آییننامه مقررات بهداشتی مصوب ۱۳۴۷/۰۰/۰۰
در اجرای ماده ۱۳ قانون مواد خوردنی- آشامیدنی- آرایشی و بهداشتی مصوب تیر ماه ۱۳۴۶ این آیین نامه شامل ۴۴ ماده و ۱۱ تبصره را تصویب مینماید.
فصل اول
بهداشت فردی
ماده ۱- کلیه کارگران و اشخاصی که در اماکن عمومی و مراکز تهیه- توزیع نگهداری و فروش مواد غذائی انجام وظیفه می نمایند موظفند که کارت معاینه پزشکی در محل کار خود داشته باشند.
تبصره ۱- کارفرمایان موظف هستند که قبل از استخدام اشخاص کارت معاینه پزشکی آنانرا مطالبه و در محل کسب نگهداری نمایند.
تبصره ۲- کارت معاینه پزشکی منحصراً از طرف ادارات بهداری هر محل صادر خواهد شد. نوع و مدت اعتبار کارت فوق را که از یک سال تجاوز نخواهد کرد وزارت بهداری تعیین خواهد نمود.
ماده ۲- کارگران موظفند رعایت کامل بهداشت فردی مربوط بنظافت را نموده و بدستوهائی که از طرف دستگاههای مسئول وزارت بهداری داده میشود عمل نمایند.
ماده ۳- اشخاصی که در محل پخت و یا آشپزخانه کار میکنند باید ملبس بکلاه و روپوش سفید باشند سایر اشخاص مصرح در ماده ۱ باند برنگ روشن و تمیز باشد.
ماده ۴- صاحبان و متصدیان اماکن مشمول این آیین نامه موظفند جایگاه محفوظ مناسبی به منظور حفظ لباس کارگران خود تهیه نمایند.
ماده ۵- هر کارگر موظف بداشتن صابون و حوله تمیز اختصاصی میباشد.
ماده ۶- کارگرانی که به نحوی از انحاء با طبخ و تهیه مواد غذائی سرو کار دارند در حین کار حق دریافت بهای کالای فروخته شده را شخصاً از مشتری نخواهند داشت.
ماده ۷- در اماکن مذکور در این آیین نامه باید جعبه کمکهای اولیه در محل مناسبی نصب گردد.
ماده ۸- کارگران اماکنی که به موجب فصل دوم آیین نامه ملزم بداشتن دوش آب سرد و گرم میباشد و یا با پخت سرو کار دارند موظفند هر روز قبل از شروع و بعد از خاتمه کار استحمام نمایند.
فصل دوم
وضع ساختمانی اماکن عمومی و مراکز تهیه و تولید- توزیع- نگهداری و فروش مواد غذائی
ماده ۹- کف باید شامل شرایط زیر باشد:
الف- از جنس قابل شستشو باشد
ب- صاف و بدون فرورفتگی و شکاف و جنس آن طوری باشد که در اثر تردد گرد و غبار ایجاد ننماید.
پ- دارای شیب مناسب بطرف فاضل آب باشد.
ت- مجهز بکف شوی سیفون دار(شتر گلو) باشد.
ماده ۱۰- دیوارها باید دارای شرایط ذیل باشند.
الف- ساختمان دیوار و مصالح آن طوری باشد که از ورود جوندگان و حشرات جلوگیری به عمل آورد.
ب- وضع دیوارها باند متناسب با احتیاجات و لوازم مربوط بنوع کار باشد.
دیوارها باید صاف و بدون فرورفتگی و شکاف و درز و طاقچه باشد.
ت- دیوارها باید برنگ روشن باشد.
ماده ۱۱- سقفها باید صاف و حتی الامکان مسطح بدون ترک خوردگی و شکاف و همیشه تمیز باشد.
ماده ۱۲- وضع درها و پنجره ها:
الف- درها و پنجره ها باید بدون ترک خوردگی و شکستگی بوده و قابل شستشو باشد.
ب- درها و پنجره ها باید طوری باشد که از ورود حشرات بداخل جلوگیری نماد.
ماده ۱۳- آب مصرفی باید مورد تایید مقامات بهداشتی باشد.
ماده ۱۴- دارای سیستم فاضل آب بهداشتی باشد
ماده ۱۵- وضع و تعداد مستراح و دستشوئی بهداشتی و متناسب باشد.
ماده ۱۶- برای کارگران باید دستشوئی و مستراح مجزا در محل مناسب و شرایط لازم ساخته شود.
ماده ۱۷- حمام باید دارای شرایط مندرج در مواد ۹-۱۰-۱۱-۱۲-۱۳-۱۴- این آیین نامه باشد.
ماده ۱۸- دستگاه سوخت و نوع مواد سوختنی باید طوری باشد که حتی الامکان احتراق به صورت کامل انجام گیرد.
ماده ۱۹- محل شستشو و نگهداری ظروف باید در مجاور محل پخت و مجزا و مستقل از آن باشد. ظروف کثیف از یک در یا دریچه باین محل وارد و ظروف تمیز از دریچه جداگانه وارد آشپزخانه و سالن شود.
ماده ۲۰- ظروف باید در ظرفشوئی سه مرحله ای (شستشو ضد عفونی آبکشی یا توسط دستگاههای اتوماتیک شسته شود.
تبصره ۱- تعداد و ظرفیت هر ظرفشوئی باید متناسب با تعداد ظروف باشد.
تبصره ۲- ظروف باید باوسیله تمیز و عاری از آلودگی خشک گردد.
ماده ۲۱- قفسه و ویترین و گنجه ها باید تمیز و عاری از گرد و غبار و مجهز بدرو شیشه باشد.
تبصره ۱- قفسه و ویترین و گنجه ها باید قابل نظافت باشد.
تبصره ۲- فاصله کف آنها از زمین از بیست سانتیمتر کمتر نباشد.
ماده ۲۲- پیشخوان و میز کار باید سالم و روکش آن از جنس قابل شستشو باشد.
ماده ۲۳- سبزی و میوه که در اماکن عمومی به صورت خام در اختیار مشتریان گذارده میشود باید در محل مخصوص شسته و یا محلول گندزدائی ضد عفونی گردد و سپس با آب سالم و تمیز آبکش شود.
ماده ۲۴- انبار مواد غذائی باید قابل تمیز کردن بوده و وضع داخلی آن مطابق شرایط مواد ۹-۱۰-۱۱-۱۲-۲۱ این آیین نامه باشد.
تبصره ۱- انبار مواد غذائی نباید مرطوب باشد.
تبصره ۲- انبار آرد و شکر و سایر مواد غذائی که ایجاب میکند دارای انبار اختصاصی باشد باید مطابق نقشه تصویب شد ه مقامات بهداشتی احداث شود.
ماده ۲۵- کلیه مواد غذائی فاسد شدنی باید در یخچال و یا در سردخانه متناسب نگهداری شود و همچنین در نگهداری آنها در یخچال زائد بر مدتی که معمولا غذا در یخچال فاسد نمیشود خودداری گردد.
ماده ۲۶- تهویه باید به نحوی صورت گیرد که همیشه هوای داخل اماکن سالم تازه و کافی و عاری از بو باشد.
ماده ۲۷- در فصل گرما حداکثر درجه حرارت داخل اماکن نباید بیشتر از ۳۰ درجه سانتیگراد باشد.
ماده ۲۸- نور طبیعی و یا مصنوعی باید طوری باشد که باعث ناراحتی چشم نگردد.
ماده ۲۹- برای جلوگیری از حریق و انفجار و سایر خطرات احتمالی باید پیش بینی های لازم بشود.
ماده ۳۰- زباله دان درپوش دار زنگ نزن قابل حمل تبعداد کافی موجود باشد.
تبصره ۱- زباله دان بزرگ درپوش دار زنگ نزن قابل حمل متناسب باحتیاجات روزانه در محل مناسبی جهت جمع آوری و تخلیه زباله ها گذاشته شود.
تبصره ۲- زباله دانها باید بعد از تخلیه شسته شود.
ماده ۳۱- پشه- مگس حشرات و جوندگان بهیچوجه نباید در داخل اماکن دیده شوند.
ماده ۳۲- نقشه ساختانهای کلیه اماکن مضرح[مصرح] در آیین نامه به منظور انطباق با موازین بهداشتی قبل از اجراء باید به تصویب مقامات مسئول برسد.
ماده ۳۳- اماکنی که اجازه قبول مسافر دارنده علاوه بر دعایت کلیه موارد بهداشتی باید واجد شرایط زیر باشند:
الف- در هر اطاق تعداد تختخوابها باید طوری باشد که برای هر تخت شش متر مربع منظور شود.
ب- تعداد دوش هر طبقه از ساختمان باید مساوی تعداد مستراحها باشد.
پ- پله باید دارای حفاظ بوده و لغزنده نباشد ارتفاع پله حداکثر ۱۸ سانتیمتر و عرض آن حداقل ۳۰ سانتیمتر باشد.
ماده ۳۴- البسه (مانند حوله، ملحقه، پرده و امثال آنها) باید با دستگاههای اتوماتیک یا در رختشویخانه که مطابق نقشه استاندارد وزارت بهداری باشد شسته و خشک و اطو شود.
ماده ۳۵- ایجاد هر گونه حوض یا حوضچه یا پاشوی که در آن آب به صورت را کد باشد ممنوع است.
فصل سوم
وسائل و لوازم کار
ماده ۳۶- ظروف مورد استفاده باید دارای شرایط زیر باشد:
۱- ظروف شکستگی باید تمیز بدون ترک خوردگی و لب پریدگی باشد.
۲- وسائل و ظروف فلزی که برای تهیه و نگهداری و مصرف مواد غذائی به کار میرود باید سالم صاف بدون زنگ باشد.
۳- استفاده از ظروفی که به وسیله وزارت بهداری غیر مجاز شناخته و آگهی میشود ممنوع است.
۴- جدار داخلی ظروف مسی باید کاملا سفید کاری باشد.
۵- ظروف لعابی نباید دارای لب پریدگی باشد.
۶- وسائل و ظروف غذا باید پس از هر بار مصرف شسته و تمیز و ضد عفونی شود.
۷- استفاده از گوشت کوب و قاشق چوبی و سربی ممنوع است.
۸- استفاده از قندان، نمکدان و مشابه آن بدون سرپوش ممنوع است.
۹- وسائل و ظروف غذا خوری و تهیه غذا باید در ویترین یا گنجه مخصوص که محفوظ باشد نگهداری شود.
ماده ۳۷- سطح میزها باید صاف، تمیز، سالم و بدون درز بوده و روکش آن از جنس قابل شستشو باشد.
ماده ۳۸- صندلی ها و نیمکتها باید سالم و تمیز باشد.
ماده ۳۹- برای هر مسافر تازه وارد باید از ملحفه و شمد تمیز و سفید و سالم استفاده شود و تعویض آنها در هر سه روز یکبار اجباری است.
ماده ۴۰- استفاده از لحاف، پتو، تشک و بالش کثیف و مندرس و بدون ملحفه ممنوع است.
ماده ۴۱- استفاده از تختخوابهائی که دارای پارگی یا شکستگی و یا گود رفتگی فنر باشد ممنوع است.
ماده ۴۲- استفاده از کاغذهائی که تمیز نباشد و همچنین روزنامه و امثال آن جهت پیچیدن مواد غذائی ممنوع است.
ماده ۴۳ - ظروف خمیرگیری باید صاف و تمیز و بدون درز باشد. نصب شیر آب بالای ظرف خمیرگیری الزامی است.
تبصره ۱- حتی الامکان کوشش شود که از دستگاههای خودکار برای تهیه خمیر استفاده گردد.
فصل چهارم
طبقه بندی اماکن از لحاظ شمول مواد این آیین نامه
ماده ۴۴- طبقه بندی اماکن از لحاظ شمول این آیین نامه به شرح ذیل است:
۱- کلیه مواد این آیین نامه به استثنای ماده ۴۳ شامل هتل، هتل، مهمانخانه و مسافرخانه و پانسیون و امثال آنها میباشد.
۲- کلیه مواد این آیین نامه به استثنای مواد ۱۶-۱۹-۲۰-۲۲ لغایت ۲۵ و مواد ۳۳و ۳۶و۳۹ لغایت ۴۳ شامل حمامها میگردد.
۳- کلیه مواد این آیین نامه به استثنای مواد ۱۵ لغایت ۱۷-۱۹-۲۰-۲۲-۲۳ لغایت ۲۵-۳۳-۳۶-۳۹ لغایت ۴۳ شامل آرایشگاهها میباشد.
۴- کلیه مواد این آیین نامه به استثنای مواد ۱۵-۲۰-۲۳-۲۵-۳۳-۳۴-۳۶-۳۹-۴۰و۴۱ شامل نانوائیها میگردد.
۵- کلیه مواد این آیین نامه به استثنای مواد ۱۵ لغایت ۲۰-۲۳-۳۴-۳۹-۴۰-۴۱و۴۳ شامل محلهای فروش مواد غذائی (از قبیل گوشت فروش میوه و سبزی فروش بقالی و عطاری و امثال آنها میباشد).
۶- کلیه مواد این آیین نامه به استثنای مواد ۱۵-۱۷-۲۳-۳۳-۳۴-۳۹-۴۰-۴۱ شامل محلهای تهیه مواد غذائی (از قبیل ماست بندی، کشک سایی، قند ریزی شیزینی پزی[شیرینی پزی] و نظائر آنها) میباشد.
۷- کلیه مواد این آیین نامه به استثنای مواد ۱۷-۳۳-۳۴-۳۹-۴۰-۴۱-۴۰-۴۳ شامل محلهای تهیه و فروش مواد غذائی که دارای محل پذیرائی از مشتری میباشد میشود.
۸- کلیه مواد این آییننامه به استثنای مواد ۱۵ لغایت ۱۷-۳۳-۳۴-۳۹-۴۰-۴۱-۴۲ شامل محلهای تهیه و فروش مواد غذائی که دارای محل پذیرائی مشتری نیستند میباشد.
پ ۱۱۶۹۰
وزیر بهداری