اختیار زوجه جهت انتخاب نوع طلاق در فرض احراز جهات متعدد طلاق

رأی شعبه دیوان عالی کشور

شماره پرونده : ۹۴۰۹۹۸۴۱۲۵۳۰۰۰۸۶ شماره دادنامه : ۹۵۰۹۹۷۰۹۰۸۶۰۰۱۵۸ شعبه : شعبه سی ام دیوان عالی کشور تاریخ : ۱۳۹۵/۰۴/۲۹-۱۲:۵۲ قاضی : عبدالغفور دری قاضی : محمدعلی کریم پور
خلاصه جریان پرونده
خانم ن. ت. با وکالت آقای ز. ص. در تاریخ ۹۴/۲/۸ دادخواستی بطرفیت آقای الف. گ. بخواسته صدور حکم بر الزام خوانده بطلاق بجهت تخطی و تخلف از شروط ضمن عقد نکاح و عسر و حرج تقدیم دادگاههای عمومی حقوقی تبریز نموده و وکیل خواهان چنین توضیح داده است: موکله خانم ن. ت. مطابق سند نکاحیه پیوستی به شماره ۱۸۰۲۲ تنظیمی در دفترخانه شماره ۸ حوزه ثبتی تبریز بتاریخ ۹۲/۹/۱۱ با خوانده آقای الف. گ. با عقد دائم ازدواج نموده و در تاریخ ۹۳/۳/۲۱ نیز زندگی مشترک زیر یک سقف را شروع کرده اند که حسب اظهار موکل و مدارک تقدیمی خوانده بدلیل عدم ت ع. روحی و روانی مطلوب و مناسب با بهانه گیری های واهی و خیالی و رویه قرار دادن اعمال و کردار نابهنجار موکل را مورد آزار و اذیت جسمی و روحی قرار داده است و در این خصوص حکم بر محکومیت کیفری نامبرده به پرداخت دیه در حق موکل باتهام ایراد ضرب عمدی صادر گردیده و ایضاً مدارک پزشکی بالینی خوانده که اخیراً محرز و مشخص گردیده نشانگر این است که نامبرده مبتلا به اختلال شخصیتی عمدتاً مرزی «گروه B»; می باشد علاوه بر آن بجهت خودداری از پرداخت نفقه مطابق دادنامه های قطعی به پرداخت نفقه در حق موکل محکومیت یافته است همچنین حکم قطعی بر بطلان دعوی تمکین مشارٌالیه صادر شده بنائاً علیهذا و با در نظر گرفتن اینکه موکل در وضعیت مشقت شدید و عسر و حرج قرار دارد و با توجه به تحقق و ثبوت شروط ضمن العقد نکاح و ایجاد حق طلاق برای موکل مستنداً به بندهای ۱، ۲ و ۴ بند ب شروط مذکور و مواد ۱۱۲۹ و ۱۱۳۰ قانون مدنی تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر الزام خوانده به طلاق را دارم. رسیدگی بموضوع به شعبه ۲۶ دادگاه خانواده تبریز ارجاع گردیده و شعبه مرجوعٌ الیه با تعیین وقت رسیدگی و ارسال نسخه ثانی دادخواست و ضمائم برای خوانده طرفین را بدادرسی دعوت نموده اند جلسه مقرر در تاریخ ۹۴/۳/۱۷ با حضور طرفین و وکیل خواهان تشکیل گردیده. خواهان اظهار می دارد خوانده بدفعات مرا مورد ضرب و شتم قرار داده و بلحاظ رفتارهای نامتعارف وی و اخلاق تند وی امنیّت جانی در برابر و کنار وی ندارم و می خواهم طلاق بگیرم درخواست طلاق دارم و در عسر و حرج قرار گرفته ام وکیل خواهان نیز اظهارات خود را بشرح لایحه ای که تقدیم داشته عنوان نموده است که وسیله دادگاه قرائت و ضمیمه سابقه شده است خوانده اظهار داشته دفاعیاتم بشرح لایحه ای است که تقدیم می کنم و من نمی خواهم همسرم را طلاق دهم دادگاه لایحۀ خوانده را نیز قرائت و ضمیمه پرونده نموده است در پایان جلسه دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده و مراتب را جهت معرفی داوران بطرفین ابلاغ نموده است متعاقباً زوجین داوران خود را معرفی نموده اند و مراتب داوری به آنان تفهیم گردیده است النهایه مساعی داوران در جهت ایجاد صلح و سازش بین زوجین مؤثر واقع نشده و هر یک علیحده نظریه خود را تقدیم دادگاه نموده اند دادگاه بمنظور بررسی دلایل اثباتی و سایر مسائل مرتبط با تعیین وقت رسیدگی طرفین را بدادرسی دعوت نموده جلسه مقرر مذکور در تاریخ ۹۴/۸/۲۰ با حضور خواهان و وکیل وی تشکیل گردیده خوانده در این جلسه حضور نیافته وکیل خواهان دلایل اثباتی دعوی را تشریح نموده به دلایل و مدارک مندرج در دادخواست استناد و به محکومیت زوج بپرداخت نفقه و عدم ت ع. روحی و روانی زوج و مفارقت قریب ۱۷ ماه زوجین از همدیگر اشاره نموده و عنوان کرده است زندگی نامبردگان فاقد پشتوانه عاطفی است و نیز با استناد به بندهای ۱ و ۲ شروط ضمن عقد نکاح و مواد ۱۱۲۹ و ۱۱۳۰ قانون مدنی و اعلام اینکه زوجه ۲۰۰ قطعه سکه تمام بهار آزادی از مهریه استحقاقی خود را که کلاً ۳۶۴ عدد است در قبال الزام زوج بطلاق به زوج بذل مینماید که مراتب مورد تأیید زوجه واقع و مشارٌالیها اضافه می نماید بنده مدخوله هستم و با شوهرم ۱۴ روز زیر یک سقف زندگی کرده ام و فاقد فرزند می باشم، دادگاه پرونده مربوط به محکومیت زوج بپرداخت نفقه در حق زوجه را مطالبه و خلاصه مفید آنرا بشرح صورتجلسه مورخ ۹۴/۱۰/۳ استخراج و طرفین را جهت اخذ توضیح در این زمینه که نفقه وصول شده یا خیر دعوت می نماید جلسه اخذ توضیح مذکور در تاریخ ۹۴/۱۰/۲۳ با حضور خواهان تشکیل شده وکیل خواهان نیز لایحه ای تقدیم داشته خوانده حضور نیافته و لایحه ای نداده است خواهان اظهار می دارد علیرغم اینکه در پرونده اجرائی برگ جلب نیز صادر شده ولی موفق به دستگیری خوانده و وصول نفقه ادعائی نشده ایم و تابحال نفقه پرداخت نشده است و باستناد شروط ضمن عقد استنادی و بروز عسر و حرج درخواست طلاق دارم و جهت رهائی از قید زوجیت شوهرم حاضرم تعداد ۲۶۴ عدد تمام بهار آزادی از کل مهریه ام را در حق زوج بذل نمایم و حق مطالبه یکصد سکه باقیمانده از مهریه ام را بانضمام سایر حقوق مالی از جمله جهیزیه که فعلاً در تصرف زوج است برای خود محفوظ نگهمیدارم. پس از آن دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و بشرح دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۴۱۲۵۳۰۱۱۷۲-۹۴/۱۰/۲۹ بصدور رأی مبادرت مینماید و ضمن انعکاس جریان پرونده و استدلالات بعمل آمده تحقق بندهای ۲ و ۴ شروط ضمن عقد نکاح را محقق ندانسته النهایه تحقق بند ۱ از شروط ضمن عقد و بروز عسر و حرج برای زوجه را محقق دانسته و با اشاره باینکه زوجه قسمت عمده ای از مهریه اش را جهت رهائی از قید زوجیت شوهرش بذل نموده و سعی و تلاش دادگاه و اهتمام داوران منتخب در اصلاح ذات البین مؤثر واقع نگردیده خواسته را در نهایت وارد تشخیص و حکم به الزام خوانده به طلاق خواهان از طریق اعمال وکالت از سوی زوجه در مرحله اجرای صیغه طلاق صادر و اعلام نموده و در سایر جهات نیز تعیین تکلیف نموده است متعاقب صدور و ابلاغ رأی مزبور زوج آقای الف. گ. تجدیدنظرخواهی بعمل آورده و پرونده در شعبه ۱۳ دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی مطرح گردیده و دادگاه مرقوم نیز در تاریخ ۹۵/۱/۱۵ در وقت فوق العاده بموضوع رسیدگی و با اعلام ختم دادرسی بشرح دادنامه شماره ۹۵۰۹۹۷۴۱۲۳۳۰۰۰۵۴-۹۵/۱/۱۵ بصدور رأی مبادرت مینماید و با استدلال منعکس در رأی و با این اصلاحات که ۱- ایام عده سه طهر می باشد ۲- سوء معاشرت زوج با در نظر گرفتن محکومیت زوج بپرداخت دیه از بابت ایراد ضرب عمدی و نظریه پزشکی قانونی محرز است و رأی بدوی را موافق با موازین شرعی و قانونی تشخیص و ضمن رد اعتراض تجدیدنظرخواه دادنامه تجدیدنظرخواسته را تأئید مینماید. پس از صدور و ابلاغ رأی مزبور آقای الف. گ. (زوج) فرجامخواهی بعمل آورده و پرونده پس از تکمیل آن و تبادل لوایح جهت رسیدگی به فرجامخواهی مشارٌالیه به دیوانعالی کشور ارسال و حسب الارجاع در این شعبه مطرح گردیده و اینک رسیدگی به درخواست مطروحه در دستور کار قرار گرفته است مفاد لایحۀ فرجامخواه و مفاد لایحۀ فرجامخوانده حین شور قرائت می گردد. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای محمدعلی کریم پور عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده نسبت به دادنامه شماره ۹۵۰۹۹۷۴۱۲۳۳۰۰۰۵۴-۹۵/۱/۱۵ فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد:
رأی شعبه
درخصوص فرجامخواهی آقای الف. گ. نسبت به دادنامه فوق صادره از شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی که متضمن تأیید دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۴۱۲۵۳۰۱۱۷۲-۹۴/۱۰/۲۹ صادره از شعبه ۲۶ دادگاه خانواده تبریز با اصلاحات منعکس در رأی است که شرح هر دو دادنامه در خلاصه جریان پرونده آمده است نظر باینکه ایراد و اعتراض مؤثر و موجهی از ناحیه فرجامخواه که بر اساس و مبانی استنباط و استدلال دادگاهها و در آراء صادره خدشه وارد و موجب نقض رأی فرجامخواسته گردد بعمل نیامده و رأی مزبور نیز با عنایت به محتویات پرونده و رسیدگی های انجام شده موافق با موازین شرعی و قانونی صادر گردیده و فاقد ایراد و اشکال مؤثر است النهایه با عنایت باینکه خواسته زوجه (فرجامخوانده) طلاق هم بلحاظ وجود عسر و حرج در ادامه زوجیت و هم بلحاظ تحقق شرایط ضمن عقد و ایجاد حق اعمال وکالت زوج برای زوجه صورت گرفته و دادگاههای بدوی و تجدیدنظر نیز هر دو جهت را احراز نموده اند لزوماً متذکر می گردد زوجه اختیار مطلقه نمودن خود را به هر یک از دو طریق دارد و بنا بمصلحت خود یک طریق را برای اجرای صیغۀ طلاق انتخاب نماید و در نتیجه رأی فرجامخواسته با اصلاح بعمل آمده ضمن رد اعتراض فرجامخواه مستنداً به ماده ۴۰۳ قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ابرام و مقرر می دارد پرونده بدادگاه صادر کننده رأی اعاده گردد این رأی قطعی است. غ/
شعبه سی ام دیوان عالی کشوررئیس شعبه : محمدعلی کریم پور                     مستشار شعبه : عبدالغفور دُرّی