احراز دفاع مشروع متهم در دادسرا
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۸/۰۲
برگزار شده توسط: استان البرز/ شهر کرج
موضوع
احراز دفاع مشروع متهم در دادسرا
پرسش
آیا مقام قضایی دادسرا میتواند به دفاع مشروع به عنوان یکی از علل موجهه جرم رسیدگی کرده و بر این اساس قرار نهایی صادر نماید یا اینکه میبایست رسیدگی به دفاع مشروع را به دادگاه محول نماید و با وجود دلایل شاکی (شاهد و نظریه پزشکی قانونی)، با صدور قرار جلب به دادرسی احراز دفاع مشروع و رسیدگی به آن را به دادگاه محول نماید؟ در صورت اعتقاد به رسیدگی مقام قضایی دادسرا به دفاع مشروع به عنوان یکی از علل موجهه جرم، در صورت احراز ارکان و شرایط دفاع مشروع ضارب، چه نوع قراری باید صادر گردد؟
نظر هیات عالی
با توجه به صراحت ماده ۳۰۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۹۲ که موارد مذکور در ماده ۳۰۲ قانون مرقوم را در صورت اثبات طبق موازین قانونی به دادگاه تکلیف نموده لذا با فرض ادعای دفاع مشروع بازپرس پرونده را با صدور قرار جلب به دادرسی به دادگاه ارسال میکند زیرا در ماده ۱۵۶ قانون مرقوم تصریح شده که مرتکب مجازات نمیشود یعنی محل صدور قرار منع تعقیب نیست. نتیجتاً به صحت نظریه اقلیت اعلام عقیده میگردد.
نظر اکثریت
مطابق با قانون آیین دادرسی کیفری منعی برای رسیدگی و احراز ارکان دفاع مشروع از جانب قاضی دادسرا وجود ندارد و قاضی دادسرا میتواند با احراز ارکان دفاع مشروع مطابق با ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی قرار منع تعقیب را به استناد به دفاع مشروع صادر نماید.
نظر اقلیت
با عنایت به اینکه قاضی دادسرا صرفاً موظف به انجام تحقیقات مقدماتی و جمع آوری دلایل میباشد و همانطور که در پرونده ضرب و جرح عمدی در مواردی که دلیل و قرینهای مبنی بر ضرب و جرح وجود ندارد لکن قاضی دادسرا مطابق با مواد ۳۱۲ تا ۳۴۶ قانون مجازات اسلامی پرونده را با حصول لوث به دادگاه ارسال مینماید در فرض سوال نیز با توجه به وجود دلایل از سوی شاکی باید پرونده را با صدور قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست به دادگاه ارسال نماید و احراز ارکان دفاع مشروع را به دادگاه بسپارد. لذا به نظر میرسد در مورد دفاع مشروع و سایر علل موجهه احراز شرایط وجود یا عدم علل موجهه جرم با دادگاه میباشد.