آییننامه طبیعت گردی
هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۸۴/۰۵/۰۲ بنا به پیشنهاد مشترک وزارت جهادکشاورزی، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری موضوع نامه شماره ۴۱۱۶-۸۴۱/۱ مورخ ۱۳۸۴/۰۴/۲۱ سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آییننامه طبیعت گردی را به شرح زیر تصویب نمود:
ماده ۱ - منظور از طبیعت گردی (اکوتوریسم) عبارت است از برآوردن تمنّیات و تمایلات خردمندانه و انسانی گردشگران طبیعت در محیطی طبیعی، فرهنگی، آموزشی و غیرمصرفی و به صورت پایدار و در حد ظرفیت قابل تحمل با حداقل تاثیر منفی بر محیط طبیعی و فرهنگی تحت شرایط و ضوابطی که ضمن حفظ محیط زیست و فرهنگ بومی و ارزشهای آن، امکان رشد اقتصادی و محلی را فراهم آورد.
ماده ۲ (منسوخ ۱۳۸۵/۰۶/۱۵)- به منظور سیاستگذاری و هماهنگی در زمینه توسعه طبیعت گردی و تسهیل و هدایت فعالیتها و امور مندرج در این مقررات کمیته ملی طبیعت گردی (اکوتوریسم) مرکب از معاونین وزارت جهادکشاورزی، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و یک نفر از متخصصین مجرب طبیعت گردی کشور به پیشنهاد سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و تایید نمایندگان دو دستگاه دیگر تشکیل میشود.
ماده ۳ - وظایف کمیته ملی طبیعت گردی به شرح زیر است:
الف - تدوین سیاستهای توسعه طبیعت گردی در کشور.
ب - هماهنگی بین دستگاههای ذی ربط در امر اکوتوریسم به منظور فراهم کردن زمینه توسعه گردشگری طبیعی در کشور.
ج - معرفی مناطق و محدوده های مستعد طبیعت گردی در محیط ها و نقاط مناسب جنگلی، کوهستانی، مرتعی، بیابانی و دریایی.
د - تعیین ضوابط تاسیس مناطق نمونه طبیعت گردی.
ه- - فراهم کردن زمینه سرمایه گذاری بخش غیردولتی و جلب حمایت بخشهای دولتی و غیردولتی جهت تحقق اهداف و مقاصد مقرر در این مقررات.
و - تشویق و ترویج فرهنگ طبیعت دوستی و طبیعت گردی و اجرای برنامه های آموزشی و اطلاع رسانی در این زمینه.
ز - تصویب شرایط و دستورالعملهای تخصصی و فنی و موسسات طبیعت گردی و تایید صلاحیت و نظارت بر نحوه فعالیت آنها.
ح - حمایت و پشتیبانی از موسسات دارای مجوز فعالیت طبیعت گردی و کانونها و جوامع محلی و غیردولتی واجد صلاحیت و فعال در این زمینه.
ط - هماهنگی و نظارت و پیگیری به منظور پیشنهاد و تخصیص اعتبارات مورد نیاز اجرای برنامه های طبیعت گردی.
ی - فراهم کردن زمینه استفاده از منابع مالی موضوع ماده (۱۱) قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و توسعه طبیعت گردی.
ک - پیشنهاد ضوابط و پیگیری برنامه ریزی و طراحی جهت احیاء مناطق مستعد طبیعت گردی که در حال حاضر تخریب شده و یا به مصارف دیگری اختصاص یافته اند.
ل - اجرای سایر وظایف و اختیارات که در این مقررات برای کمیته ملی تعیین شده است.
تبصره - تصمیمات کمیته ملی طبیعت گردی به اتفاق آراء صورت میگیرد. آییننامه داخلی و زمان و نحوه تشکیل و اداره جلسات و ابلاغ تصمیمات و محل دبیرخانه و وظایف آن مطابق دستورالعملی خواهد بود که توسط کمیته ملی طبیعت گردی تهیه و به تایید روسای سازمانهای مذکور در این آییننامه میرسد.
ماده ۴ - برنامه طبیعت گردی شامل موارد زیر میشود:
الف - طبیعت گردی متمرکز که از طریق استقرار در مراکز اقامتی و مرکز بازدیدکنندگان یا بازدیدهای چندروزه صورت میگیرد.
ب - طبیعت گردی غیر متمرکز متضمن بازدیدهای کوتاه مدت با وسایل و امکانات غیرثابت میباشد.
تبصره - ایجاد هرگونه تاسیسات و امکانات اقامتگاهی و گردشگری از قبیل کمپینگ و چادر و سایر تسهیلات باید هماهنگ با شرایط محیط و خصوصیات طبیعی و فرهنگی منطقه بوده و با رعایت ضوابط و مقررات مربوط به تایید کمیته ملی گردشگری رسیده و مجوز لازم اخذ شده باشد. ایجاد تاسیسات و امکانات مذکور در مناطق چهارگانه موکول به کسب مجوز سازمان حفاظت محیط زیست میباشد.
ماده ۵ - طرحهای طبیعت گردی با رعایت ضوابط و مقررات و تایید دستگاه مربوط ممکن است در بخشهایی از مناطق زیر که دارای جاذبه های و ویژگیهای خاص طبیعت گردی باشند تهیه و پس از تصویب کمیته ملی به مرحله اجرا درآیند:
الف - منابع طبیعی ملی تحت اختیار و مدیریت سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور.
ب - مناطق چهارگانه و تالابها و مناطق شکار ممنوع تحت اختیار و مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست.
ج - مناطق دارای جاذبه های طبیعی واقع در محدوده های فرهنگی، تاریخی و باستانی تحت اختیار سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.
د - محدوده های مناسب واقع در املاک و مستثنیات قانونی اشخاص با رعایت حقوق ایشان که امکان و استعداد لازم جهت اجرای برنامه طبیعت گردی را داشته باشند.
و - سایر مناطقی که دارای جاذبه های طبیعت گردی بوده و در حال حاضر تخریب شده و یا به کاربردهای دیگری اختصاص یافته اند، پس از احیاء و یا تغییر در شیوه بهره برداری به طرح های موضوع این ماده اختصاص می یابند.
ماده ۶ - اجرای برنامه های گردشگری باید تحت نظر و راهنمایی، راهنمایان گردشگری که صلاحیت آنان به تایید سازمان میراث فرهنگی و گردشگری میرسد، صورت میگیرد.
تبصره - شرایط و ضوابط تخصصی و فنی راهنمایان گردشگری و موسسات طبیعت گردی توسط کمیته ملی گردشگری تعیین خواهد شد.
ماده ۷ - اجرای طرحها و پروژه های بزرگ گردشگری طبیعی باید براساس مصوبه شماره ۲۳۷ مورخ ۱۳۸۱/۰۳/۲۱ شورای عالی حفاظت محیط زیست مورد ارزیابی زیست محیطی قرار گیرد. ضوابط ارزیابی طرحها و پروژه های یادشده توسط سازمان حفاظت محیط زیست تهیه و ابلاغ خواهد شد.
ماده ۸ - اجرای برنامه های شکار و صید در کشور کماکان تابع مقررات و ضوابط سازمان حفاظت محیط زیست میباشد ولی صلاحیت متقاضیان و موسساتی که مبادرت به تنظیم و اجرای برنامه شکار برای خارجیان در ایران می نمایند باید از جهت فنی به تایید کمیته ملی گردشگری نیز برسد.
ماده ۹ - سازمان حفاظت محیط زیست موظف است در امر سرمایه گذاری بخشهای غیردولتی به منظور افزایش جمعیت حیات وحش از طریق تکثیر و پرورش جانوران وحشی و صدور پروانه های شکار در مناطق مصوب کمیته ملی تسریع و همکاری لازم را وفق قانون و مقررات شکار و صید آییننامه اجرایی مربوط به عمل آورد.
محمدرضا عارف - معاون اول رئیس جمهور