ارجاع به داوری در دعاوی طلاق

رأی شعبه دیوان عالی کشور

حسب محتویات پرونده ، خواهان خانم الف. د.ع. دادخواستی به خواسته صدور حکم طلاق به طرفیت زوج خوانده آقای م. ب. تقدیم دادگستری شهرستان اردبیل نموده و توضیح داده که : به موجب سند ازدواج در تاریخ ۸۷/۸/۲۸ با خوانده ازدواج دائم کرده و حاصل ازدواج یک دختر می باشد ، در حال حاضر قادر به ادامه زندگی مشترک نمی باشم ، با توجه به اینکه مطابق شرط ضمن عقد نکاح حق درخواست طلاق دارم تقاضای رسیدگی و صدور حکم طلاق دارم . دادخواست ثبت و جهت رسیدگی به شعبه دوازده دادگاه عمومی خانواده شهرستان اردبیل ارجاع گردیده است . دادگاه پس از جری تشریفات قانونی به تاریخ ۱۳۹۴/۸/۵ در وقت مقرر جلسه دادرسی تشکیل داده طرفین دعوا حضور یافته اند . خواهان اظهار داشته خواسته به شرح دادخواست تقدیمی می باشد مبنی بر اینکه مدت طولانی است زوج با زن دیگری صیغه موقت جاری نموده اند و همسر دیگر انتخاب کرده و من مدت طولانی است در تنگنا قرار دارم و دلایل درخواست طلاق همان است که در دادخواست نوشته ام و در شرط ضمن عقد نکاح قید گردیده که اگر ازدواج دیگری در بین باشد من حق طلاق خواهم داشت ، تقاضای صدور حکم شایسته دارم . زوج خوانده در پاسخ بیان داشته اصلاً قبول ندارم بنده به هیچ وجه حاضر نیستم همسرم را طلاق بدهم البته چندین مرتبه به درب منزل زوجه مراجعه کرده ام که صورتجلسه آن و حکم تمکین موجود است تقدیم می نمایم و هیچ ازدواجی به غیر از این ازدواج در بین نیست . دادگاه بدون ارجاع موضوع به داوری ختم دادرسی را اعلام و به شرح دادنامه شماره ۶۸۶ مورخ ۱۳۹۴/۸/۱۳: و با این استدلال که خواهان مستند دعوی خویش را شرط ضمن عقد نکاح مبنی بر ازدواج مجدد زوج قرار داده لیکن هیچگونه دلیل و مدرکی دال بر ادعای خود ارائه و ابراز ننموده است ، لهذا دادگاه دعوی خواهان را غیر وارد دانسته و مستنداً به ماده ۱۹۷ قانون آیین دادرسی مدنی حکم بر بطلان دعوی صادر کرده است . پس از ابلاغ رأی صادره ، وکیل زوجه خواهان با تقدیم دادخواست تجدیدنظر نسبت به آن اعتراض نموده و در لایحه تقدیمی اجمالاً اعلام داشته که زوج از بند دوازده شروط ضمن عقد نکاح تخلّف نموده و ازدواج مجدد کرده است . در جهت اثبات ادعا به شواهد و مدارک موجود از جمله تحقیق محلی صورت گرفته توسط نیروی انتظامی از اهالی محل استناد گردیده و لکن دادگاه به آن توجهی ننموده است.همچنین طبق مدارک موجود در بیمارستان تأمین اجتماعی تجدیدنظرخوانده با خانم ل.ن. ازدواج مجدد داشته که حاصل این ازدواج هم یک فرزند پسر به نام م.م. می باشد که در تاریخ ۱۳۹۴/۴/۲۱ در بیمارستان مذکور به دنیا آمده است،که با استعلام از بیمارستان فوق الذکر موضوع کاملاً روشن و مشخص می گردد . خود زوج هم در نزد اقوام موکله اقرار به این موضوع داشته و شهود حاضر به معرفی و گواهی هستند . دادگاه بدون ارجاع موضوع به داوری که تکلیف قانونی داشته اقدام به صدور حکم نموده است ، تقاضای نقض حکم صادره را دارم . پس از انجام تبادل لوایح، پرونده به مرجع تجدیدنظر ارسال و شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان اردبیل نسبت به تجدیدنظرخواهی رسیدگی و به شرح دادنامه شماره ۱۰۶۸ مورخ ۱۳۹۴/۱۰/۱۷: با استدلال به اینکه خدشه و ایراد اساسی به ارکان رأی تجدیدنظرخواسته و استنباط و تشخیص دادگاه وارد نبوده و رأی مذکور محمول بر درستی و صحت تلقی می گردد ، به استناد قسمت آخر ماده ۳۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی ضمن رد تجدیدنظرخواهی ، حکم بدوی را تأیید نموده است . پس از ابلاغ رأی تجدیدنظر ، وکیل زوجه محکوم علیها با تقدیم دادخواست فرجامی نسبت به آن اعتراض و در لایحه تقدیمی با تکرار همان مطالب مطرح شده در مرحله تجدیدنظرخواهی تقاضای نقض دادنامه فرجام خواسته را کرده است که پس از تبادل لوایح ، پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است . هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید . پس از قرائت گزارش آقای دکتر علیزاده عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای حمیدرضا محمدباقری دادیار دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر: صدور رأی شایسته قانونی مورد تقاضا می باشد . درخصوص دادنامه شماره ۱۰۶۸ مورخ ۱۳۹۴/۱۰/۱۷ فرجام خواسته ، مشاوره نموده و چنین رأی می دهد :

رأی شعبه دیوان عالی کشور

فرجام خواهی وکیل زوجه محکوم علیها خانم الف. د.ع. به طرفیت زوج آقای م. ب. نسبت به دادنامه شماره ۱۰۶۸ مورخ ۱۳۹۴/۱۰/۱۷ شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان اردبیل که در تأیید رأی بدوی شماره ۶۸۶ مورخ ۱۳۹۴/۱۰/۱۶ شعبه دوازدهم دادگاه عمومی خانواده اردبیل اصدار یافته و به موجب آن حکم به بطلان دعوی خواهان صادر گردیده است ، با عنایت به محتویات پرونده و نقایص و ایرادات ذیل الذکر موجّه و قابل پذیرش است ، ۱- زوجه خواهان در جهت اثبات ادعای خویش درخصوص ازدواج مجدد زوج و تحقق شرط ضمن عقد نکاح به گزارش تحقیقات محلّی نیروی انتظامی از افراد محلّی و مطّلعین و همچنین مدارک موجود در بیمارستان تأمین اجتماعی اردبیل درخصوص تولد فرزند زوج از همسر دیگر به نام خانم لیلا نظری استناد و تمسّک جسته و لکن دادگاه تحقیق و بررسی و استعلام لازم را به عمل ن ی. ده و با ذکر اینکه هیچگونه دلیل و مدرکی دال بر ادعای زوجه خواهان ارائه نشده مبادرت به صدور حکم به بطلان دعوی خواهان نموده است ، ۲- دادگاه در جریان رسیدگی به پرونده ، مقررات آمره موضوع ماده ۲۷ قانون حمایت خانواده درخصوص ارجاع موضوع به داوری را رعایت نکرده و با نقص مذکور مبادرت به صدور رأی نموده است . لهذا با عنایت به مراتب مذکوره به استناد بند ۵ ماده ۳۷۱ و بند ( الف ) ماده ۴۰۱ قانون آیین دادرسی مدنی ، رأی فرجام خواسته نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به دادگاه تجدیدنظر صادرکننده رأی منقوض ارجاع می شود.
شعبه چهل و دوم دیوان عالی کشور
رئیس: دکترعلیزاده
عضو معاون : محمدحسین عطایی