اخذ هزینه کارشناسی از متهم
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۲/۰۷/۱۹
برگزار شده توسط: استان سازمان قضایی نیروهای مسلح/ شهر قزوین
موضوع
اخذ هزینه کارشناسی از متهم
پرسش
باتوجه به مقررات ماده ۵۶۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲؛ آیا اخذ هزینه کارشناسی که در راستای درخواست متهم باشد از از سوی وی ممکن است؟ در صورتی که معتقد باشیم برابر ماده ۵۶۰ مرقوم اخذ هزینه از متهم خلاف قوانین است این هزینه از چه محلی باید پرداخت شود؟ اگر بعد از وصول نظریه هیات کارشناسان موصوف تقاضای افزایش دستمزد نماید و متهم چون نظر هیات کارشناسان را بر علیه خود ملاحظه مینماید از پرداخت هزینههای کارشناسی استنکاف مینماید. آیا میتوان نظریه کارشناس را از اعداد دلایل خارج نمود یا باید نظریه هیات مورد استناد واقع گیرد و هزینه کارشناس را از منابع قوه قضائیه پرداخت شود؟ آیا میتوان با نادیده گرفتن قوانین کیفری مستقیم به عمومات قانون آیین دادرسی مدنی در این موارد مراجعه کرد؟
نظر هیات عالی
بر اساس منطوق ماده ۵۶۰ قانون آیین دادرسی کیفری، دادگاه یا دادسرا نمیتواند متهم را ملزم به پرداخت هزینه کارشناسی کند. لیکن چنانچه خود متهم به صورت داوطلبانه درخواست ارجاع امر به کارشناسی کرده و جهت تسریع در کار بگوید حاضر است با هزینه شخصی خودش موضوع کارشناسی شود، اخذ هزینه از وی بلامانع است و در غیر این صورت الزام وی به پرداخت هزینه کارشناسی وجه قانونی ندارد و بایستی هزینه از اعتبارات قوه قضائیه پرداخت شود. در فرض افزایش هزینه هیات کارشناسی نیز نمیتوان متهم را ملزم به پرداخت و نهایتا این که پس از صدور حکم محکومیت متهم میتوان در اجرای مقررات مواد ۵۶۳ و ۵۶۴ محکومعلیه را به پرداخت کلیه هزینههای دادرسی محکوم نمود.
نظر اکثریت
هرچند به استناد ذیل ماده ۵۶۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ از متهم هیچ هزینهای اخذ نمیشود و اخذ هزینه از متهم ممنوع است و لکن این ممنوعیت مانع از آن نیست که اگر متهم به میل خویش در جهت کشف حقیقت و یا احراز برای انجام اعمال ماده ۵۶۰ قانون مرقوم هزینه پرداخت نماید
از طرف دیگر قانونگذار در ماده ۵۶۳ و ۵۶۴ اخذ هزینه دادرسی از متهم را در صورت محکومیت قطعی وی بیان نموده است.
لذا به نظر میرسد در دو صورت امکان اخذ هزینه از متهم متصور است:
اول؛ در صورتی که اقدامات صدر ماده ۵۶۰ قانون مرقوم به تقاضای متهم باشد. دوم؛ در صورت محکومیت قطعی (حقوقی یا کیفری) متهم و مطالبه شاکی قبل از قطعیت حکم محکومیت مستفاد از تبصره ماده ۲۹ قانون کارشناسان، پرداخت هزینه دادرسی بر عهده متقاضی است و در مانحنفیه متهم است.
نظر اقلیت
به صراحت ماده ۵۶۰ امکان اخذ هزینه از متهم وجود ندارد از نظر قانون امکان الزام نمیباشد.