آییننامه اجرایی قانون موسسات حمل و نقل و تعمیرگاهها و گاراژهای عمومی مصوب ۱۳۴۶/۰۴/۲۴
هیات وزیران در جلسه مورخ ۲۴/۴/۴۶ بنا به پیشنهاد شماره ۷۲۳۸/۷ن -۴/۳/۴۶ وزارت کشور آیین نامه اجرایی قانون موسسات حمل و نقل و تعمیرگاهها و گاراژههای عمومی را مشتمل بر ده فصل و ۸۴ ماده به شرح پیوست تصویب نمودند.
وزیر مشاور- دکتر محمود کشفیان
آیین نامه اجرایی قانون موسسات حمل و نقل و تعمیرگاهها و گاراژهای عمومی
فصل اول - مقررات عمومی
ماده ۱(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۲/۲۸)- تاسیس بنگاههای مسافربری و باربری یا نمایندگی و یا دفاتر آنها و بارکش شهری و تعمیرگاه ثابت و سیار و اتو شوئی و توقفگاه و گاراژهای عمومی و مغازه برای کرایه دادن اتومبیل و آموزشگاه رانندگی منوط به تحصیل پروانه است که در تهران از شهربانی کل کشور و در شهرستانها از شهربانی های مرکز استان یا شهرستان اخذ میشود و هر یک از بنگاههای مذکور باید دارای مدیر مسئول باشند. موسس بنگاه میتواند در صورت واجد بودن شرایط خود مدیرمسئول نیز باشد.
برای مدیر مسئول بنگاه باید یک نفر به عنوان قائم مقام بشهربانی کل کشور معرفی شودکه واجد شرایط مربوط بمدیر مسئول باشد.
ماده ۲(اصلاحی ۱۳۵۲/۰۳/۱۲)- مدیرمسئول بنگاه باید دارای شرایط زیر باشد:
الف - نداشتن محکومیت کیفری موثر که مستلزم محرومیت از بعض یا تمام حقوق اجتماعی باشد.
ب - دارا بودن ۲۵ سال تمام برای کسانی که از تاریخ تصویب این اصلاحیه مبادرت به تاسیس موسسه حمل و نقل مینمایند.
پ - داشتن سواد خواندن و نوشتن فارسی باندازه رفع احتیاج.
کسانی که قبل از تصویب این آیین نامه اقدام بتامین هر یک از بنگاهای مذکور در ماده ۱ نموده باشند از شرط این بند معافند.
هیچکس نمیتواند مدیرمسئول یا قائم مقام بیش ازیک بنگاه باشد، مدیرمسئول یا قائم مقام اوباید درساعات کاربنگاه دربنگاه حاضر باشد.
ماده ۳(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۲/۲۸)- مشخصات مدیرمسئول بنگاه و قائم مقام بپیوست مدارک زیر باید بشهربانی تسلیم شود.
الف - رونوشت مصدق شناسنامه یکبرگ
ب - عکس ۴×۶ شش قطعه
پ - گواهی حسن پیشینه موضوع بند الف ماده ۲ این آیین نامه.
ماده ۴(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۲/۲۸)- شهربانی با بررسی مدارک مذکور درماده ۳ وبازدیدمحل واحراز وجود شرایط مندرج دراین آیین نامه ظرف پانزده روز پس از جلب موافقت شهرداری باید اقدام به صدور پروانه کسب برای موسس وکارت شناسائی برای مدیر مسئول و قائم مقام او بنماید. ودرغیراین صورت با ذکر علل عدم صدورپروانه وکارت مراتب را به درخواست کننده اعلام خواهد نمود.
ماده ۵(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۲/۲۸)- پروانه کسب موسس وکارت شناسائی مدیرمسئول و قائم مقام اوباید همیشه دردفتربنگاه ودرمعرض دیدعموم نصب گردد، پروانه کسب وکارت شناسائی پس ازصدور درانقضای یک سال باید تمدید شود.
ماده ۶(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۲/۲۸)- مسئولیت امور بنگاه از نظر مقررات این آیین نامه به عهده مدیر مسئول است ودرغیاب او با قائم مقام مدیرمسئول است.
ماده ۷- مدیر مسئول مکلف است صورت اسامی کلیه کارکنان بنگاه را در بدو اشتغال به کار بشهربانی محل تسلیم نماید و هرگونه تغییر و تبدیلی را که در مورد کارکنان و وضع داخلی بنگاه ایجاد میشود ظرف ۴۸ ساعت باداره مذکور اعلام دارد.
ماده ۷(الحاقی ۱۳۵۲/۰۳/۱۲)- مکرر- مدیران مسئول موسسات حمل و نقل باید نام و ساعت ورود وخروج رانندگان وسائط نقلیه و مبداء و مقصد و شماره وسیله نقلیه را در دفتر مخصوص ثبت نمایند.
ماده ۸- مدیر مسئول مکلف است نرخ های دولتی و شهرداری را رعایت نماید و در معرض دید مشتریان قرار دهد.
ماده ۹- نگاهداری بنزین و سایر مواد محترقه و منفجره در انبارها و محوطه بنگاه ها خواه برای مصرف اتومبیلها و خواه جهت حمل آنها ممنوع است مگر با رعایت اصول فنی و ایمنی که احتمال خطر در بین نباشد.
ماده ۱۰ (اصلاحی ۱۳۵۲/۰۳/۱۲)- کلیه موسسات حمل و نقل باید دارای آب لوله کشی وبرق توالت، روشوئی، حمام، آب سرد کن،تلفن، خوابگاه برای استفاده رانندگان چاه فاضل آب و دستگاههای اطفاء حریق و اطاق دفتر مناسب با کار موسسه باشند.
ماده ۱۱- محوطه و کف انبارها و اطاقها و سایر قسمت های بنگاه باید با مصالح ساختمانی از قبیل آسفالت - بتون - موزائیک و سنگ و نظائر آن فرش شود. و رعایت اصول بهداشت و نظافت در هر موقع بشود.
تبصره (الحاقی ۱۳۴۹/۰۳/۰۲)- شهربانی میتواند با توجه باحتیاجات محل و اشکالاتی که در راه انجام شرایط مقرر در این آیین نامه وجود دارد بنگاهها را تا رفع اشکالات موجود و حداکثر تا سه سال از انجام بعضی از این شرایط معاف دارد.
فصل دوم - بنگاههای مسافربری
ماده ۱۲- اجازه تاسیس بنگاه مسافربری با اتوبوس در تهران مشروط بداشتن پنج دستگاه اتوبوس ملکی است. مدل این اتوبوسها نباید بیش از پنج سال از مدل سال عقب تر باشد.
بنگاه های مسافربری تهران که در تاریخ تصویب این آیین نامه کمتر از دهسال سابقه کار دارند با داشتن سه دستگاه اتوبوس ملکی و آنهائیکه بیش از دهسال سابقه کار دارند با داشتن دو دستگاه اتوبوس ملکی میتوانند به کار خود ادامه دهند مشروط به اینکه مدل اتوبوسهای آنها بیش از پنجسال از مدل سال عقب نباشد.
ماده ۱۳- از تاریخ تصویب این آیین نامه صدور پروانه تاسیس بنگاه مسافربری با اتوبوس در شهرستانها منوط بداشتن سه دستگاه اتوبوس است که مدل این اتوبوس ها نباید بیش از پنج سال از مدل سال عقب باشد، بنگاه های مسافربری شهرستانها که در تاریخ تصویب این آیین نامه کمتر از ده سال سابقه کار دارند با داشتن دو دستگاه اتوبوس ملکی و آنهائیکه بیش از دهسال سابقه کار دارند با داشتن یکدستگاه اتوبوس ملکی میتوانند به کار خود ادامه دهند به شرط آنکه مدل این اتوبوس ها بیش از پنج سال از مدل سال عقب نباشد.
ماده ۱۴(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۲/۲۸)- هر بنگاه مسافربری با اتوبوس باید محوطه ای به مساحت لااقل پانصد مترمربع که حداقل سیصد متر مربع آن به عنوان محوطه آزاد برای توقف و حرکت اتوبوس ها اختصاص یابد در اختیار داشته باشد. مراد از محوطه آزاد محدوده ایست که اتوبوس ها در آن توقف و حرکت مینمایند. راهروها و حیاط خلوت جزء محوله آزاد محسوب نیست.
هرگاه به تشخیص شهربانی سیصد مترمربع مذکور کافی نباشد باید توقفگاه مناسب دیگری نیزبرای توقف اتوبوس ها در اختیار داشته باشد و انجام کارهای تعمیراتی و فنی و شستشوی ماشینها ونظائر آن در محدوده بنگاه مسافربری ممنوع است.
ماده ۱۵- بنگاه مسافربری با اتوبوس باید دارای اطاق انتظار و انبار توشه مسافرین باشد.
ماده ۱۶- تعیین ظرفیت اتوبوسهای مسافربری و همچنین تعیین نوع و فاصله صندلیها و ارتفاع اطاق و سایر مشخصات آنها با توجه بدرجه بندی اتومبیلها طبق آیین نامه ای خواهد بود که از طرف شهربانی کل کشور پیشنهاد و به تصویب وزیر کشور برسد.
ماده ۱۷- حرکت اتوبوس های مسافربری بدون داشتن برگ معاینه ممنوع است و شهربانی میتواند از حرکت این قبیل اتوبوس ها جلوگیری نماید.
مدیران موسسات مسافربری و سایر اشخاصی که با اتوبوس مسافر میبرند مکلفند در مواعدی که شهربانی اعلام میکند اتوبوس ها را برای معاینه ارائه کنند و برگ معاینه دریافت دارند.
الصاق برگ معاینه بشیشه جلو اتوبوسهای مسافربری الزامی است.
ماده ۱۸- نام هر بنگاه مسافربری باید روی بدنه اتوبوس در محل هائی که شهربانی کل کشور تعیین میکند نوشته شود.
ماده ۱۹- حمل مواد محترقه و منفجره و جنازه و احشام و مواد و اشیائی که مخل آسایش مسافرین یا منافی نظافت و بهداشت عمومی باشد به وسیله اتوبوس مسافربری ممنوع است.
ماده ۲۰- بنگاه های مسافربری نباید از معابر عمومی به عنوان محل مسافرگیری و حمل بار استفاده نمایند.
ماده ۲۱- حمل بار غیر از توشه مسافرین به وسیله اتوبوس مسافربری ممنوع است.
ماده ۲۲- نصب برچسب با قید شماره بلیط مسافرت به هر یک از قطعات توشه مسافر الزامی است
ماده ۲۳- رانندگی اتوبوس بیش از ده ساعت در یک شبانه روز برای هر راننده ممنوع است.
مدیران مسئول بنگاه ها موظفند برای مسافرت هائی که مستلزم بیش از ده ساعت رانندگی با سرعت مجاز د یک شبانه روز است راننده کمکی پیش بینی نمایند.
ماده ۲۴- مدیر بنگاه مسافربری با اتوبوس موظف است برای رانندگان و کمک رانندگان و شاگرد رانندگان لباس یک شکل خدمت تهیه نماید.
ماده ۲۵- مدیران بنگاه های مسافربری با اتوبوس موظفند هرگاه اتوبوسی در بین راه بهر علتی از کار بازماند در اسرع اوقات و بدون ایجاد هزینه اضافی برای مسافرین وسیله ادامه مسافرت آنها را فراهم نمایند.
ماده ۲۶- بنگاههای مسافربری با اتوبوس موظفند بمسافرین بلیت تسلیم نمایند. در بلیت مسافرت باید نام بنگاه - شماره بلیت - مبدا - مقصد - درجه اتوبوس - شماره و ردیف صندلی - مبلغ کرایه - ساعت حرکت و شماره برچسب توشه صاحب بلیط قید شود.
تبصره (الحاقی ۱۳۵۳/۱۱/۱۲)- مدیر مسئول بنگاه مکلف است برای مسافران بین راه به تعداد لازم بلیط سفید ممهور به مهر بنگاه در اختیار راننده قرار دهد. رانندگان اتوبوس و مینی بوس موظفند طبق مفاد این ماده برای مسافران بین راه بلیط صادر و تسلیم نمایند.
ماده ۲۷- مدیر مسئول بنگاه مکلف است مسافرین خود را به ترتیبی که وزارت کشور مقرر میدارد بیمه نماید حرکت وسائل نقلیه بدون بیمه نامه ممنوع است و شهربانی از ادامه کار این قبیل وسائل نقلیه جلوگیری خواهد نمود.
ماده ۲۸- بنگاههای مسافربری با اتوبوس موظفند هرگاه مسافری تا موقع حرکت اتوبوس انصراف خود را از مسافرت اعلام نماید مبلغ پرداخت شده بابت بلیت مسافرت را با کسر ده درصد مبلغ کرایه بمسافر مسترد دارند مگر در صورتی مسافر تقاضای تمدید بلیت مسافرت را بنماید که در این صورت بلیت بدون دریافت مبلغ اضافه تمدید خواهد شد. چنانچه مسافر پس از حرکت اتوبوس مراجعه نماید بهای بلیط با کسر پنجاه درصد (۵۰%) بمسافر مسترد خواهد گردید.
بنگاه های مسافربری موظفند مفاد این ماده را در پشت بلیت های مسافرت درج نمایند.
ماده ۲۹- کسانی که بخواهند در تهران یا شهرستانها بنگاه مسافربری یا سواری یا استیشن تاسیس نمایند باید لااقل دارای پنج دستگاه اتومبیل ملکی باشند و مدل این اتومبیلها نباید بیش از پنج سال از مدل سال عقب باشد.
بنگاههای مذکور باید برای توقف اتومبیلهای خود به تشخیص شهربانی توقفگاهی متناسب با تعداد اتومبیل- های خود در اختیار داشته باشند.
ماده ۳۰(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۲/۲۸)- مقرراد مواد۱۴- ۱۹-۲۰-۲۱-۲۲-۲۵-۲۶-۲۷-۲۸ آیین نامه شامل بنگاههای مسافربری با سواری و استیشن نیز خواهد بود.
ماده ۳۱- بنگاههای مسافربری موظفند در وقت مقرر که در بلیت قید شده مسافرین را حرکت دهند.
ماده ۳۲- رانندگان بنگاههای مسافربری مکلفند هر سه ماه یکمرتبه از مرجعی که شهربانی تعیین نماید گواهی عدم ابتلاء به بیماری هائی که منافی با ایمنی رانندگی است اخذ و ارائه نمایند و همچنین کمک رانندگان و شاگرد رانندگان مکلفند هر شش ماه گواهی تندرستی دریافت و ارائه دهند.
مدیران بنگاههای مسافربری با اتوبوس باید از به کار گماردن کسانی که فاقد گواهی تندرستی بوضع این ماده باشند خودداری نمایند.
ماده ۳۳- دارندگان پروانه بنگاه های مسافربری میتوانند در هریک از نقاط کشور که لازم بدانند با رعایت مقررات انتظامی و سایر مقررات محل برای بنگاه خود نمایندگی تاسیس کنند. تاسیس نمایندگی بنگاه مسافربری برای سایر اشخاص منوط باین است که مدیر نمایندگی دارای شرایط مذکور در ماده ۲ این آیین نامه بوده و علاوه بر مدارک مندرج در ماده ۳ موافقت نامه دارنده پروانه بنگاه مربوط را ضمیمه درخواست خود نمایند و از شهربانی محل پروانه تحصیل کنند.
ماده ۳۴- نمایندگیها باید در حدود امکانات محلی دارای اطاق دفتر برای فروش بلیط و اطاق انتظار و تلفن و برق و آب و توالت و روشوئی و وسائل اطفاء حریق و ایمنی باشند.
ماده ۳۵- نمایندگیها در تهران و مراکز استانها و شهرستانهای درجه یک باید محوطه آزاد اسفالتهای با مسافت حداقل سیصد مترمربع جهت پیاده و سوار کردن مسافرین داشته باشند وسعت این محوطه در نمایندگی سایر شهرها نباید ازیکصد و پنجاه متر مربع کمتر باشد.
فصل سوم - بنگاههای باربری
ماده ۳۶- بنگاه های باربری که در تهران تاسیس میشوند باید حداقل دارای پنج دستگاه کامیون ملکی باشند که ظرفیت هریک از آنها کمتر از چهار تن نباشد بنگاههائی که در تاریخ تصویب این آیین نامه تا دهسال سابقه کار دارند با داشتن دو دستگاه کامیون ملکی هر یک بظرفیت حداقل چهار تن میتوانند به کار خود ادامه دهند.
داشتن کامیون ملکی برای بنگاه هائی که بیش از ده سال سابقه کار دارند الزامی نیست.
ماده ۳۷- تعیین تعداد کامیونهای ملکی لازم برای بنگاه باربری در شهرستانها با شهربانی کل کشور خواهد بود که در هر حال از تعداد مقرر در ماده قبل بیشتر نخواهد بود.
ماده ۳۸- بنگاه های باربری باید محوطه متناسب با تعداد کامیونهای خود در اختیار داشته باشند. شهربانی کل کشور میتواند در شهرهائی که مقتضی بداند حداقل مساحت محوطه لازم را تعیین و اعلام نماید.
ماده ۳۹- محوطه بارگیری کامیونها باید در حدود امکانات محلی دارای دفتر - انبارهای مسقف - وسائل آتش نشانی و ایمنی - وسائل بارگیری و تخلیه بار و دارای چاه فاضلاب و توالت و روشوئی باشد.
ماده ۴۰- بارگیری و بار اندازی در معابر عمومی و پیادهروها ممنوع است.
ماده ۴۱- حمل مواد محترقه یا منفجره با تامین وسائل ایمنی منوط باجازه شهربانی مبدا حمل است.
ماده ۴۲- رانندگان وسائل نقلیه باری باید هر سه ماه یکبار برای معاینه فنی وسیله نقلیه خود بشهربانی مراجعه و برگ معاینه دریافت نمایند. برگ معاینه باید به شیشه جلو وسیله نقلیه باری الصاق شود. رانندگی وسائل نقلیه ای که برگ معاینه نداشته باشد ممنوع است.
ماده ۴۳- تحویل کالا از طرف بنگاه باربری به راننده و بالعکس باید طبق بارنامه ای انجام گیرد که برطبق مقررات مربوط به صدور برنامه تنظیم و صادر شده باشد.
ماده ۴۴- بنگاه های باربری مکلفند در موعد مقرر کالا را بمقصد برسانند.
ماده ۴۵- در کامیونهای حامل اغنام و احشام منحصر سوار کردن محافظ روی کامیون بلامانع است.
ماده ۴۶- مقررات مواد ۳۲ و ۳۳ این آیین نامه باستثناء داشتن اطاق انتظار در مورد بنگاه های باربری و نمایندگی آنها باید اجرا شود.
ماده ۴۷- نمایندگیها باید دارای محوطه اسفالته ای با مساحت مناسب برای بارگیری و باراندازی و وسایل مخصوص حمل بارهای سنگین و سکو در اختیار داشته باشند.
ماده ۴۸- دارندگان پروانه بنگاههای باربری میتوانند برحسب احتیاج دفتر صدور بارنامه دائر نمایند.
ماده ۴۹- بنگاههای بارکش شهری که در تهران تاسیس میشوند بایستی حداقل دو دستگاه کامیون دو تن ویا پنج دستگاه وانت یک تنی ملکی داشته باشند ولی بنگاههای بارکش شهری تهران که در تاریخ تصویب این آیین نامه اشتغال به کار دارند میتوانند با داشتن دو دستگاه کامیون دو تنی ویا سه دستگاه وانت یک تنی ملکی به کار خود ادامه دهند.
ماده ۵۰- بنگاههای بارکش شهری در شهرستان ها تاسیس میشوند باید حداقل یکدستگاه کامیون دو تنی یا دو دستگاه وانت یک تنی ملکی داشته باشند.
بنگاههای بارکش شهری شهرستان ها که در تاریخ تصویب این آیین نامه اشتغال به کار دارند میتوانند با داشتن یکدستگاه وانت یک تنی ملکی به کار خود ادامه دهند.
ماده ۵۱- بنگاههای بارکش شهری باید توقفگاه متناسب با تعداد بارکشهای خود در اختیار داشته باشند.
فصل چهارم - اتوشوئی
ماده ۵۲- اتوشوئی محلی است که در آن شستشو و تنظیف اتومبیل و تعویض روغن و روغنکاری انجام میگیرد.
ماده ۵۳- هر اتوشوئی باید مجهز بوسائیل شستشو و کمپرسور و فاضلاب و محل سرپوشیده برای شستشو باشد که بدنه و کف آن با کاشی یا مصالح دیگر ساختمانی غیر از قابل نفوذ آب و قابل تنظیف پوشیده شود و مجموع مساحت اتوشوئی باید حداقل در حدود سیصد مترمربع باشد.
ماده ۵۴- مدیر هر اتوشوئی مکلف است بمحض تحویل گرفتن اتومبیل رسید حاکی از مشخصات آن و ساعت و روز تحویل بآورنده بدهد.
ماده ۵۵(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۲/۲۸)- مدیر اتوشوئی مسئول حفظ وسائل نقلیه ای است که جهت شستشو آورده میشود. ایجاد هر نوع کارگاه تعمیرات و انجام تعمیرات در اتوشوئی ممنوع است.
فصل پنجم - تعمیرگاه (اتوسرویس)
ماده ۵۶- تعمیر گاه محلی است که در آن معایب و نواقص وسائل نقلیه موتوری تشخیص و مرتفع میگردد و علاوه بر آن مجاز است شستشوی وسائل نقلیه موتوری و تعویض روغن و روغنکاری را نیز انجام دهد.
ماده ۵۷- تعمیرگاه باید دارای مساحتی حداقل در حدود ۵۰۰ مترمربع و دارای واحدهای مکانیکی الکتریکی - گلگیرسازی و نقاشی باشد - سایر مشخصات و وسائل و تجهیزات لازم برای شستشو و تعمیرات وسائل نقلیه از طرف شهربانی کل کشور تعیین خواهد شد.
ماده ۵۸- محل هر گونه عملیات تعمیر اتومبیل و گلگیرسازی اعم از اینکه زیرزمین یا روی زمین باشد باید مطابق اصول فنی با پوشش مخصوصی که از انتشار صدا بخارج از محل گلگیرسازی جلوگیری نماید ساخته شود. تعمیرگاههای مجازیکه قبل از تصویب این آیین نامه تاسیس شده اند باید ظرف مدت شش ماه محل گلگیرسازی خود را مطابق دستور فوق مجهز سازند والا از ادامه کار گلگیرسازی آنها جلوگیری به عمل خواهد آمد و بهر صورت نحوه کاریکه موسسات مووضع این آیین نامه باید طوری باشد که برای همسایگان ایجاد مزاحمت ننماید والا نسبت به تعطیل کار موسسات مزبور طبق بند ۲۰ ماده ۵۵ قانون اصلاح پاره ای از مواد و الحاق مواد جدید بقانون شهرداری اقدام خواهد شد.
ماده ۵۹ - تعمیرگاههای مجازی که قبل از تصویب این آیین نامه تاسیس شده اند با داشتن محوطه اسفالته و جایگاه شستشوی پوشیده شده از کاشی یا سایر مصالح مشابه برای حداقل یک اتومبیل ویک چال ویک ریل برای زیرشوئی ویک دستگاه جک بالارونده میتوانند به کار خود ادامه دهند.
ماده ۶۰ - تعمیرگاه سیار واحد فنی متحرکی است که هنگام ضرورت در رفع سیاست و نواقص وسائل نقلیه موتوری اقدام مینماید و باید دارای دفتر ثابت بوده و پروانه لازم از شهربانی تحصیل نماید.
ماده ۶۱ - مدیران مسئول تعمیرگاهها و کارگاههای رنک کاری اتومبیل در مواقع تغییر رنک تمام یا قسمتی از وسائط نقلیه مکلفند ظرف ۴۸ ساعت مراتب را با ذکر مشخصات کامل وسیله نقلیه بشهربانی محل اطلاع دهند.
فصل ششم - توقفگاه (پارکینگ)
ماده ۶۲(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۲/۲۸)- توقفگاه محلی است که منحصراً اختصاص بتوقف وسائل نقلیه کوچک و اتومبیلهای سواری - استیشن - وانت در تمام ساعات شبانه روز دارد و باید حداقل گنجایش ۱۵ دستگاه اتومبیل را داشته باشد.
محوطه توقفگاه باید اسفالته و دارای روشنائی کافی و محل ورود و خروج اتومبیلها بعرض لااقل سه متر باشد. برای توقفگاههائی که پس از تصویب این آیین نامه تاسیس خواهند شد محل ورود و خروج جداگانه بعرض هریک حداقل سه متر ضروری است. محوطه توقفگاه باید برابر اصول فنی که از طرف شهربانی تعیین میشود خط کشی و علامتگذاری شود.
مدیر مسئول توقفگاه باید حداقل دارای گواهینامه پایه دوم شخصی باشد یا راننده ای را که دارای گواهینامه پایه دوم شخصی باشد برای جا بجا کردن اتومبیلها در داخل توقفگاه استخدام نماید.
ماده ۶۳- توقفگاه مجاز به تعمیر و شستشوی وسائل نقلیه و حمل و نقل مسافر و بار نمیباشد.
ماده ۶۴- برای توقفگاه هائی که در سطح زمین نباشند داشتن راهرو شیب دار الزامی است.
فصل هفتم - گاراژ عمومی
ماده ۶۵- گاراژ عمومی محلی است که در مناطق تعیین شده از طرف شهربانی کل کشور در هر شهر برای توقف انواع وسائل نقلیه موتوری ایجاد میشود.
ماده ۶۶- محوطه گاراژ عمومی باید محصور و اسفالته بوده و برابر اصول فنی خط کشی و علامت گذاری شود.
ماده ۶۷- گاراژهای عمومی که از این تاریخ تاسیس میشوند باید دارای دو در هریک بعرض لااقل سه متر و یا یک در بعرض حداقل پنج متر برای ورود و خروج وسائل نقلیه باشند.
فصل هشتم - مقررات مربوط به کرایه دادن اتومبیل
ماده ۶۸- اشخاصی که بخواهند برای کرایه دادن اتومبیل بنگاه تاسیس نمایند باید لااقل سه دستگاه اتومبیل سواری ملکی داشته باشند. مدل اتومبیلهای این بنگاهها در هیچ موقع نباید ییش از چهار سال از مدل سال عقب باشد. بنگاههای مذکور میتوانند اتومبیلها را با راننده یا بدون راننده کرایه دهند.
ماده ۶۹- صاحبان بنگاههای کرایه اتومبیل ملزمند اتومبیلهای بنگاه را در توقفگاهها متوقف سازند.
ماده ۷۰- اتومبیل های این قبیل بنگاهها باید ماهیانه مورد معاینه کاردان فنی شهربانی قرار گیرد و مدیر بنگاه حق ندارد اتومبیلهای فاقد کارت معاینه معتبر را در اختیار اشخاص بگذارد یا مورد استفاده قرار دهند:
ماده ۷۱- بنگاه باید دارای دفتری باشد که مشخصات وسائل نقلیه و ساعات خروج و ورود اتومبیلها و نام و نشان کامل استفاده کنند گان و در صورتی که اتومبیل با راننده کرایه داده شده باشد نام و نشان راننده هنگام تحویل و تحول وسیله نقلیه در آن ثبت شود.
ماده ۷۲- تعلیم رانندگی با این قبیل وسائل نقلیه ممنوع است.
ماده ۷۳- مدیران بنگاههای مذکور باید تعرفه رسمی کرایه را بزبانهای فارسی - انگلیسی و فرانسه چاپ و در معرض دید مشتریان قرار دهند.
ماده ۷۴- مدیران بنگاههای کرایه اتومبیل مکلفند رانندگانی را به کار گمارند که دارای گواهینامه پایه دوم همگانی باشند.
ماده ۷۵- موسساتی از قبیل هتلها - متلها و موسسات جهانگردی که بخواهند اتومبیلهای مخصوصی برای استفاده مشتریان خود در اختیار داشته باشند باید مقررات این فصل را به استثنای شرط داشتن سه دستگاه اتومبیل ملکی رعایت نمایند.
فصل نهم - آموزشگاههای رانندگی
ماده ۷۶ (اصلاحی ۱۳۵۰/۱۰/۰۴)- آموزشگاههای تعلیم رانندگی بدو درجه تقسیم میشوند:
الف - آموزشگاه تعلیم رانندگی درجه یک که بکلیه متقاضیان اخذ گواهینامه از هر درجه تعلیم میدهد و بایستی دارای تاسیسات و تجهیزات زیر باشد.
۱- کلاس آموزش مجهز بوسائل مخصوص آموزش و دستگاههای الکترونیکی تعلیم رانندگی (درایو نیک سیمو لیتر) که در تهران و شمیران و شهر ری از واحدهای ۳۶ نفره در مراکز استانها و شهرستانها از واحدهای ۱۰ نفره استفاده خواهد شد.
در این کلاسها نبایستی بیش از ۳۶ نفر کار آموز شرکت نماید.
۲ - کلاس فنی با تجهیزات فنی کافی که از طرف شهربانی مشخصات آن اعلام خواهد شد.
۳ - میدان تعلیمات رانندگی اسفالته با خط کشی و علامتگذاری و چراغهای راهنما طبق نقشه ای که از طرف شهربانی داده میشود و جمع مساحت آن با تاسیسات باید در حدود ۳۰۰۰ متر مربع باشد.
۴ - دفتر کار متناسب.
۵ - حداقل ۵ دستگاه اتومبیل سواری تعلیماتی (با ۲ کلاج و ۲ ترمز و ۲ آیینه) که مدل آن نباید بیش از پنجسال از مدل سال عقب تر باشد.
۶ - حداقل دو دستگاه کامیون یا اتوبوس تعلیماتی با ظرفیت ۵ تن که مدل آن نباید بیش از ۱۰ سال از مدل سال عقب تر باشد ولی برای شهرستانها یک دستگاه کامیون یا اتوبوس با ظرفیت مزبور کافی است.
ب - آموزشگاههای تعلیم رانندگی درجه ۲ که علاوه بر شرایط مندرج در ردیفهای ۱ و ۳ و ۴ بندالف این ماده باید حداقل در تهران ۱۵ دستگاه و در مراکز استانها ۱۰ دستگاه و در شهرستانهائیکه شهربانی درجه یک وجود دارد پنجدستگاه و درسایر نقاط سه دستگاه اتومبیل سواری تعلیماتی با مشخصات مندرج در این آییننامه داشته باشند.
تبصره۱(الحاقی ۱۳۵۰/۱۰/۰۴)- تاسیس شعب آموزشگاهها نیز تابع شرایط تاسیس آموزشگاهها خواهد بود.
تبصره ۲(الحاقی ۱۳۵۰/۱۰/۰۴)- هرگاه آموزشگاههای تعلیم رانندگی در حوزه استحفاظی ژاندارمری تاسیس گردند در این صورت مقررات بندهای ۱ و ۲ و ۳ این ماده تحت نظر شهربانی اجرا خواهد شد.
تبصره ۳ (الحاقی ۱۳۵۰/۱۰/۰۴)- آموزشگاههای موجود که دارای پروانه رسمی هستند باید ظرف یک سال از تاریخ صدور این تصویبنامه وضع خود را حسب مورد با شرایط فوق تطبیق دهند در غیر این صورت طبق مقررات از ادامه کار آنها جلوگیری خواهد شد.
ماده ۷۷- آموزشگاههای رانندگی باید تجهیزات لازم برای آموزش رانندگی و سالنی بگنجایش حداقل ۲۰ نفر برای آموزش آیین نامه و آموزش فنی موتور و قطعات منفصل انواع موتور و مقاطع آن ها و همچنین محوطه ای در حدود یکهزار مترمربع در اختیار داشته باشند.
ماده ۷۸(اصلاحی ۱۳۴۷/۱۲/۲۸)- اتومبیلهای آموزشی آموزشگاههای رانندگی بایدبرنگی باشد که از طرف شهربانی تعیین میشود.
نوشتن نام آموزشگاه در طرفین بدنه اتومبیلهای تعلیماتی و نصب تابلوی آن روی طاق این اتومبیلها و سپر عقب آنها الزامی است تابلوی روی طاق به صورت مربع مستطیل بطول یکمتر و عرض چهل سانتیمتر با زمینه زرد است که روی آن باید نام آموزشگاه با خط درشت مشکی نوشته شود. تابلوی روی سپر عقب به صورت مثلث متساوی الاضلاعی است که هر ضلع آن بطول چهل سانتیمتر و با زمینه قرمز خواهد بود و روی آن با شبرنک سفید باید نوشته شود «تحت تعلیم رانندگی».
ماده ۷۹- آموزشگاههای رانندگی موظفند قرار داد با هنرآموز را در دو نسخه تنظیم نمایند که یک نسخه آن بهنرآموز تسلیم میشود و نسخه دیگر باید در دفتر آموزشگاه نگهداری شود.
ماده ۸۰ (اصلاحی ۱۳۵۰/۰۸/۰۱)- مربیان آموزشگاههای تعلیم رانندگی باید واجد شرایط زیر باشند:
الف - برای تعلیم رانندگی پایه یک داشتن گواهینامه پایه یک و دارا بودن اطلاعات فنی لازم
ب - برای تعلیم رانندگی پایه دوم (اعم از همگانی و یاشخصی) داشتن گواهینامه پایه دوم همگانی و دارا بودن اطلاعات فنی.
ج - کذرانیدن دوره آموزش مخصوص تعلیم رانندگی طبق برنامه تنظیمی شهربانی کل کشور مادام که کلاس آموزش در محلی تشکیل نشده مربیان مشغول به کار در آن محل از این شرط معافند.
د - داشتن حداقل ۲۵ سال تمام و متاهل بودن.
ه- - عدم ابتلاء به امراض مسری نداشتن نقص عضو و یا بیماریهای منافی با ایمنی رانندگی به تشخیص و گواهی پزشکی که از طرف شهربانی معرفی میشود.
تبصره (الحاقی ۱۳۵۰/۰۸/۰۱)- شهربانی برای مربیان تعلیم رانندگی پروانه مخصوص تعلیم صادر خواهد کرد. مدت اعتبار این پروانه یک سال بوده و هرگاه مربی فاقد یکی از شرایط مذکور در بندهای الف - ب - ه- گردد. شهربانی پروانه صادره را نسبت به بقیه مدت لغو خواهد نمود. پروانه مذبور پس از انقضاء مدت معینه با توجه به شرایط فوق قابل تمدید است.
فصل دهم - مقررات جزایی
ماده ۸۱ (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۱/۲۶)- متخلفین از مواد ۱۸ - ۲۲ - ۲۶ و ۷۸ به ۲۰۰ ریال تا ۲۰۰۰ ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد.
ماده ۸۲ (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۱/۲۶)- متخلفین از مواد ۵ - ۷ - ۱۰ - ۱۱ - ۲۱ - ۲۴ - ۲۷ - ۲۸ - ۳۱ - ۳۳ - ۳۸ - ۴۱ - ۴۲ - ۴۳ - ۴۴ - ۵۱ - ۶۲ - ۶۳ - ۶۶ - ۶۸ - ۶۹ - ۷۱ و ۷۳ به ۵۰۰ ریال تا ۳۵۰۰ ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد.
ماده ۸۳ (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۱/۲۶)- متخلفین از مواد ۸ - ۹ - ۱۴ - ۱۵ - ۱۶ - ۱۷ - ۱۹ - ۲۰ - ۲۳ - ۲۵ - ۳۴ - ۳۵ - ۳۹ - ۴۰ - ۴۶ - ۴۷ - ۵۲ - ۵۴ - ۵۸ - ۶۱ - ۶۴ - ۶۷ - ۷۰ - ۷۲ - ۷۴ - ۷۷ و ۷۹ به ۱۰۰۰ ریال تا ۵۰۰۰ ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد.
ماده ۸۴- وظائفی که در این آیین نامه به عهده شهربانی محول شده در نقاطی که شهربانی تاسیس نشده باشد به عهده ژاندارمری محل خواهد بود.
(این آیین نامه در جلسه مورخ ۲۴/۴/۴۶ هیات وزیران به تصویب رسیده است).