مورد دامهایی که در این آزمایش واکنش مثبت و یا مجدداً واکنش مشکوک نشان میدهند طبق مواد (۸) و (۹) این آییننامه عمل خواهد شد.
ماده ۱۲ - تا زمانی که موارد مثبت ویا مشکوک در گاو داری مشاهده شود آزمایش خون هردو یا سه ماه یک بار تکرار و پس از پاک شدن از بیماری مطابق فصل هشتم اقدام خواهد شد.
تبصره در مورد دامداری های مسئلهدار یا داوطلب با تشخیص کارگروه فنی بروسلوز، این فاصله زمانی را میتوان کاهش داد.
ماده ۱۳ - تاریخ اعزام دام مبتلا به بیماری به کشتارگاه دربرگه اعلام نتایج آزمایش تعیین و برگه فوق به مسئول دامداری یا نماینده او تحویل داده میشود و درصورت استنکاف دامداری ازدریافت برگه یاد شده اطلاعیه مزبور به وسیله مامورین ریشه کنی به درب ورودی گاوداری یا محل نگهداری گله الصاق خواهد شد.
ماده ۱۴- هنگام اعزام دام مبتلا به بیماری به کشتارگاه، کارت مشخصات دام نیز به کشتارگاه ارسال میشود.
ماده ۱۵- دام مبتلا به بیماری در یکی از کشتارگاههای منطقه ریشه کنی که مورد تایید سازمان باشد در پایان کشتار روزانه تحت نظارت بازرس بهداشتی کشتارگاه و نماینده واحد ریشه کنی کشتار میگردد.کشتارگاه موظف است درهمان روزی که دام مبتلا به بیماری به کشتارگاه اعزام میشود نسبت به کشتار آن اقدام و مراتب را ذیل اوراق مربوط گواهی و امضا نموده و به واحد ریشه کنی تحویل نماید.
تبصره - چنانچه گوشت دامهای مبتلا به بیماری توسط بازرس بهداشتی در کشتارگاه قابل مصرف تشخیص داده شود بر اساس قیمت روز در اختیار کارخانجات فرآوری گوشت با حرارت بالا قرار خواهد گرفت.
فصل پنجم - مایه کوبی
ماده ۱۶- در هر گاوداری کلیه گوسالههای ماده از سن ۳ تا ۶ ماهگی با واکسن مخصوص ضد بروسلوز که مورد تایید سازمان باشد مایه کوبی وعلامت گذاری خواهند شد.
تبصره - درصورت تغییر نوع واکسن، سن واکسیناسیون براساس دستورالعمل شرکت تولید کننده واکسن، توسط سازمان تعیین و ابلاغ خواهد شد.
ماده ۱۷- سازمان مجاز است درمناطقی که بروسلوز به شدت شایع است ماده گاوهای سالم غیربارور و یا باروری را که مدت آبستنی آنها کمتر از ۴ ماه باشد با اطلاع و طبق برنامه های ویژهای با واکسن مناسب مخصوص بالغین برضد بروسلوز مایه کوبی نماید.
تبصره - ماده گاوهای آبستن بیش از ۴ ماه، یک ماه بعداز زایش مورد آزمایش خون قرار خواهند گرفت و در صورت مثبت بودن آزمایش طبق مواد (۸) و (۹) این آیین نامه اقدام خواهد شد و در صورت منفی بودن نتیجه واکسن مربوط را دریافت خواهند نمود.
ماده ۱۸-کلیه بره ها وبزغاله های هر گله ازسن ۳ تا ۸ ماهگی وحداکثر تا یک ماه قبل از اولین جفتگیری برضد بروسلوز مایه کوبی وعلامت گذاری خواهند شد.
ماده ۱۹- در نواحی آلوده به بروسلوز پس ازحذف دامهای آلوده علاوه بر بره و بزغالهها مابقی گله پس ازخون گیری واطمینان از سلامت آنها باتوجه به شرایط واکسن مصرفی وبرنامههای سازمان با واکسن مخصوص بالغین مایه کوبی وعلامت گذاری میشوند و در صورتی که امکان شناسائی و حذف دام آلوده میسر نباشد واکسن مخصوص به دامهای بالغ با رعایت موارد ذکر شده در بالا تلقیح خواهد شد.
تبصره - نسبت به دامهایی که نتیجه آزمایش آنها مثبت باشد طبق مواد (۸) و (۹) این آیین نامه اقدام خواهد شد.
فصل ششم - پرداخت غرامت
ماده ۲۰- سازمان به دامدارانی که گوسفند و بز و یا گاوهای مبتلا به بروسلوز خود را طبق مفاد این آیین نامه به کشتارگاه اعزام دارند برای هر راس گاو، گوسفند و بز هفتاد و پنج درصد (۷۵%) زیان واقعی به عنوان غرامت موضوع بند (ج) ماده (۵) قانون سازمان پرداخت خواهد نمود.
تبصره ۱- زیان واقعی عبارت است از بهای گاو، گوسفند و بز زنده به نرخ روز منهای بهای آن قسمت از لاشه وپوست که قابل مصرف تشخیص داده میشود.
تبصره ۲- سازمان دستورالعمل نحوه پرداخت غرامت را تهیه وجهت اجرا ابلاغ خواهد کرد.
ماده ۲۱- بهای دام مبتلا به بیماری که به وسیله کمیسیونی مرکب از مسئول واحد ریشه کنی هر منطقه یا نماینده او، نماینده امورمالی اداره کل دامپزشکی استان و یکنفر نماینده خبره تشکلهای دامداری مربوط انتخاب میشود، تعیین میگردد.
ماده ۲۲ - چنانچه دامدار، دام مبتلا به بیماری را در وقت مقرر طبق ماده (۹) این آیین نامه به کشتارگاه اعزام ننماید، دام مبتلا به بیماری پس از اتمام مهلت مقرر بدون پرداخت غرامت طبق ماده (۱۲) قانون سازمان با کمک نیروی انتظامی به کشتارگاه منتقل وکشتار خواهد شد.
تبصره - در صورت تکرار تخلف در اعزام به موقع دام مبتلا به بیماری به کشتارگاه برای دومین بار وفق ماده (۶) قانون سازمان، صاحب دام مبتلا به بیماری تحت پیگرد قانونی قرار خواهد گرفت و درصورت تکرار تخلف اقدام لازم از طریق مراجع قضایی صورت خواهد گرفت.
فصل هفتم - ضوابط بهداشتی و قرنطینهای
ماده ۲۳- صاحب دامداری یا نماینده او موظف است در مورد نظافت و وضعیت بهداشتی و مدیریت دامداری دستورات مامورین ریشه کنی را رعایت و همچنین نسبت به رفع معایب ونواقص دامداری از نظر موقعیت ومحل استقرار ساختمان در مدت تعیین شده اقدام نماید.
ماده ۲۴- صاحب گله یا گاوداری موظف است به محض مشاهده سقط جنین دربین دامها مراتب را به واحد ریشه کنی محل اطلاع دهد تا مامورین مربوط نسبت به برداشت نمونه های لازم جهت آزمایش وانجام عملیات بهداشتی اقدام نمایند.
ماده ۲۵- صاحبان و متصدیان دامداری مکلفند، محل گاوداری یا گله و وسائل مخصوص حمل ونقل دامهای مبتلا به بیماری، جهت اعزام به کشتارگاه را براساس دستورات بهداشتی مامورین ریشه کنی به طور منظم ضد عفونی نمایند.
تبصره - صاحبان ومتصدیان وسایل حمل ونقل دام نیز تابع ضوابط بهداشتی مندرج دردستورالعمل ماده فوق میباشند.
ماده ۲۶- صاحب گاوداری یا گله عاری از بیماری مجاز به وارد نمودن دام جدید به محل دامداری بدون گواهی عاری بودن از بیماری نمیباشد.
ماده ۲۷- انتقال دام مبتلا به بیماری از منطقه ریشه کنی به منطقه دیگر، به استثنای کشتارگاههای استان و یا محل موقتی که با نظر واحد ریشه کنی معین میشود، ممنوع است.
تبصره ۱- انتخاب یا تایید محل موقت برای نگهداری دامهای بیماروتعیین مهلت مزبور با واحد ریشه کنی محل خواهد بود.
تبصره ۲- درموارد اضطرار انتقال دامهای راکتور به کشتارگاههای سایراستانها منحصراً با مجوز سازمان و رعایت اصول بهداشتی مجاز خواهد بود.
ماده ۲۸- صاحب گاوداری یا گله آلوده (دارای موارد مشکوک ویا مبتلا به بیماری) تا زمان آزمایش نوبت بعدی و روشن شدن وضعیت سلامت گاوداری یا گله خود، مجاز به ورود و خروج دام به محل دامداری خود نمیباشد.
ماده ۲۹ - چنانچه صاحب گاوداری یا گله، شرایط مقرر در مواد (۲۳) تا(۲۸) این آییننامه را رعایت ننماید، برابر ماده (۶) قانون سازمان، تحت پیگرد قانونی قرار خواهد گرفت.
ماده ۳۰- منطقه پاک از بیماری ونحوه انتقال دام عاری از بیماری به دامداریهای سالم تابع ضوابطی خواهد بود که ازطرف سازمان برای حفظ شرایط ریشه کنی منطقه تهیه و به مورد اجراگذاشته خواهد شد.
ماده ۳۱- پس از اعلام پاک شدن منطقه ریشه کنی از بیماری، خرید وفروش و حمل ونقل دام در داخل منطقه و هرگونه خروج دام از منطقه مزبور با کسب مجوزهای مربوط بلامانع میباشد.
فصل هشتم - صدور گواهی بهداشتی
ماده ۳۲ - پس ازانجام هر آزمایش واخراج گاوهای مبتلا به بروسلوز و اجرای عملیات ضد عفونی گواهی نامه وضعیت بهداشتی که مدت اعتبار آن حداکثر یک ماه خواهد بود به گاوداری داده میشود.
ماده ۳۳ - اگر نتیجه دو آزمایش متوالی بعدی منفی باشد دراین صورت گواهی نامه بهداشتی که مدت اعتبار آن چهار ماه خواهد بود به گاوداری داده میشود.
ماده ۳۴- درگاوداریهایی که دارای گواهی نامه چهار ماهه باشند آزمایش مجدد پس از چهار ماه به عمل خواهد آمد و درصورت منفی بودن نتیجه آزمایش اخیر، گواهی نامه بهداشتی که اعتبار آن شش ماه خواهد بود به گاوداری داده میشود.
ماده ۳۵- گاوداریهایی که دارای گواهی نامه بهداشتی شش ماهه باشند تا موقعی که منطقه ریشه کنی پاک از بروسلوز اعلام نگردیده است، آزمایش هرشش ماه یک بار انجام و درصورت منفی بودن نتیجه آزمایش، گواهی نامه مزبور تجدید خواهد شد.
ماده ۳۶ - چنانچه کلیه دامهای یک منطقه تحت پوشش طرح مبارزه با بروسلوز اعم از گاو و گوسفند و بز مدت حداقل دو سال از بیماری پاک باشند گواهی نامه بهداشتی که مدت اعتبار آن یک سال است به گاوداری داده میشود. در این قبیل گاوداریها آزمایشات هرسال یک بار تکرار میشود.
ماده ۳۷- چنانچه نتیجه آزمایشات از قبیل خون، شیر، جنین در گاوداریهای یاد شده مثبت باشد گواهی نامههای صادرشده ازدرجه اعتبارساقط میشود و مفاد مندرج در مواد (۳۲) تا (۳۶) این آییننامه مجدداً در این قبیل گاوداریها اجرا خواهد شد.
ماده ۳۸- چنانچه درآزمایش مجدد که ازگاوداریهای فوق الذکر به عمل میآید موارد مشکوک مشاهده شود گاوهای مشکوک درمحل جداگانهای به طورمجزا نگهداری وپس از مدتی که از سه هفته کمتر و ازچهار هفته بیشتر نباشد مجدداً مورد آزمایش قرار میگیرند و درصورتی که نتیجه این آزمایش منفی باشد گواهی نامه مربوط براساس وضعیت قبل صادر خواهد شد.
ماده ۳۹- درگاوداریهایی که گاوهای بالغ و سالم آنها بر ضد بروسلوز مایه کوبی میشوند در صورتی گواهی نامه بهداشتی تسلیم خواهد شد که کلیه گاوهای موجود در گاوداری برضد بروسلوز مایه کوبی شده و حداقل سه ماه از آخرین مایه کوبی، سقط جنین ناشی از بروسلوز در بین گاوها مشاهده نشود. در این قبیل گاوداریها آزمایشات لازم بعد از مدت زمان مقرر و طبق دستورالعملهای مربوط که از طرف سازمان تعیین خواهد شد انجام میگیرد و گواهی نامه بهداشتی طبق مواد (۳۲) تا (۳۶) این آییننامه برای این قبیل دامداریها صادر خواهد شد.
ماده ۴۰- در مورد گلههای صنعتی وساکن برابر روشهایی که در مورد گاوداریها عمل میشود گواهی نامه مشابه صادر خواهد شد.
فصل نهم - مزایای تشویقی برای صاحبان گاوداریهای عاری از بیماری
ماده ۴۱- دامدارانی که طبق گواهی سازمان در اجرای برنامه ریشه کنی بیماری همکاری و کمکهای موثر نمایند از اولویتها و امتیازات زیر برخوردار خواهند شد.
الف - معرفی واحدهای عاری از بیماری به تعاونیها و اتحادیههای دامداری و سایر مراجع ذی ربط.
ب - برخورداری از امتیاز شرکت در جشنوارهها و مسابقات.
ج - تسهیل در رهیابی به بازارهای ملی، منطقهای و بینالمللی.
د- برخورداری از امتیاز انتخاب گاوهای مولد اسپرم و جنین در مراکز اصلاح نژادی.
ه- - برخورداری از تسهیلات بانکی.
و - برخورداری از مزایای بیمه و تخفیف ویژه تعرفههای بیمه دام.
فصل دهم - مقررات متفرقه
ماده ۴۲- سازمان از ادامه کار گاوداریهایی که فاقد شرایط بهداشتی و فنی بوده و موجب اختلال در برنامه ریشه کنی بیماری گردند بر اساس قانون سازمان و با همکاری نیروهای انتظامی جلوگیری خواهد کرد. نیروی انتظامی با توجه به ماده (۱۲) قانون مکلف بههمکاری با سازمان خواهد بود.
ماده ۴۳ - متصدیان گاوداریهایی که معایب و نواقص آنها قابل اصلاح باشد موظفند ظرف مهلت مقرر از طرف سازمان، نسبت به رفع نواقص و معایب اقدام نمایند. دامداریهایی که قابل اصلاح و مرمت نباشند باید طبق نظر سازمان در همان مکان و یا محل مناسب دیگر مطابق با شرایط و ضوابط بهداشتی نوسازی نمایند. دولت موظف است تسهیلات کم بهره بانکی جهت بهسازی و نوسازی این قبیل گاوداریها را در صورت رعایت ضوابط بهداشتی و قرنطینه ای سازمان تامین نماید.
ماده ۴۴- دستورالعملهای لازم جهت اجرای این آییننامه توسط سازمان تدوین و به مورد اجرا گذاشته خواهد شد.
معاون اول رئیس جمهور - محمد رضا عارف