اساسنامه خانه ملی گفت و گوی آزاد مصوب ۱۴۰۳/۰۳/۲۹

مصوبه «اساسنامه خانه ملی گفت وگوی آزاد» که در جلسه ۹۰۱ مورخ ۱۴۰۳/۰۳/۲۹ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است؛ به شرح ذیل برای اجرا ابلاغ می‌گردد:

مقدمه:
«نباید از آزادی ترسید و از مناظره گریخت و نقد و انتقاد را به کالای قاچاق و یا امری تشریفاتی، تبدیل کرد؛ چنانچه نباید به جای مناظره، به جدال و مراء، گرفتار آمد و به جای آزادی، به دام هتاکی و مسئولیت گریزی لغزید. آن روز که «سهم آزادی»، «سهم اخلاق» و «سهم منطق»، همه یکجا و در کنار یکدیگر اداء شود، آغاز روند خلاقیت علمی و تفکر بالنده دینی در این جامعه است». «بدون فضای انتقادی سالم و بدون آزادی بیان و گفت و گوی آزاد با حمایت حکومت اسلامی و هدایت علماء و صاحب نظران، تولید علم و اندیشه دینی و در نتیجه، تمدن سازی و جامعه پردازی، ناممکن یا بسیار مشکل خواهد بود». مقام معظم رهبری (مدظله العالی)
نهادینه سازی جریان مستمر بازنگری انتقادی و ارتقاء کیفیت حکمرانی، مبتنی بر عقل ورزی جمعی، اخلاق اسلامی و قوانین کشور از طریق گفت وگو و تبادل آزاد اندیشه نخبگان، از اصول قانون اساسی و دغدغه های مهم امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری (مدظله العالی) برای تکمیل نظام سازی و تحقق فزون تر حکمرانی اسلامی و مردم سالار در پرتو خلاقیت فکری اقشار جامعه بوده است. ایشان پرهیز جدی از رکود و تحجر اندیشه ها و تکرار دعواهای بی فایده و دعوت مستمر به تحرک و تولید فکر و زاد و ولد فرهنگی؛ با اعتقاد راسخ به عقل جمعی و ایمان قوی به اثربخشی مناظره و گفت وگوی آزاد؛ تامین فضای نقد و انتقاد و مناظره سالم، آزادی بیان با حمایت حکومت اسلامی را بستری شگفتی ساز و تحول آفرین در تحقق تمدن سازی و جامعه پردازی می دانند.
در این راستا و به منظور ارتقاء سطح «مردم سالاری دینی» در تدبیر امور فرهنگی و مدیریتی کشور و در اجرای اصول حکمرانی اسلامی و تاکیدات حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری و سپس تاکید مکرر آیت الله دکتر رئیسی؛ رئیس جمهور شهید و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسه ۸۹۱ مورخ ۱۴۰۲/۰۹/۱۶ شورای عالی انقلاب فرهنگی، مبنی بر تسریع به روزرسانی و نهایی سازی اساسنامه خانه ملی گفت وگوی آزاد و آغاز فعالیت این نهاد با هدف مشارکت بیشتر مردم در حکمرانی و تامین فضای قانونی برای اعتراضات و مطالبات و با استناد به مصوبه ماده واحده «تایید کلیات اساسنامه خانه ملی گفت و گوی آزاد و انتخاب مدیرآن»؛ «اساسنامه خانه ملی گفت وگوی آزاد» (مصوب جلسه ۵۹۶ مورخ ۱۳۸۵/۱۰/۰۵ شورای عالی انقلاب فرهنگی) در جلسه ۴۸۳ شورای معین و بر اساس تفویض جلسه ۹۰۱ مورخ ۱۴۰۳/۰۳/۲۹ شورای عالی انقلاب فرهنگی به شرح ذیل اصلاح و تکمیل گردید:

ماده ۱- تعریف و جایگاه حقوقی
«خانه ملی گفت و گوی آزاد» که به اختصار «خانه گفت وگو» نامیده می‌شود؛ جهت ارتقاءسطح «مردم سالاری دینی»، تکامل شیوه‌نامه های «حکمرانی اسلامی» و در تداوم مراتب نظام سازی و حل حداکثری مشکلات عمومی و شفاف سازی حقوق متقابل مردم و نهادهای حاکمیتی با هدف تعمیق روابط دوجانبه و ایجاد محملی برای طرح منطقی و قانونی اعتراضات و مطالبات اجتماعی و تحلیل زمینه های آن و پاسخ گویی به آنها، تاسیس می‌گردد. شورای عالی انقلاب فرهنگی که به فرمایش امام راحل(ره) و مقام معظم رهبری(مدظله العالی) در عرصه فرهنگ، برای نهادهای حاکمیتی، حکم ستاد برای صف را دارد، موسس و مسئول این نهاد است.

ماده ۲- موضوع فعالیت
نهادسازی با اختیارات نافذ قانونی برای توسعه گفت وگوهای صریح، منطقی، آزاد، نتیجه بخش و عمل گرا در چارچوب قانون و اخلاق و با مشارکت مسئولانه و پاسخ گویانه نمایندگان تام الاختیار سران محترم سه قوه و نهادهای حاکمیتی به تناسب موضوعات در جهت اصلاح امور کشور و حل ابهامات، معضلات و اختلاف نظرهای نخبگانی در درون و بیرون حاکمیت، به ویژه مرتبط با شیوه های مدیریت کشور در مسائل بحران خیز اجتماعی و در جهت اجرای قانون اساسی و تحقق ارزش های انقلاب اسلامی.

ماده ۳- اهداف:

۱. درک به موقع و دقیق فرصت ها و تهدیدهای ملی، واقعیت ها، مطالبات اجتماعی و حساسیت های فرهنگی و اجتماعی؛

۲. هم افزایی همه نهادهای حاکمیتی و اجتماعی جهت حل منازعات فرهنگی و مطالبات اجتماعی؛

۳. ایجاد فضایی آرام، اخلاقی و منطقی برای اعتراضات قانونی و شنیده شدن و دریافت پاسخ آنها؛

۴. ارتقاء کارآمدی و پاسخ گویی در حکمرانی؛

۵. فرصت سازی برای دیده شدن خدمات و مشکلات نهادهای حکمرانی و شنیده شدن توضیحات مدیران کشور.

ماده ۴- وظایف

۱. ایجاد فرصت قانونی و عادلانه برای عرضه علمی و آزاد دیدگاه های کارشناسانه و نوآورانه همه طیف های نخبگانی در نقد و اصلاح نظامات و ساختارهای مدیریت محلی و ملی کشور و شنیده شدن پیشنهادهای منتقدان و و معترضان؛

۲. زمینه سازی برای ظهور ظرفیت ها و خلاقیت های اجتماعی و رقابت سالم در بهره گیری از این مناظرات برای کارآمدی و شفافیت بیشتر در عرصه های حکمرانی؛

۳. ترغیب نهادهای تصمیم گیر کشور به گفت و گوهای آزاد انتقادی و تقویت روح پاسخ گویی و انعطاف (بدون انفعال) مدیران کشور، اعتمادسازی نزد افکار عمومی، نهادینه سازی «امربه معروف و نهی ازمنکر» و متقابلاً «جهاد تبیین» خدمات نظام در هندسه «فرهنگ عمومی» و شنیده شدن توضیحات مسئولان، رفع سوء تفاهم ها و تبلیغات سوء دشمنان امنیت و اتحاد کشور و خنثی سازی سیاه نمایی ها و یاس پراکنی ها؛

۴. فعال سازی و هم افزایی حداکثری مراکز علمی حوزوی و دانشگاهی و متخصصان درون و بیرون حاکمیت و تمرکز پژوهش ‎ها و پایان نامه ها و مقالات علمی برحل واقع بینانه تر، سریع تر، دقیق تر و کم هزینه تر مشکلات کشور و عطف توجه به نیازهای واقعی مردم به جای مرجعیت بخشی به مجلات و نهادهای غربی؛

۵. تقویت زمینه فرهنگ مباحثه در مسائل بزرگ ملی و محلی و جلوگیری از قطبی شدن جامعه و اصلاح امور در فضای تفاهم و تعامل و نتیجه بخش کردن گفت وگوهای پراکنده جاری تا رسیدن به برنامه های کارآمد و عملی از طریق منطقی تر و اخلاقی تر کردن فضا و طرح بدون تنش و تحریک و تحریف دیدگاه ها در شیوه های اداره کشور.

ماده ۵- سطوح گفت وگوهای آزاد
گفت وگوهای آزاد در سه سطح به شرح ذیل طراحی می‌شود:

۱. سطح عمومی

۲. سطح نخبگانی

۳. سطح امور اجرایی و شیوه های حکمرانی

تبصره - جزئیات و نحوه طراحی سطوح سه گانه فوق و اجرای آنها، به موجب آیین‌نامه ای است که به تصویب شورای سیاست گذاری خواهد رسید.

ماده ۶- ارکان

۱. شورای سیاست گذاری

۲. شوراها و کارگروه های موقت علمی و اجرایی به تناسب هر موضوع

۳. مدیر خانه گفت وگو

۴. دبیرخانه خانه گفت وگو

ماده ۷- اعضای شورای سیاست گذاری

۱. نمایندگان رسمی و تام الاختیار سران قوا

۲. دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی

۳. دو نفر از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی به انتخاب شورای عالی

۴. نمایندگان رسمی و تام الاختیار سایر نهادهای حاکمیتی حسب موضوع بحث در هر میز گفت وگو

تبصره - نمایندگان رسمی و تام الاختیار قوای سه گانه و سایر نهادهای حاکمیتی از سوی روسای محترم سه قوه و نهادهای مزبور به مدیر خانه گفت و گو معرفی می‌شوند.

ماده ۸- وظایف شورای سیاست گذاری

۱. تعیین ضوابط اجرای کرسی های گفت و گو در سطح ملی و محلی

۲. پیشنهاد اعضای شوراهای مشورتی اجرایی یا کارگروه های تخصصی به مدیر خانه گفت وگو

۳. ارائه روایتی از نظام مسائل مورد نظر قوای سه گانه و دستگاه ها و صورت بندی ایده مسئولان برای مطالبات اجتماعی

۴. ارائه گزارشی از اقدامات صورت گرفته برای حل مساله در راستای جهاد تبیین و آگاه سازی افکار عمومی از خدمات و تلاش‎های سه قوه

۵. همکاری عملی و به موقع در برگزاری گفت و گوها و فرایند پاسخ گویی و شفافیت

۶. پیگیری جمع بندی گفت و گوها و انتقادات و پیشنهادها جهت اصلاح امور

۷. تضمین حقوق و امنیت برگزارکنندگان و مشارکت کنندگان در گفت وگوها در چارچوب قانون.

تبصره - نمایندگان تام الاختیار روسای قوای سه گانه موظف به پشتیبانی مادی و حمایت معنوی از فرایند اجرای مصوبات و تصمیمات خانه گفت و گو هستند.

ماده ۹- مدیر خانه گفت و گو
مدیر خانه گفت و گو، توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی انتخاب می‌شود.

ماده ۱۰- وظایف و اختیارات مدیر خانه گفت وگو

۱. پیشنهاد ضوابط و شیوه‌نامه اجرای کرسی های گفت و گوهای آزاد به شورای سیاست گذاری جهت تصویب

۲. تعیین نوع، شیوه و سطح نشر و انعکاس مناظرات یا نتایج آنها حسب مورد

۳. تعیین اعضای شوراهای مشورتی اجرایی و نماینده نهادهای مسئول به تناسب موضوع هر مناظره، با مشورت شورای سیاست گذاری

۴. ارائه گزارش سالانه به شورای عالی انقلاب فرهنگی

ماده ۱۱- منابع مالی مورد نیاز برای اجرای این اساسنامه، توسط سازمان برنامه و بودجه پیش بینی و تامین می‌گردد.

ماده ۱۲- این اساسنامه در ۱۲ ماده و ۳ تبصره در جلسه ۹۰۱ مورخ ۱۴۰۳/۰۳/۲۹ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید و از تاریخ ابلاغ، اساسنامه قبلی خانه ملی گفت و گوی آزاد (مصوب جلسه ۵۹۶ مورخ ۱۳۸۵/۱۰/۰۵ شورای عالی انقلاب فرهنگی)، ملغی می‌گردد.

محمد مخبر
سرپرست ریاست جمهوری و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی