اثر مشروط نمودن طلاق به بذل مهریه توسط زوج

رأی خلاصه جریان پرونده

در تاریخ ۱۴۰۰/۹/۱۴ خانم س. ا. م. بطرفیت همسرش اقای ن. ا. م. دادخواستی بخواسته صدور حکم طلاق باستناد شروط ضمن عقد نکاح و نیز عسر و حرج بعلت رهان نمودن زوجه بمدت ۵ سال و عدم پرداخت نفقه و سویرفتار و ازدواج مجدد زوج تقدیم نموده که حسب الارجاع در شعبه *ثبت و مورد رسیدگی قرار می گیرد. در جلسه رسیدگی مورخ ۱۴۰۰/۱۰/۲۰ خوانده حضور نیافته و لایحه ای تقدیم نموده لیکن خواهان حضور یافته و اظهار داشت در سال ۱۳۸۳ با خوانده ازدواج کردیم و ماحصل این ازدواج سه فرزند پسر باسامی ح. ۱۶ ساله و ح. ۱۱ ساله و ح. ۱۰ ساله می باشد. و فرزند ان پیش پدرشان هستند. همسرم حدود ۵ سال است.که مرا رها کرده است.و سراغی از من نمی گیرد ما *زندگی می کردیم ۵ سال قبل مرا زد و از منزل بیرون کرد پدرم امد دنبالم و به *اورد از ان سال تاکنون سراغی از من نگرفته است.و متوجه شدم چند ماه بعد از اینکه مرا بیرون کرد اقدام به ازدواج کرده است.و از ان همسرش دو دختر دارد. تقاضای اعمال وکالت در طلاق بدلیل ازدواج مجدد بدون رضایت من و رها کردن من دارم. نمیدانم با اجازه دادگاه بوده است.یا خیر برای نفقه گذشته ام ادعایی ندارم. حاضرم ان را به همسرم بذل کنم و بجز مهریه نسبت به سایر حقوق مالی خود ادعایی ندارم. و حاضرم انها را بذل کنم و خواهان مطالبه مهریه ام هستم درخصوص ملاقات فرزند ان فعلا ادعایی ندارم. تقاضای استعلام از ثبت احوال را درخصوص ازدواج مجدد همسرم دارم. و درخصوص رها کردن شاهد دارم. تقاضای استماع اظهارات گواهان را دارم. و سپس دادگاه مقرر داشته که از ثبت احوال ذیربط درخصوص تعداد همسران خواهان استعلام شود. و زوجه جهت ازمایش بارداری به پزشکی قانونی معرفی گردد. و سوابق پرونده های طرفین از دفتر کل استعلام گردد. و نیز قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده است. مدیر سیستم دادگستری کاشان در پاسخ اعلامی فقط یک فقره سابقه با موضوع ایراد ضرب عمدی در حوزه قضایی *برای زوج اعلام نموده است. داور منتخب خواهان و داور منصوب خوانده باتفاق نظریه کتبی خود را که حاکی از عدم حصول سازش بین طرفین بوده تقدیم داشته اند. *طی گواهی مورخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۷ نتیجه ازمایش بارداری زوجه را منفی اعلام نموده است. شعبه *در پاسخ به استعلام دادگاه طی جوابیه مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۳ اعلام نموده با بررسی سیستم اقای ن. ا. م. دادخواستی به خواسته الزام به تمکین بطرفیت خانم س. ا. م. مطرح و به این شعبه ارجاع و نهایتا طی دادنامه شماره *حکم به الزام خوانده به تمکین از خواهان صادر و قطعی می باشد. و در تاریخ ۱۳۹۵/۹/۱۶ اجراییه صادر گردیده ولی به اجرای احکام ارسال نگردیده است.و تصویر دادنامه و اجراییه هم ارسال می گردد. اداره ثبت احوال کاشان طی جوابیه مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۱۷ ( ص ۲۴ پرونده ) تعداد همسران زوج را دو نفر باسامی س. ا. م. تاریخ ازدواج ۱۳۸۲/۳/۲۰ و خ. ب. تاریخ ازدواج ۱۳۹۶/۱/۲۴ دفترخانه *اعلام داشته است.و هم چنین شعبه *در پاسخ به استعلام دادگاه تصویر دادنامه شماره *مورخ ۱۳۹۵/۱۱/۵ متضمن تجویز ازدواج مجدد زوج را ارسال نموده است.سپس دادگاه قرار استماع گواهی گواهان خواهان را صادر نموده و در جلسه رسیدگی مورخ ۱۴۰۱/۲/۱۹ که فقط با حضور خواهان تشکیل گردیده از دو نفر شاهد مرد تعرفه شده از ناحیه خواهان در اوراق ۳۰ و ۳۱ پرونده استماع گواهی بعمل اورده و گواهان هر یک گواهی داده اند که زوج با زوجه سوی رفتار داشته و او را از منزل بیرون کرده و حدود ۶ سال است.که زوجه در منزل پدرش در *می باشد. و در این مدت هیچ سراغی از وی نگرفته است.و ازدواج دوم نموده و از همسر دومش دارای دو فرزند می باشد. پس از استماع گواهی گواهان خواهان اظهار داشت حاضرم در قبال طلاق یکصد عدد سکه تمام بهار ازادی و سایر حقوق خود را بذل نمایم. سرانجام دادگاه پس از اظهار عقیده قاضی مشاور ختم رسیدگی را اعلام و بموجب دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۲/۲۷ پس از ذکر خواسته خواهان و اعلام احراز وجود رابطه زوجیت دائم بین طرفین ، نظر به اظهارات خواهان در جلسه رسیدگی که خواسته خود را منجزا تقاضای اعمال وکالت در طلاق بدلیل ازدواج دوم بدون اجازه همسر اول و رها نمودن وی اعلام نموده است.با توجه به بررسی های انجام شده ، تعدد پرونده های حقوقی و کیفری نسبت به هم و اینکه زوج با اجازه دادگاه خانواده *اقدام به ازدواج مجدد نموده است.و حکم الزام به تمکین خواهان صادر شده بود و علیرغم صدور اجراییه به اجرای احکام ارسال نگردیده است.و این نشانه عدم اهتمام زوج جهت حفظ زندگی مشترک می باشد. و گواهان معرفی شده زوجه بر عدم مراجعه و رسیدگی زوج نسبت به زوجه بیش از ۵ سال ادای شهادت نموده اند و خوانده علیرغم ابلاغ واقعی در جلسه رسیدگی حاضر نشده و دلیلی بر رد ادعای زوجه ارائه ننموده است.و با توجه باینکه کلیه شروط ضمن عقد نکاح مندرج در سند نکاحیه به امضای زوج رسیده است.و از طرفی زوجه اعلام نموده که حاضر است.در قبال طلاق یکصد عدد سکه تمام بهار ازادی و کل سایر حقوق مالی خویش را به زوج بذل نماید. و مساعی دادگاه و تلاش داوران طرفین موثر در صلح و سازش انها واقع نشده است.لذا با لحاظ نظریه قاضی مشاور خواسته خواهان را وارد تشخیص و باستناد مواد منعکس در رای از قانون مدنی و قانون حمایت خانواده مصوب سال ۱۳۹۱ حکم به احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق از سوی زوجه طبق بند ۸ سند نکاحیه صادر و به زوجه اجازه داده با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق و اعمال وکالت ضمن بذل یکصد عدد سکه تمام بهار ازادی از مهریه و کل سایر حقوق مالی خویش خود را به طلاق خلع مطلقه نماید. مدت اعتبار حکم صادره از تاریخ قطعیت ان شش ماه می باشد. و توضیح داده که زوجه نسبت به جهیزیه ادعایی ندارد. فرزند ان مشترک پسر باسامی ح. ۱۶ ساله و ح. ۱۱ ساله و ح. ۱۰ ساله پیش پدرشان می باشند و زوجه درخصوص ملاقات فرزند ان فعلا ادعایی ندارد. و زوج مکلف به پرداخت الباقی مهریه مافی القباله در حق زوجه می باشد. پس از ابلاغ رای صادره زوج در مهلت قانونی با تقدیم دادخواست نسبت به ان تجدیدنظرخواهی نموده که پس از طی تشریفات قانونی و وصول پرونده بمرجع تجدیدنظر *حسب الارجاع وارد رسیدگی شده و در جلسه فوق العاده مورخ ۱۴۰۱/۶/۱۳ توضیحات زوجه تجدیدنظرخوانده را در صورتمجلس منعکس نموده و زوجه ضمن بیان چگونگی رفتار و عملکرد زوج نسبت بوی در ایام زندگی مشترک و نحوه اخراج خود از منزل مشترک و مراجعت بمنزل پدرش اضافه نموده که ارای صادره در مورد الزام به تمکین و اجازه ازدواج مجدد زوج کلا غیابی بوده و هیچ اطلاعی از انها نداشته است.و حاضر است.تعداد ۲۵۰ سکه از مهریه خود و سایر حقوق مالی خود اعم از نفقه و اجرت المثل و نحله و تنصیف دارایی را در قبال طلاق به زوج بذل نمایم. سرانجام دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و بموجب دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۶/۱۶ با توجه به استدلال محکمه بدوی و بلاتکلیف گذاشتن زوجه از سوی زوج بمدت ۵ سال و اقدام زوج به اخذ احکام غیابی تمکین و ازدواج مجدد و ازدواج زوج با همسر دوم بدون پیگیری اجراییه تمکین در مرحله اجرا و ملاحظه اظهارات تلفنی زوج بشرح مندرج در نظریه داوران مبنی بر اینکه اگر زوجه همه مهریه اش را بذل کند طلاق می دهم و اقدام زوجه به بذل ۲۵۰ سکه از ۵۰۰ سکه طلا و عدم ادعا نسبت به سایر حقوق مالی متصوره خود شامل نفقه و نحله و اجرت المثل و اموال موضوع تنصیف ( با فرض استحقاق ) و اینکه فرزند ان مشترک در حال حاضر در کنار دو فرزند دیگر از همسر دوم در *نزد پدر خود زندگی می کنند و توجها باینکه درخواست طلاق از سوی زوجه علاوه بر شرط ضمن عقد ، عسر و حرج بوده که مورد توجه محکمه بدوی قرار نگرفته و اقدامات صورت گرفته از سوی زوج و شرایطی که زوجه در ان قرار گرفته علاوه بر احراز بند ۸ سند نکاحیه مشمول عسر و حرج نیز بوده لذا اولا- ایرادی بر دادنامه صادره وارد ندانسته ثانیا – با احراز عسر و حرج موضوع ماده ۱۱۳۰ قانونی مدنی حکم بر الزام زوج به طلاق زوجه صادر و به سردفتر نمایندگی جهت اقدام اعطای نموده و مقرر داشته که زوجه مختار است.با استناد به هر یک از جهات فوق نسبت به اجرای صیغه طلاق اقدام نماید.بنابراین و با توجه بمراتب مرقوم و اصلاح مابذل بشرح گفته و اینکه دادنامه معترض عنه از حیث رعایت اصول و تشریفات قانونی به نحو صحیح اصدار یافته است.لذا اعتراض تجدیدنظرخواه را غیروارد تشخیص و باستناد ماده ۳۵۸ قانون ایین دادرسی مدنی ضمن رد تجدیدنظرخواهی تجدیدنظرخواه دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید نموده است. دادنامه اخیرالذکر در تاریخ ۱۴۰۱/۶/۱۷ به طرفین ابلاغ شد و زوج در تاریخ ۱۴۰۱/۷/۷ با تقدیم دادخواست نسبت به ان فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لایحه و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. دادخواست فرجامی و لایحه جوابیه به هنگام شور قرائت می گردد.
هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید.پس از قرائت گزارش اقای ح. ع. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رأی شعبه دیوان عالی کشور

فرجام خواهی اقای ن. ا. م. نسبت به دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۶/۱۶ شعبه *که در جهت اصلاح و تایید دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۲/۲۷ صادره از شعبه *انشای گردیده و بموجب ارای مرقوم بلحاظ احراز تحقق بند ۸ از شروط ضمن عقد مندرج در سند نکاحیه و نیز عسر و حرج زوجه در استمرار زوجیت حکم به احراز شرایط و تجویز اعمال وکالت در طلاق از سوی زوجه ( فرجام خوانده ) و هم چنین حکم بر الزام زوج ( فرجام خواه ) به مطلقه نمودن زوجه و ثبت رسمی ان با رعایت شرایط مقررو مصرح در ان صادر گردیده است ، با توجه به محتویات پرونده وارد نبوده و توجیه قانونی ندارد.دادنامه های بدوی و فرجام خواسته که متکی بر ارزیابی دلایل و و قرائن موجود در پرونده و مبتنی بر استنباط و تشخیص دادگاه بوده ، با عنایت به جهات و مبانی استدلال و استنباط دادگاه ودلایل و قرائن استنادی و اسباب توجیهی منعکس در ارای مرقوم و لحاظ مجموع اوراق و محتویات پرونده ، خصوصا مودای گواهی گواهان تعرفه شده از ناحیه زوجه و افتراق جسمانی طویل المدت فیمابین زوجین که از سال ۱۳۹۵ تاکنون ادامه داشته و عدم اقدام مفید و موثر از ناحیه زوج جهت حل و فصل اختلاف فیمابین و مراجعت زوجه به منزل و زندگی مشترک و بلاتکلیف رها نمودن زوجه در منزل پدرش و اینکه با ازدواج مجدد خود ولو با تجویز دادگاه عملا زمینه ای هرگونه صلح و سازش فیمابین خود را منتفی ساخته است.و از طرفی هم از اظهارات نامبرده بشرح منعکس در نظریه داوران مستفاد می گردد. که مخالفت ایشان با طلاق زوجه از باب علاقه و دلبستگی وی به زوجه و زندگی مشترک با وی نبوده ، بلکه مشکل نامبرده صرفا مهریه زوجه بوده و صریحا اعلام داشته که در صورت بذل کلیه مهریه خود حاضر به طلاق وی می باشد. که در واقع نوعی سوی استفاده از حق خود محسوب می گردد. و توجها به بذل نصف مهریه ما فی القباله و سایر حقوق ناشی از زوجیت خویش از سوی زوجه در قبال طلاق و لحاظ دیگر قرائن موجود در پرونده در مجموع موجها و مطابق موازین و مقررات قانونی و با رعایت اصول و قواعد دادرسی اصدار یافته و ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر ارای مرقوم مترتب نبوده و اعتراض فرجام خواه در حد و کیفیتی نیست که بمبانی استنباط و تشخیص دادگاه و مالا اساس دادنامه معترض عنه خلل و خدشه ای وارد و موجبات نقض ان را فراهم سازد. فلذا ضمن رد فرجام خواهی فرجام خواه مستندا به مواد ۳۷۰ و ۳۹۶ قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام می گردد.

شعبه *
رییس شعبه:ح. ع. مستشار: ح. م. ه. مستشار: م. ح. م.