اساسنامه بنیاد ملی نخبگان کشور

مقدمه
نظر به تاکید مقام معظم رهبری در استفاده صحیح و مناسب از ظرفیت های علمی نخبگان در راستای توسعه کشور و لزوم حرکت انقلابی در مسیر رفع موانع و مشکلات تولید دانش و جنبش نرم افزاری در جلسه دیدار برخی از نخبگان علمی کشور با ایشان در مهرماه ۱۳۸۳، بنیاد ملی نخبگان کشور با اساسنامه ایی به شرح ذیل تشکیل می‌گردد:
فصل اول : کلیات
ماده ۱- نام:
نام بنیاد عبارت است از بنیاد ملی نخبگان کشور که از این پس در این اساسنامه به اختصار «بنیاد» نامیده می‌شود.
ماده ۲ - هدف:
هدف از تاسیس بنیاد، عبارت است از برنامه ریزی و سیاستگذاری برای شناسایی، هدایت، حمایت مادی و معنوی نخبگان، جذب، حفظ و بکارگیری و پشتیبانی از آنان در راستای ارتقاء تولید علم، فناوری و توسعه علمی و متوازن کشور و احراز جایگاه برتر علمی، فناوری و اقتصادی در منطقه بر اساس سند چشم انداز کشور درافق ۱۴۰۴.
ماده ۳- وظایف:
۱ - سیاستگذاری و برنامه ریزی برای:
الف - پشتیبانی مادی و معنوی از نخبگان کشور
ب - شناسایی، هدایت و حمایت نخبگان به منظور ارتقاء تولید علم در کشور
ج - کشف، جذب و پرورش استعدادها و حمایت از شخصیت های جامع الشرایط علمی
د - حمایت از نخبگان برای انجام فعالیت های تحقیقاتی و کارآفرینی
۲- ایجاد هماهنگی میان سازمان ها و نهادهای مرتبط با نخبگان و نظارت بر فعالیتهای مربوط به آنان در جهت اجرای سیاستها و برنامه های مصوب.
۳- کمک به فراهم نمودن تسهیلات و امکانات لازم برای دسترسی محققان و نخبگان به تحقیقات جهانی و انتقال فناوریهای جدید به کشور در راستای تحقق اهداف توسعه علمی و متوازن کشور.
۴- کمک به فراهم نمودن تسهیلات و امکانات لازم برای حضور نخبگان در همایش های علمی در داخل و خارج کشور.
۵- تشکیل شبکه جهانی ویژه نخبگان ایرانی در داخل و خارج از کشور.
ماده ۴ - تعریف نخبه و احراز نخبگی:
نخبه: به فرد برجسته و کارآمدی اطلاق می‌شود که اثرگذاری وی در تولید علم، هنر و فناوری کشور محسوس باشد و هوش، خلاقیت، کارآفرینی و نبوغ فکری وی در راستای تولید دانش و نوآوری موجب سرعت بخشیدن به رشد و توسعه علمی و متوازن کشور گردد. احراز نخبگی افراد بر اساس آیین‌نامه پیشنهادی هیات امناء و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی خواهد بود.
ماده ۵ (اصلاحی ۱۳۸۵/۰۸/۲۳)- بنیاد دارای شخصیت حقوقی مستقل است و به صورت موسسه دولتی و منحصراً بر اساس مقررات این اساسنامه تحت نظر رئیس جمهور اداره می‌شود. رئیس بنیاد معاون رئیس جمهور است.
فصل دوم : ارکان
ماده ۶- ارکان
بنیاد دارای ارکان زیر می‌باشد:
۱- هیات امناء.
۲- رئیس بنیاد.
۳- شورای نخبگان.
ماده ۷ - هیات امناء
هیات امناء عالیترین مرجع بنیاد در زمینه سیاستگذاری و تصمیم گیری و دارای کلیه اختیارات قانونی در حدود اهداف و وظایف بنیاد و اداره امور آن می‌باشد. ریاست هیات امناء با رئیس جمهوری اسلامی ایران می‌باشد.
ماده ۸ - ترکیب هیات امناء
الف : اعضای حقوقی
۱- رئیس جمهور (رئیس هیات امناء).
۲(اصلاحی ۱۳۸۵/۰۸/۲۳)- معاون اول رئیس جمهور.
۳(اصلاحی ۱۳۸۵/۰۸/۲۳)-معاون رئیس جمهور و رئیس بنیاد.
۴- وزیر علوم، تحقیقات و فناوری.
۵- وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
۶- وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی.
۷- وزیر آموزش و پرورش.
۸- رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور.
۹- رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی.
۱۰- رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها.
۱۱- رئیس جهاد دانشگاهی.
۱۲- رئیس دانشگاه آزاد اسلامی.
تبصره ۱- برای پیشبرد اهداف بنیاد، قائم مقام رئیس بنیاد طبق ضوابط تصویب شده توسط هیات امناء و با رعایت شرایط مندرج در ماده ۱۰ اساسنامه منصوب می‌شود.
تبصره ۲- احکام اعضای فوق الذکر توسط رئیس هیات امناء صادر خواهد شد.
ب (اصلاحی ۱۳۸۵/۰۴/۲۰)- اعضای حقیقی:
نه نفر از شخصیت های خبره و نخبه علمی کشور به عنوان اعضای حقیقی که دو نفر از آنها از علمای برجسته حوزه های علمیه به انتخاب شورای عالی حوزه علمیه قم و دو نفر از بانوان نخبه علمی کشور می‌باشند.
تبصره ۳- احکام اعضای فوق الذکر به پیشنهاد رئیس بنیاد و با حکم رئیس هیات امناء صادر خواهد شد.
ماده ۹- وظایف هیات امناء
۱- تعیین سیاست ها و برنامه ها و خط مشی فعالیت های بنیاد.
۲- تصویب سیاستها و برنامه های لازم در ارتباط با نخبگان که توسط رئیس جمهور ابلاغ می‌شود.
۳- سیاستگذاری و تصمیم گیری کلان در خصوص نخبگان و تصویب آیین‌نامه های داخلی و اجرایی بنیاد.
۴- بررسی و اتخاذ تصمیم در مورد پیشنهادهای رئیس بنیاد و یا پیشنهادهایی که از جانب حداقل یک سوم از اعضاء هیات امناء ارائه شده باشد.
۵- تصویب نمودار سازمانی و پست های مورد نیاز بنیاد.
۶- تصویب بودجه و ترازنامه سالیانه بنیاد.
۷- تصویب آیین‌نامه های نحوه ارائه کمک های مادی و معنوی بنیاد به نخبگان.
۸- ایجاد هماهنگی بین دستگاهها، مراکز و نهادهایی که متولی امور نخبگان می‌باشند.
۹- پیشنهاد ادغام موسسات و واحدهای سازمانی دستگاههای اجرایی که در رابطه با امور نخبگان فعالیت می نمایند به مراجع قانونی ذی ربط جهت تصویب.
۱۰- تصویب اساسنامه صندوق های حمایتی در ارتباط با نخبگان علمی و دانشمندان و پژوهشگران.
۱۱- تصویب آیین‌نامه جذب و بکارگیری نخبگان علمی کشور و نحوه ارائه کمک های مادی و معنوی به آنان.
۱۲- تصویب آیین‌نامه ها و مقررات مورد نیاز بنیاد.
۱۳- بررسی و اتخاذ تصمیم در اموری که از سوی رئیس هیات امناء یا رئیس بنیاد در دستور کار هیات امناء قرار می‌گیرد و در راستای تحقق اهداف و انجام وظایف بنیاد است.
۱۴- پیشنهاد اصلاح و یا تغییر اساسنامه به شورای عالی انقلاب فرهنگی.
۱۵- بررسی و تصویب کلیه ضوابط پیشنهادی از سوی شورای نخبگان.
تبصره ۱- جلسات عادی هیات امناء سالی دو بار به پیشنهاد رئیس بنیاد تشکیل می‌شود. هر جلسه با حضور حداقل دو سوم از اعضا هیات امناء رسمیت می یابد و تصمیمات با رای موافق اکثریت اعضای حاضر در جلسه معتبر می‌باشد.
تبصره ۲ - جلسات فوق العاده هیات امناء بر حسب ضرورت با پیشنهاد رئیس بنیاد و یا رئیس هیات امناء تشکیل می‌شود.
تبصره ۳ - ایجاد هرگونه موسسه در ارتباط با نخبگان با تایید بنیاد به تصویب مراجع قانونی ذی ربط می‌رسد.
ماده ۱۰ - رئیس بنیاد
رئیس بنیاد (معاون اول رئیس جمهور) بالاترین مقام اجرایی بنیاد است. قائم مقام رئیس بنیاد از میان اعضاء هیات علمی و واجد شرایط زیر انتخاب می‌شود:
۱ - دارای توانمندی علمی، پژوهشی و اجرایی در امور مربوط به نخبگان باشد.
۲ - دارای سوابق علمی و اجرایی درخشان بوده و آشنا با جامعه نخبگان و نیازهای علمی آنان باشد.
۳ - آشنا به معیارهای استاندارد بین المللی و ساز و کارهای بنیادهای نخبه پرور جهان باشد.
۴ - نسبت به نظام های علمی، اداری، مالی، اقتصادی و برنامه ریزی و مدیریت کشور اشراف داشته باشد.
تبصره - ریاست بنیاد و قائم مقام ایشان به عنوان سمت آموزشی و پژوهشی محسوب می‌شود.

ماده ۱۱ الف - وظایف رئیس بنیاد
۱- اجرای کلیه مصوبات هیات امناء.
۲ - اداره و هدایت امور بنیاد و نظارت بر حُسن اجرای فعالیت های آن در چارچوب اساسنامه، ضوابط و مقررات مصوب هیات امناء.
۳- اداره شورای نخبگان.
۴- تامین ساز و کار لازم جهت عملیاتی کردن ایده های نخبگان.
۵- هماهنگی و هدایت مراکز علمی، اجرایی، تولیدی، خدماتی (دولتی و غیردولتی) برای جذب و بکارگیری نخبگان کشور.
۶- پیشنهاد اصلاح و یا تغییر در مواد اساسنامه به هیات امناء و پس از تایید هیات امناء جهت تصویب در شورای عالی انقلاب فرهنگی.
۷- برنامه ریزی برای تقویت روحیه و انگیزه های دینی، اخلاقی و ملی نخبگان در جهت خدمت به کشور.
۸- ارائه گزارش سالانه از فعالیت های بنیاد به شورای عالی انقلاب فرهنگی.
۹- اطلاع رسانی مناسب و سالیانه به افکار عمومی در مورد فعالیتهای بنیاد.
۱۰- نصب و عزل کارکنان بنیاد، تعیین حقوق و دستمزد آنان طبق مقررات و آیین نامه استخدامی بنیاد که به تصویب هیات امنا می‌رسد.
۱۱- حفظ و حراست اموال و دارایی های منقول و غیرمنقول بنیاد.
۱۲- تهیه گزارش عملکرد سالانه بنیاد و ارائه آن به هیات امناء برای بررسی.
۱۳- نمایندگی بنیاد در کلیه مراجع اداری و قضایی با حق توکیل به غیر برای استیفای حقوق بنیاد در حدود مقررات.
۱۴- ارائه ترازنامه و صورت منابع و مصارف ترکیبی سالانه هیات امناء برای تصویب.
ماده ۱۲ (اصلاحی ۱۳۹۸/۰۳/۰۷)- شورای نخبگان شورای علمی بنیاد است که ترکیب اعضای آن متشکل از رئیس بنیاد (رئیس شورا)، قائم مقام و معاونان بنیاد و هفت تا یازده نفر عضو حقیقی می‌باشد که از میان نخبگان با پیشنهاد رئیس بنیاد و تایید هیات امنا و حکم رئیس بنیاد برای مدت پنج سال منصوب می‌شوند. شرایط و ویژگی اعضای شورای نخبگان و وظایف آن توسط هیات امنا تعیین می‌شود.
فصل سوم : امور مالی و اداری
ماده ۱۳-
بودجه بنیاد از محل کمک های پیش بینی شده در ردیف های بودجه سالیانه کل کشور و کمکها و هدایای اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از دولتی و غیردولتی تامین می‌شود.
تبصره ۱- بنیاد می‌تواند از محل منافع حاصل از تمامی موقوفات در نظر گرفته شده برای امور نخبگان برای برنامه های حمایتی و هدایتی خود استفاده نماید.
تبصره ۲- دستگاههای اجرایی می‌توانند در قالب مقررات قانونی مورد عمل قسمتی از اعتبارات سالیانه خود را جهت کمک به بنیاد اختصاص دهند.
ماده ۱۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۸/۱۷)- بنیاد ملی نخبگان بر اساس آیین‌نامه ها و مقررات اداری، مالی، معاملاتی، استخدامی و تشکیلاتی خاص مصوب هیات امنا که به تایید رئیس هیات امنا می‌رسد، بدون الزام به رعایت قانون محاسبات عمومی، قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر قوانین و مقررات عمومی، اداری، مالی، معاملاتی و استخدامی اداره خواهد شد.
فصل چهارم : مقررات متفرقه
ماده ۱۵-
محل اصلی بنیاد در تهران است و علاوه بر آن با تصویب هیات امناء می‌تواند نمایندگی هایی در داخل و یا خارج از کشور داشته باشد.
ماده ۱۶-
اموال منقول و غیرمنقول و حقوق و سایر امکانات بنیاد متعلق به دولت است که در صورت انحلال بنیاد به نهاد ریاست جمهوری تحویل خواهد شد.
اساسنامه فوق مشتمل بر یک مقدمه، ۴ فصل، ۱۶ ماده و ۹ تبصره در جلسه ۵۶۲ مورخ ۱۰/ ۳/ ۱۳۸۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید.
رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی