آییننامه نظارت بر تولید و نشر آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس مصوب ۱۳۹۶/۱۱/۲۶
مقدمه:
در حال حاضر آثار ادبی و تاریخی مختلفی در حوزه دفاع مقدس و مقاومت تولید و منتشر میشود که بر اساس مفاد بند (ل) ماده (۹) اساسنامه بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس این نوع تولیدات باید با حقایق جنگ تحمیلی انطباق داشته و از هرگونه تحریف ارزش ها به دور باشد. برای نیل به چنین هدفی نیاز است تا آییننامه ای به شکل نظام مند، روابط کاری بین بنیاد و کلیه متصدیان تولید آثار ادبی و تاریخی را تعریف نماید.
ماده ۱: هدف
حفاظت و بهره برداری از آثار و ارزش های دفاع مقدس و مقاومت در حوزه تولید و نشر آثار ادبی و تاریخی.
ماده ۲: منظور
ایجاد ساز و کارها و اتخاذ روش های نظارتی نظام مند برای تطبیق محتوای آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت (کتب و محصولات چند رسانه ای) با حقایق جنگ تحمیلی و جلوگیری از تحریف ارزش های دفاع مقدس و مقاومت.
ماده ۳: تعاریف و اختصارات
۱ - بنیاد: منظور بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس ستاد کل نیروهای مسلح است.
۲ - اساسنامه بنیاد: به اساسنامه بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس اطلاق میشود که شامل ۴ فصل، ۱۴ ماده و ۱۱ تبصره است و در تاریخ ۱۳۸۳/۱۲/۲۲ به تصویب مقام معظم رهبری و فرماندهی کل قوا (مدظله العالی) رسیده است.
۳ - سند راهبردی بنیاد: این سند شامل رسالت، اصول و ارزش ها، چشم انداز، محیط شناسی راهبردی، راهبردهای کلان و موضوعات راهبردی است که توسط بنیاد حفظ آثار تهیه و در تاریخ ۱۳۹۳/۱۲/۲۱ به تصویب هیات امنای بنیاد حفظ آثار رسیده است.
۴ - آثار ادبی دفاع مقدس و مقاومت: شامل کتب و محصولات چند رسانه ای در حوزه ادبیات دفاع مقدس و مقاومت است که موضوعاتی از قبیل زندگی نامه، داستان، رُمان، خاطره، شعر، پژوهشی های ادبی و. .. در برمی گیرد.
۵ - آثار تاریخی دفاع مقدس و مقاومت: شامل کتب و محصولات چند رسانه ای در حوزه تاریخ توصیفی دفاع مقدس و مقاومت است. این آثار مشتمل بر آن بخش از فرآیند تاریخ نگاری دفاع مقدس و مقاومت است که بدون ذکر دلایل و علت وقایع و حوادث صرفاً به شرح آنچه رخ داده است می پردازد و از تاریخ تحلیلی متمایز است.
۶ - جبهه مقاومت: شامل فرهنگ مقاومت و ادبیات پایداری سایر ملل و نهضت های آزادی بخش برای ترویج فرهنگ ایثار، شهادت و استقامت در برابر استکبار جهانی است.
۷ - محصولات چند رسانه ای (مالتی مدیا): اصطلاح چند رسانه ای به ترکیب رسانه های منفرد نظیر صدا، تصویر، متن، پایگاه های اطلاعاتی و جز آن اطلاق میشود که از طریق فن آوری رایانه به صورت محصول واحد بر محملی رقومی (دیجیتال) ذخیره شده و قابل انتشار است. در اینجا کتب و سایر محصولات صوتی و تصویری از قبیل کتب صوتی، گویا و غیره را شامل میشود.
۸ - شورای نظارت بر تولید و نشر آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت: به عنوان بالاترین مرجع سیاست گذاری، هدایت و نظارت کلی بر فرآیند تولید و نشر آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت در سطح کشور است که از این پس به آن شورای نظارت گفته میشود.
۹ - کارگروه کشوری نظارت و داوری آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت: این کارگروه در تابعیت شورای نظارت و در بنیاد مرکز تشکیل میشود که از این پس به آن کارگروه کشوری نظارت و داوری گفته میشود.
۱۰ - کارگروه استانی نظارت و داوری آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت: این کارگروه در تابعیت شورای نظارت بوده و در ادارات کل حفظ آثار استان ها تشکیل میشود و از این پس به آن کارگروه استانی نظارت و داوری گفته میشود.
۱۱ - سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس: یکی از سازمان های تخصصی تحت امر بنیاد است که از وظایف آن نظارت بر تولید و انتشار آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت است.
۱۲ - ادارات کل حفظ آثار: ادارات کل حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس استان ها که در تابعیت بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس هستند.
۱۳ - داور یا داوران: به کارشناس یا کارشناسان واجد شرایط و ذی صلاح گفته میشود که از سوی کارگروه کشوری یا استانی برای نظارت و داوری کتاب و آثار دفاع مقدس و مقاومت انتخاب میشوند.
ماده ۴: مستندات
۱ - فرامین و تدابیر مقام معظم رهبری و فرماندهی کل قوا (مدظله العالی)،
۲ - بند (ل) ماده (۹) اساسنامه بنیاد،
۳ - هدف راهبردی یکم از موضوع راهبردی شماره پنج (۵) سند راهبردی بنیاد.
ماده ۵: ترکیب اعضای شورای نظارت
۱ - رئیس بنیاد یا جانشین وی (رئیس)،
۲ - رئیس سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس (دبیر)،
۳ - نماینده تام الاختیار قرارگاه مرکزی خاتم الانبیاء (ص)،
۴ - نماینده تام الاختیار معاون عملیات ستاد کل نیروهای مسلح،
۵ - نماینده تام الاختیار معاون فرهنگی و تبلیغات دفاعی ستاد کل نیروهای مسلح،
۶ - نماینده تام الاختیار ارتش جمهوری اسلامی ایران،
۷ - نماینده تام الاختیار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی،
۸ - نماینده تام الاختیار نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران،
۹ - نماینده تام الاختیار وزارت جهاد کشاورزی،
۱۰ - معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی،
۱۱ - نماینده تام الاختیار مدیریت حوزه های علمیه،
۱۲ - رئیس حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی،
۱۳ - معاون فرهنگی و امور اجتماعی بنیاد شهید و امور ایثارگران،
۱۴ - دو نفر از فرماندهان دوران دفاع مقدس با انتخاب رئیس بنیاد،
۱۵ - دو نفر کارشناس خبره در حوزه نشر با پیشنهاد رئیس سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس و تایید رئیس بنیاد.
ماده ۶: وظایف شورای نظارت
۱ - ایجاد ساز و کارهای مناسب برای هماهنگی بین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بنیاد و کلیه دست اندرکاران حوزه چاپ و نشر آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت،
۲ - سیاست گذاری، هدایت و نظارت کلی بر فرآیند تولید و نشر آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت بر اساس ضوابط مصوب،
۳ - برنامه ریزی و ایجاد بسترهای مناسب برای همکاری و مشارکت نهادها و سازمان های لشکری و کشوری در اجرای مصوبات شورای نظارت،
۴ - بررسی و تصویب طرح ها و برنامه های نظارت،
۵ - آسیب شناسی وضع موجود، بررسی مسائل و مشکلات و رفع موانع احتمالی در اجرای این آییننامه،
۶ - تهیه و تدوین اصلاحیه های بعدی این آییننامه برای تصویب در هیات امنای بنیاد،
۷ - نظارت بر عملکرد کارگروه کشوری و کارگروه های استانی نظارت و داوری،
۸ - تهیه و تصویب شرایط و معیارهای انتخاب داوران و معیارهای نظارت و داوری آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت،
۹ - تهیه و تصویب شیوهنامه فرآیند و چرخه انجام نظارت و داوری آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت در سطح کشور و استان ها.
تبصره ۱: تعداد و زمان برگزاری جلسات شورا بنا به ضرورت و تشخیص رئیس شورای نظارت خواهد بود.
تبصره ۲: جلسات شورا با حضور نصف به علاوه یک اعضا، رسمی است و تصمیمات آن با موافقت دو سوم اعضای حاضر اتخاذ میشود.
ماده ۷: ترکیب اعضای کارگروه کشوری نظارت و داوری
۱ - رئیس سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس (رئیس)،
۲ - رئیس دایره پایش و ممیزی کتب و نشریات دفاع مقدس (دبیر)،
۳ - کارشناسان عالی و صاحب نظران سازمان ها و دستگاه های عضو شورای نظارت،
۴ - سایر کارشناسان و صاحب نظران حوزه چاپ و نشر کتاب، بنا به نیاز و تشخیص رئیس کارگروه.
ماده ۸: وظایف کارگروه کشوری نظارت و داوری
۱ - نظارت و داوری؛ آثار ملی و مرجع، تولیدات ادبی و تاریخی وزارتخانه ها، سازمان ها و نیروهای مسلح در مرکز و همچنین آثار تولید شده توسط بنیاد مرکز،
۲ - اعلام نهایی موافقت یا مخالفت با چاپ و نشر آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت،
۳ - رسیدگی به اعتراضات دریافتی از مولفین و ناشرین،
تبصره: مقررات و ضوابط نحوه تجدیدنظر درنتیجه آراء و فرآیند مربوط به آن توسط این کارگروه تهیه و پس از تصویب شورای نظارت توسط رئیس شورا ابلاغ میشود.
۴ - تهیه گزارش از وضعیت نظارت و داوری آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت در مرکز و استان ها به صورت فصلی و ارائه گزارش تحلیلی و آماری در شورای نظارت.
تبصره ۱: تعداد و زمان برگزاری جلسات این کارگروه بنا به ضرورت و تشخیص رئیس کارگروه خواهد بود.
تبصره ۲: جلسه با حضور نصف به علاوه یک اعضاء رسمی است و مصوبات آن با رای نصف به علاوه یک نفر از حاضرین لازم الاجرا است.
ماده ۹: ترکیب اعضای کارگروه استانی نظارت و داوری
۱ - مدیرکل حفظ آثار استان (رئیس)،
۲ - مدیر ادبیات و تاریخ دفاع مقدس اداره کل حفظ آثار (دبیر)،
۳ - نماینده فرمانده ارشد ارتش جمهوری اسلامی ایران در استان،
۴ - نماینده فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی استان،
۵ - نماینده فرمانده انتظامی استان،
۶ - نماینده اداره کل جهاد کشاورزی استان،
۷ - نماینده اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان،
۸ - نماینده اداره کل بنیاد شهید و امور ایثارگران استان،
۹ - نماینده رئیس حوزه هنری استان،
۱۰ - دو نفر از فرماندهان دوران دفاع مقدس با تایید مدیرکل حفظ آثار استان،
۱۱ - یک نفر کارشناس خبره در حوزه نشر با تایید مدیرکل حفظ آثار استان،
۱۲ - نماینده سایر سازمان ها و نهادهای مرتبط به تناسب موضوع جلسات به تشخیص مدیرکل حفظ آثار استان.
تبصره ۱: دعوت از نماینده دستگاه یا ناشر ذی نفع برای ارائه توضیحات در جلسه کارگروه بلامانع است.
تبصره ۲: تعداد و زمان برگزاری جلسات این کارگروه بنا به ضرورت و تشخیص رئیس کارگروه خواهد بود.
تبصره ۳: جلسه با حضور نصف به علاوه یک اعضاء رسمیت می یابد. مصوبات کارگروه با رای نصف به علاوه یک حاضرین لازم الاجرا است.
ماده ۱۰: وظایف کارگروه استانی نظارت و داوری
۱ - نظارت و داوری آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت تولید شده در استان،
۲ - اعلام نهایی موافقت یا مخالفت با چاپ و نشر آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت به اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان،
۳ - ارجاع درخواست مولفین یا ناشرین نسبت به تجدیدنظر در رای صادره به کارگروه کشوری،
۴ - تهیه گزارش نوبه ای در خصوص آثار داوری شده و ارسال به کارگروه کشوری.
ماده ۱۱: معیارها و ضوابط خاص چاپ و نشر آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت
الف) رعایت انصاف و حقوق دیگران در بیان:
۱ - نقش و عملکرد سازمان های حاضر در نبردها، عملیات و سایر فعالیت های مرتبط با دفاع مقدس و مقاومت،
۲ - نقش افراد کلیدی مثل فرماندهان، طراحان و مجریان،
۳ - استعداد همه سازمان های درگیر در حوادث ذکرشده،
۴ - عملکرد ضعیف همه یگان ها و سازمان های درگیر در حوادث ذکرشده در صورت لزوم.
ب) رعایت انطباق و عدم مغایرت:
۱ - با مفاهیم و ارزش های دفاع مقدس و مقاومت (ایثار، جهاد، شهادت و...)،
۲ - با رویکردهای دفاع مقدس در جنگ تحمیلی،
۳ - نتایج عملیات با نتایج کلان اعلام شده (به استثنای آثار پژوهشی و تحقیقی)،
۴ - با بیانات و رهنمودهای حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری (مدظله العالی)،
۵ - با آموزه های دینی در موضوع جهاد و دفاع،
۶ - با مضامین قرآن و عترت،
۷ - با روش های علمی و متعارف حوزه ادبیات و تاریخ (ذکر منبع، ماخذ و...).
ج) رعایت حدود قانونی:
۱ - عدم تطهیر گروه های معاند و ضد انقلاب و معدوم،
۲ - عدم ارائه چهره ای خشن از رزمندگان در برخورد با دشمن و گروه های معاند و ضد انقلاب،
۳ - عدم بیان خرافات، حوادث جعلی و تحریفات به عنوان واقعیات دفاع مقدس و مقاومت،
۴ - عدم زیر سوال بردن پیروزی جمهوری اسلامی ایران در جنگ تحمیلی و دفاع مقدس،
۵ - عدم برتری طلبی یا تخریب سایر یگان ها و سازمان ها،
۶ - عدم غلو و بزرگ نمایی در بیان عملکرد فردی، گروهی یا سازمانی و نادیده گرفتن اقدامات و استعدادهای نیروهای خودی و دشمن،
۷ - عدم تحقیر یا تضعیف فرد، گروه یا سازمان ها و نیروهای مسلح،
۸ - عدم بهره برداری سیاسی از ناکامی یک عملیات یا نبرد توسط یک سازمان خاص،
۹ - پرهیز از هرگونه افترا به نیروهای خودی و دشمن،
۱۰ - عدم تشکیک در ضرورت ادامه دفاع مقدس در زمان های خاص (مثل ادامه جنگ بعد آزادسازی خرمشهر و. ..).
ماده ۱۲: دستورات هماهنگی
۱ - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و ادارات کل تابعه میبایست تمام آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس و مقاومت را به بنیاد و ادارات کل تابعه در استان ارسال و پس از اخذ نظر کارشناسی و داوری نسبت به صدور مجوز چاپ و نشر این آثار اقدام نماید.
۲ - بنیاد و ادارات کل تابعه موظف اند نتیجه نهایی کارشناسی و داوری را به طور کتبی حداکثر ظرف مدت ۴۵ روز از تاریخ وصول به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و ادارات کل تابعه اعلام نماید؛ در غیر این صورت تایید شده تلقی میگردد.
۳ - کلیه وزارتخانه ها، سازمان ها، نهادها و موسسات آموزش عمومی و عالی و ادارات کل و رده های تابعه آن ها میبایست تمام آثار ادبی، تاریخی و آموزشی مرتبط با دفاع مقدس و مقاومت را قبل از چاپ و انتشار به بنیاد و ادارات کل تابعه در استان ارسال و پس از دریافت مجوز نسبت به چاپ آن ها اقدام نمایند.
۴ - آثار ادبی و تاریخی و همچنین متون آموزشی دفاع مقدس و مقاومت در خصوص فعالیت ها و عملیات مشترک (ارتش، سپاه، ناجا. ..) باید ابتدا توسط بالاترین مرجع ذی صلاح در سازمان های ذی ربط تایید و سپس جهت دریافت نظر کارشناسی و صدور مجوز چاپ به بنیاد ارسال شود.
۵ - کلیه وزارتخانه ها، نهادها و سازمان های کشوری و سازمان های نیروهای مسلح و واحدهای استانی آن ها، موظف اند یک نسخه از آثار ادبی و تاریخی و متون آموزشی مرتبط با دفاع مقدس و مقاومت خود که تا قبل از ابلاغ این آییننامه منتشرشده است را در تهران به بنیاد مرکز و در استان ها به ادارات کل حفظ آثار دفاع مقدس ارسال نمایند.
۶ - آثار ادبی، تاریخی و متون آموزشی دفاع مقدس و مقاومت که قبل از ابلاغ این آییننامه منتشرشده اند، برای چاپ مجدد باید مجوز چاپ دریافت نمایند.
۷ - آثار ادبی، تاریخی و متون آموزشی دفاع مقدس و مقاومت که طبق مقررات این آییننامه چاپ و منتشر میشوند، چنانچه در متن و محتوای آن ها تغییری ایجاد شود، یا ناشر آن عوض شود برای تجدید چاپ باید دوباره مجوز چاپ دریافت نمایند.
ماده ۱۳: این آییننامه در ۱۳ ماده و ۸ تبصره در تاریخ ۱۳۹۶/۱۱/۲۶ به تصویب هیات امنای بنیاد رسید و از تاریخ تصویب لازم الاجرا است.
رئیس ستاد کل نیروهای مسلح
و رئیس هیات امنای بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس
سرلشکر پاسدار محمد باقری